VI SA/Wa 1213/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi L. spółka jawna z siedzibą w P. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia biegu terminu do wniesienia wniosku o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę w całości Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie: "Urząd Patentowy") postawieniem z [...] lutego 2015 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 245 ust. 1 i 3 oraz art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410), dalej: "p.w.p.", po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] listopada 2014 r. wniesionego przez L. Sp.j. z siedzibą w P. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] października 2014 r. o odmowie stwierdzenia zawieszenia biegu terminu do wniesienia wniosku o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy o numerze R. 169277 na kolejny dziesięcioletni okres ochrony. Do wydania powyższego postanowienia doszło na podstawie następujących ustaleń. Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. udzielił na rzecz Spółki prawa ochronnego na znak towarowy zgłoszony w dniu [...] września 2002 r. za numerem Z.254638, który został następnie wpisany do rejestru znaków towarowych pod numerem R. 169277. W dniu [...] listopada 2013 r. Spółka złożyła w Urzędzie Patentowym wniosek o stwierdzenie zawieszenia biegu terminu do wniesienia wniosku o przedłużenie prawa ochronnego na ww. znak towarowy wraz z wnioskiem o przedłużenie tego prawa na kolejny dziesięcioletni okres ochronny. Do wniosku załączono dowód uiszczenia opłaty okresowej za kolejny dziesięcioletni okres ochrony znaku towarowego. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że na początku lipca 2012 r. nad Poznaniem przeszła potężna nawałnica, wskutek której uległa zalaniu część pomieszczeń biurowych Spółki. W wyniku zalania została zniszczona dokumentacja Spółki, w tym również ta dotycząca znaku towarowego R.169277. W ocenie Spółki zdarzenie to skutecznie uniemożliwiło uprawnionemu wywiązanie się z terminowego uiszczenia opłaty za kolejny okres ochrony przedmiotowego znaku. W wyniku rozpatrzenia wniosku Urząd Patentowy postanowieniem z [...] października 2014 r. odmówił stwierdzenia zawieszenia biegu terminu do wniesienia wniosku o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy o numerze R.169277 na kolejny dziesięcioletni okres ochrony. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Spółka w dniu [...] listopada 2014 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Urząd Patentowy utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że znak towarowy o numerze R.169277 został zgłoszony w dniu [...] września 2002 r. celem udzielenia prawa ochronnego, w konsekwencji czego pierwszy dziesięcioletni okres ochrony znaku towarowego upływał w dniu [...] września 2012 r. Urząd Patentowy wskazał przy tym, że prawo ochronne na znak towarowy może zostać na wniosek uprawnionego przedłużone na kolejne dziesięcioletnie okresy. Z wnioskiem takim uprawniony może wystąpić przed końcem upływającego okresu ochrony, a za dodatkową opłatą również w ciągu 6 miesięcy po upływie okresu ochrony znaku, tj. do dnia [...] marca 2013 r. Organ zaznaczył jednocześnie, że dodatkowy 6 miesięczny termin na złożenie wniosku o przedłużenie prawa ochronnego nie podlega przywróceniu. Z uwagi na powyższe Urząd Patentowy stwierdził, że w związku niewpłynięciem stosownych wniosków we wskazanych powyżej terminach oraz nieuiszczeniem opłaty prawo ochronne na znak towarowy wygasło z mocy ustawy w dniu [...] września 2012 r. Organ wskazał, że do terminów, do których nie ma zastosowania przepis art. 243 ust. 1 p.w.p., uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Urząd Patentowy wyjaśnił przy tym, że Prawo własności przemysłowej, jak również Kodeks postępowania administracyjnego nie regulują kwestii zawieszenia biegu terminu do dokonania określonej czynności przed organem administracji, w związku z czym odpowiednie zastosowanie znajdzie przepis art. 121 § 4 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju przez czas trwania przeszkody. Urząd Patentowy powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1997 r., sygn. akt II CKN 78/96, wyjaśnił pojęcie siły wyższej i wskazał, żeby określone zjawisko mogło być uznane za działanie siły wyższej, musi być nadzwyczajne i w konsekwencji nieuniknione oraz w określonym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia. Organ wyjaśnił, że wprawdzie nawałnica i obfite opady deszczu mogłyby zostać uznane za zdarzenie o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym) oraz nie do uniknięcia, jednakże w rozpatrywanej sprawie istotny okazał się przedział czasowy, w którym zdarzenie to miało miejsce i ocena bezpośredniego wpływu tego zdarzenia na możliwość działania uprawnionego w celu przedłużenia ochrony znaku. Urząd Patentowy odnotował przy tym, że zniszczenie dokumentacji Spółki na skutek zalania miało miejsce prawie dwa miesiące przed upływem podstawowego terminu na złożenie wniosku o przedłużenie prawa ochronnego, w związku z czym Spółka powinna była dochować szczególnej staranności w celu uzyskania informacji o statusie przysługującego jej prawa ochronnego. Urząd Patentowy wskazał także, że w okresie, gdy biegły terminy (podstawowy i dodatkowy) na złożenie wniosku o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy R.169277 przez organem tym toczyło się postępowanie w trybie spornym o unieważnienie prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy. Znając - w związku z tym postępowaniem - datę zgłoszenia przedmiotowego oznaczenia do urzędu, uprawniony reprezentowany przez pełnomocnika, przy dochowaniu należytej staranności mógł dokonać przedłużenia prawa ochronnego. W związku z powyższym zdaniem Urzędu Patentowego nie można uznać za zasadne, że w odniesieniu do upływających terminów na złożenie wniosku o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy (oraz wniesienia stosowanych opłat) uprawniony pozostawał w usprawiedliwionej okolicznościami nieświadomości. Organ stwierdził jednocześnie, że chroniąc swoje interesy i uznając przysługujący jej znak towarowy za istotny element prowadzonej działalności, Spółka powinna czuwać nad terminowym dokonywaniem czynności dotyczących ochrony tego znaku. Na wskazane powyżej orzeczenie - pismem z dnia [...] marca 2015 r. - Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. przez niezbadanie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy; 2) art. 124 § 2 k.p.a. przez wydanie postanowienia w sposób wadliwy i nieuwzględnienie w całości przedstawionego stanu faktycznego i prawnego. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że jako uprawniony do znaku towarowego "[...]" R.169277 od dnia [...] lutego 2007 r. toczy postępowanie przed Urzędem Patentowym, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o unieważnienie tego znaku towarowego. Zgodnie ze stwierdzeniem Skarżącej, była ona przekonana, że jej stanowisko w tej sprawie przedstawiane przed sądami administracyjnymi świadczy o woli utrzymania prawa ochronnego. Spółka podniosła również, że do momentu nawiązania kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem nie była świadoma, iż mimo dążenia do ochrony prawa ochronnego przed sądami administracyjnymi ma również obowiązek regularnego zgodnego z przepisami wnoszenia opłat okresowych. Skarżąca podniosła, że nakład pracy i kosztów związanych z ochroną i utrzymaniem znaku towarowego świadczy, że uchybienie terminowi było incydentem, wynikającym z braku profesjonalizmu Spółki i Skarżącej, poza tym incydentem, nie można zarzucić niedostatecznej staranności przy prowadzeniu spraw związanych z ochroną przedmiotowego znaku towarowego. Spółka wskazała, że kilkumiesięczny termin do zorientowania się w niedotrzymaniu terminu uiszczenia opłaty okresowej z uwagi na fakt, iż właściciel Spółki jest również przewodnikiem wycieczek organizowanych na innych kontynentach i trwających często ponad miesiąc, należy pojmować inaczej niż w przypadku przeciętnego przedsiębiorcy, który większość czasu może poświęcić na pracę w biurze firmy. Skarżąca zaznaczyła również, że właściciel Spółki ze względu na charakter pracy i związane z nim wyjazdy mógł poświęcić tylko ograniczony czas na odtwarzanie dokumentów firmy po zalaniu pomieszczeń Skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także "p.p.s.a."). Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu. Organ prawidłowo ustalił, że wskazane przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu z art. 153 ust. 5 p.w.p. nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności powodujących - w myśl art. 243 ust. 6 ww. ustawy - odpowiednie zastosowanie w sprawie przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. I tak wskazać należy, że prawo ochronne na znak towarowy jest bezwzględnym prawem podmiotowym o ograniczonej czasowo skuteczności (por. U. Promińska (w:) Prawo własności przemysłowej, s. 240). Prawo to przyznawane jest bowiem na 10 lat. Przepis art. 153 ust. 3 p.w.p. daje jednak uprawnionemu możliwość przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy - dla wszystkich lub części towarów - na kolejne okresy 10-letnie. Przepis art. 153 ust. 4 i 5 p.w.p. wymaga w tym względzie złożenia - przed końcem upływającego okresu, jednak nie wcześniej niż na rok przed jego upływem (a za dodatkową opłatą również w ciągu sześciu miesięcy po upływie okresu ochrony) -wniosku oraz uiszczenia należnej opłaty za ochronę. Niedopełnienie ww. czynności we właściwym - nie podlegającym przywróceniu - terminie powoduje wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy (art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p.). Unicestwienie prawa następuje więc ex lege na skutek samego upływu czasu. Może się jednak zdarzyć, że uprawniony na skutek nadzwyczajnych okoliczności nie mógł dopełnić czynności, o których mowa w art. 153 ust. 4 i 5 p.w.p. Ustawa - w art. 243 ust. 6 - dopuszcza w takiej sytuacji stosowanie przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Te zaś przepisy to art. 121 pkt 4 k.c., zgodnie z którym bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody. Urząd Patentowy RP wydaje w tym zakresie rozstrzygnięcie w formie postanowienia po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów wykazujących wystąpienie takich nadzwyczajnych okoliczności. Tak więc uprawniony powołując się na ww. okoliczności musi wskazać konkretną istniejącą obiektywnie przeszkodę uniemożliwiającą mu dopełnienie w terminie warunków przedłużenia czasu trwania prawa ochronnego, a także udowodnić fakt wystąpienia tej przeszkody, w tym chwilę jej powstania oraz ustania. Istotne jest bowiem, kiedy oddziaływanie przeszkody ustało i uprawniony mógł już podjąć określone działanie. Wspierając jedynie argumentację organu uzasadniającą niekorzystne dla skarżącego stanowisko zawarte w kwestionowanym postanowieniu, Sąd dodatkowo wskazuje, że skarżący - zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika - w ogóle poniechał w sprawie dowodzenia podnoszonych przez siebie okoliczności. W konsekwencji powinien on ponieść negatywne skutki niewykazania, że powoływane przez niego zdarzenia faktycznie zaistniały i że miały określony przebieg. Tak więc zbędne nawet było dokonywanie przez organ oceny znaczenia w sprawie podnoszonych przez skarżącego okoliczności i odnoszenie się do kwestii wpływu tych okoliczności na uchybienie terminu przez uprawnianego. Powoływana zaś przez pełnomocnika skarżącego argumentacja odnosząca się do znaczenia dla tej sprawy postępowania przed Urzędem Patentowym toczącego się z udziałem skarżącego o utrzymanie prawa ochronnego na znak towarowy R.169277 jest irrelewantna. Ujawniona w toku tego postępowania przed Urzędem wola Spółki utrzymania prawa ochronnego na ww. znak towarowy bez podjęcia jednak ustawowo określonych w art. 153 ust. 4 i 5 p.w.p. czynności nie jest wystarczająca do zachowania tego prawa przez kolejne okresy. Sąd uznał więc, że w tej sprawie nie doszło do mogącego mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenia zasad proceduralnych wskazywanych w petitum skargi. Urząd Patentowy dokonał także właściwej interpretacji, a w konsekwencji - subsumpcji - przepisów prawa materialnego. Sąd nie podzielił żadnego z zarzutów skargi, nie znalazł także - działając z urzędu - innego powodu do uchylenia zaskarżonym postanowieniu, w konsekwencji więc, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił