VI SA/Wa 1195/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1195/16, odmawiającego przyznania R.P. prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1195/16. R.P. (dalej też jako skarżący) wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 lipca 2016 r., k. 19 uzupełniony wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2016 r., k. 25) . Z podanych przez skarżącego w formularzu informacji wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów. Jednocześnie z wniosku wynika, że skarżący jest osobą bezdomną i bez środków do życia i leczenia. Jest zadłużony na ponad 350.000 zł. Skarżący wskazał na roztrój zdrowia fizycznego i psychicznego. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawione dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 września 2016 r. Skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej. Postanowieniem z 8 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia starszy referendarz sądowy wyjaśnił, że z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s,a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślił także, że zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Referendarz wskazał, że skarżący nie przesłał żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w szczególności potwierdzających brak uzyskiwania przez skarżącego dochodów, a zatem brak było możliwości ustalenia, czy R. P. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i pełny swojej sytuacji majątkowej, gdyż nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających złożone oświadczenia. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący pismem z 22 listopada 2016 r. złożył sprzeciw, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. W sprzeciwie wskazał, że jego sytuacja się pogorszyła, nastąpił wzrost zadłużenia o dalsze 100.000 złotych, prowadzone są wobec niego egzekucje komornicze i bankowe. Wspomniał o swojej bezdomności, ciężkim rozstroju zdrowia, braku dochodów i "innych (...)". Nie nadesłał żadnych dokumentów potwierdzających jego stan majątkowy. Jednocześnie zawnioskował o wyłączenie autora zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przenosząc treść powyższych przepisów na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że okoliczność, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej może nastąpić wyłączenie w sytuacji, gdy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zajścia przesłanek udzielenia takiej pomocy. Niewykazanie stanu majątkowego przez wnioskodawcę bądź wykazanie go w niepełnej postaci uniemożliwia analizę, czy w okolicznościach faktycznych sprawy zachodzą przesłanki udzielenia tej formy pomocy państwa. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał swojego stanu majątkowego. Sąd ex officio stwierdza, że skarżący nie wykazał także, iż zgodnie z informacjami z Krajowego Rejestru Sądowego pełni funkcję prezesa zarządu Administrator-Zarządca sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie i czy z tego tytułu uzyskuje jakiekolwiek przychody, nie wykazał zbycia udziałów w przywołanej spółce ani nie wykazał, czy korzysta z przewidzianych prawem form pomocy społecznej bądź też odmówiono mu jej udzielenia (VI SA/Wa 269/16). Z uwagi na powyższe stan majątkowy przedstawiony przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nadesłanych później wyjaśnieniach musiał zostać uznany za niepełny, a zatem niewystarczający do ustalenia, czy zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Natomiast jedynie stwierdzenie skarżącego, że stan jego "pogorszył się" nie może być przesłanką do wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez Sąd, bowiem dla Sądu nie znany jest rzeczywisty stan pierwotny wskazany we wnioskach o przyznanie prawa pomocy lecz nie potwierdzony żadnym materiałem dowodowym (dokumenty, o które wzywał referendarz sądowy nie zostały przez skarżącego uzupełnione). Ponadto skarżący nie wyjaśnił, z jakich przyczyn nastąpić miałby wzrost zadłużenia o dalsze 100.000 zł. (vide: sprzeciw) i są prowadzone egzekucje. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.