VI SA/Wa 1219/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-14
Skład orzekający: Andrzej Czarnecki, Piotr Borowiecki, Jolanta Królikowska-Przewłoka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu stopnia wad produktu rolno-spożywczego może zostać wydana bez pobrania i zabezpieczenia próbki laboratoryjnej przeznaczonej do badań porównawczych, zgodnie z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone, ponieważ organy naruszyły przepisy prawa, nie pobierając i nie zabezpieczając próbki laboratoryjnej przeznaczonej do badań porównawczych, co jest obowiązkiem wynikającym z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2003 r. oraz art. 11 ust. 6 rozporządzenia nr 882/2004. Brak takiej próbki uniemożliwia zweryfikowanie wyników badań i stanowi wadę postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu stopnia wad produktu "Śmietana 18% a' 400 g" z powodu wykrycia tłuszczów obcych. Skarżący kwestionował wyniki badań laboratoryjnych, zarzucając m.in. brak pobrania wtórnika próbki do badań porównawczych. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję stwierdzającą obecność tłuszczów obcych i 100% wadliwość partii produktu. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących pobierania próbek.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Z. Stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zasądzono od Głównego Inspektora na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia stopnia wad produktu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w Z. z dnia [...] września 2010 r. znak [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych na rzecz skarżącego H. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych po rozpatrzeniu odwołania H.K. (skarżącego w niniejszej sprawie) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Z. z dnia [...] września 2010 r. stwierdzającą obecność tłuszczów obcych w partii artykułu "Śmietana 18% a' 400 g" o wielkości 59,2 kg, o wartości 310,80 zł oraz ustalił stopień wad w/w partii na 100 %.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniach [...], [...], [...] lipca oraz [...] sierpnia 2010 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Z., działając na podstawie upoważnienia nr [..] z dnia [...] lipca 2010 r. i nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Z., przeprowadzili kontrolę w Z. H.K. w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych z uwzględnieniem artykułów pochodzących z przetwórni ekologicznych.
W trakcie kontroli została pobrana do badań laboratoryjnych reprezentatywna próbka produktu rolno-spożywczego o nazwie "Śmietana 18% a' 400 g" z partii produkcyjnej wielkości 60 kg, z terminem przydatności do spożycia "3.08", w celu potwierdzenia parametrów jakościowych deklarowanych przez producenta w normie zakładowej oraz zbadania zgodności wyrobu z wymaganiami jakościowymi określonymi w Rozporządzeniu Komisji (EWG) Nr 1898/87 z dnia 2 lipca 1987 r. w sprawie ochrony oznaczeń stosowanych w obrocie mlekiem i przetworami mlecznymi (Dz. Urz. WE L. 182/36 z 3.7.1987). Badanie laboratoryjne ww. partii artykułu przeprowadzone w Centralnym Laboratorium GIJHARS w P. wykazało obecność tłuszczów obcych w produkcie, co wskazywało na zafałszowanie artykułu rolno-spożywczego o nazwie "Śmietana 18% a' 400 g".
W toku postępowania producent wniósł skargę do Centralnego Laboratorium w P. na wyniki badań tłuszczów obcych w śmietanie.
Centralne Laboratorium w P. podtrzymało wynik badania obecności tłuszczów obcych w "Śmietanie 18% a' 400 g", nie znajdując powodów do jego podważenia oraz wskazało, iż powtórne badanie nie mogło zostać przeprowadzone, ponieważ na żądanie producenta nie pobrano wtórnika próbki przedmiotowego produktu, a ponadto skarga do Centralnego Laboratorium wniesiona była po upływie terminu przydatności do spożycia tego produktu.
[...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Z. decyzją z dnia [...] września 2010 r. na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 z późn. zm.) oraz w związku z art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spozywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) i art. 104 k.p.a. stwierdził obecność tłuszczów obcych w partii artykułu "Śmietana 18% a' 400 g", wielkość partii 59,2 kg o wartości 310,80 zł, oraz ustalił stopień wad w/w artykułu na 100 %.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zanegował wynik badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez Centralne Laboratorium w P. twierdząc, że wykryte tłuszcze obce nigdy nie były w stosowane w zakładzie. Powołał się przy tym na pismo Powiatowego Inspektora Weterynarii w W. z/s w S., w którym organ ten stwierdza, że dotychczas przeprowadzone kontrole w zakładzie nie wykazały stosowania w produkcji tłuszczów obcych, jak również dokumentacja zakładowa i dokumentacja systemu HACCP nie uwzględnia stosowania tłuszczów obcych. Ponadto według skarżącego przedmiotowa śmietana jest wykorzystywana do produkcji innych wyrobów w zakładzie, w których badania laboratoryjne nie wykazały obecności tłuszczów obcych. Skarżący zwrócił także uwagę na fakt, iż Centralne Laboratorium w P. nie posiada akredytacji w kierunku badań obcych tłuszczów w śmietanie.
Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 21, art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykółów rolno – spozywczych, art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 4, art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o cenach, zał. XII rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczególne dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. Urz. L 299 z 16.11.2007, str. 1 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że warunki jakim musi odpowiadać laboratorium wykonujące analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, zostały ustalone w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. L 191 z 28 maja 2004 r., str. 1, Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 tom 45). Podniósł, że zgodnie z postanowieniami art. 12 ww. rozporządzenia właściwy organ wyznacza laboratoria, które mogą przeprowadzać analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych. Laboratoria te muszą funkcjonować, podlegać ocenie i być akredytowane zgodnie z normami europejskimi dotyczącymi akredytacji laboratoriów badawczych. Ponadto rozporządzenie to określa, że laboratorium, które może przeprowadzać analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, musi posiadać akredytację zgodnie z normą PN EN ISO/JEC 17025 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcowych, zgodnie z którą laboratorium powinno zapewnić, że stosuje aktualne, sprawdzone dla danego zastosowania metody badań oraz ma obowiązek stosowania do badań sprawnego, sprawdzonego i wzorcowanego wyposażenia pomiarowego oraz zachowania spójności pomiarowej.
W ocenie organu Centralne Laboratorium Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych w P. spełnia wymagania zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004, posiada potwierdzone kompetencje poprzez akredytację zgodnie z normą EN PN ISO/JEC 17025. Laboratorium to jest w pełni uprawnione do przeprowadzania analizy próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, tym bardziej, że posiada wprowadzony system zarządzania jakością który odnosi się nie tylko do akredytowanych metodyk, lecz obejmuje również wszystkie metodyki, na podstawie których wykonywane są analizy. Metoda badania obecności tłuszczów obcych w śmietanie w Centralnym Laboratorium jest objęta zakresem akredytacji dla masła (certyfikat AB 370). Przedmiotowa śmietana była badana tą samą zwalidowaną metodą którą poddano analizom "Masło s. a'250 g", w którym nie wykryto obecności tłuszczów obcych (Sprawozdanie z badań nr [...]). Brak akredytacji na badanie tłuszczów obcych w śmietanie nie oznacza, że analiza wykonana jest na zanieczyszczonym sprzęcie, przez niekompetentną osobę. Zgodnie z normą EN PN ISO/JEC 17025, o której mowa w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 akredytowane laboratorium musi spełniać wymagania dotyczące zarządzania jakością. Centralne Laboratorium GIJHARS w P. ma wdrożony system zarządzania jakością zgodny w/w normą właściwy dla zakresu jego działalności, posiada udokumentowane systemy, programy, procedury i instrukcje zapewniające właściwą jakość wyników badań. Polityka systemu zarządzania laboratorium dotycząca jakości jest określona w księdze jakości. Ogólne cele są ustalone oraz poddawane przeglądowi podczas przeglądów zarządzania. Laboratorium prowadzi stały monitoring systemu zarządzania poprzez audyty wewnętrzne i dodatkowe (zgodnie z punktem 4.14 w/w normy). Program audytów wewnętrznych dotyczy wszystkich elementów systemu zarządzania, łącznie z działalnością obejmującą badania i wzorcowania. Powyższe audyty przeprowadzane są przez wykwalifikowany i przeszkolony personel, który nie jest związany z audytowanymi działami. Ponadto w laboratorium są przeprowadzane okresowo audyty zewnętrzne przez jednostkę akredytacyjną. Laboratorium stosuje metodyki badań (zgodnie z punktem 5.4 w/w normy), opublikowane w normach międzynarodowych, regionalnych lub krajowych oraz w aktach wyższego rzędu tj. w rozporządzeniach zarówno krajowych jak też wspólnotowych. Tym samym w ocenie organu kwestionowanie wyników badań, z uwagi na to, że nie były przeprowadzone akredytowaną metodą nie znajduje uzasadnienia.
Organ podkreślił, że nie pobrano wtórnika próbki ponieważ nie żądał tego producent, a stwierdzona obecność tłuszczów obcych powinna dyskwalifikować kwestionowaną partię śmietany z obrotu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków pobierania próbek artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 58, poz. 526 z późn. zm.), poprzez zaniechanie pobrania wtórnika próbki. Skarżący podkreślił, że prowadzi firmę jednoosobowo i tylko on jest uprawniony do składania oświadczeń woli w zakresie jej działalności, a inni pracownicy nie posiadają takich uprawnień.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez powoływanie się na nieprawdziwe fakty. Wskazał, że nigdy nie kwestionował posiadania przez Laboratorium GIJHARS w P. akredytacji, tylko na fakt, że zakres akredytacji laboratorium nie obejmuje badania tłuszczów obcych w śmietanie. Podkreślił, że w swoim zakładzie nigdy nie stosował tłuszczów obcych do produkcji śmietany czy masła, a dowodem na to może być dokumentacja GHP (Dobra Praktyka Higieniczna), GMP (Dobra praktyka Produkcyjna) oraz systemu HACCP, a także opinie Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. z/s w S.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 297/11 Wojewódzki Sąd Admimnistracyjny w Warszawie oddalił skargę uznajac zarzuty skarżącego za nieuzasadnione.
Na skutek złożonej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2229/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2011 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzające się, jak podał, do twierdzenia, że Sąd I instancji naruszył § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków pobierania próbek artykułów rolno-spożywczych, pomijając wskazane regulacje prawne tak prawa wspólnotowego, jak i krajowego i nie uwzględniając w procesie wykładni tych porównawczych uzależnione jest od złożenia stosownego oświadczenia przez podmiot kontrolowany przepisów. Z powołanego przepisu nie wynika bowiem, że pobranie próbki przeznaczonej do badań uzależnione było od żądania podmiotu kontrolowanego.
Nadto wskazał, że stwierdzenie, czy z uwagi na regulacje zawarte w art. 11 ust. 6 in fine rozporządzenie nr 882/2004, do którego Sąd I instancji się odwołał, nie było możliwe, aby podmiot kontrolowany mógł otrzymać dostateczną ilość próbek do dodatkowej ekspertyzy wymaga uprzedniego zbadania, czy w tej kwestii został zgromadzony stosowny materiał dowodowy a takiej analizy Sąd nie przeprowadził. Podobnie jak i tej, czy ewentualna możliwość przeprowadzenia badań kontrolnych produktu na obecność tłuszczów obcych była możliwa z uwagi na upływ terminu ważności do spożycia produktu. Zdaniem NSA brak jednak podstaw do twierdzenia, że czynności kontrolne, które zostały przeprowadzone w obecności kierownika laboratorium będącego pracownikiem skarżącego zostały przeprowadzone z naruszeniem prawa i w tej sytaucji zarzut w tym zakresie uznał za bezzasadny.
Sąd ponownie rozpoznając sprawę winien zatem, jak wskazał NSA, dokonać kontroli legalności zaskarżonej decyzji i postępowania wyjaśniającego uwzględniając wskazania zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku z 6 lutego 2013 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę ponownie związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.
Kontrolując zatem zaskarżoną decyzję pod względem jej legalności z uwzględnieniem wskazań i wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jej uchylenie oraz uchylenie decyzji utrzymanej nią w mocy.
Zarzuty skarżącego wiążą się z wadliwym, w ocenie skarżącego, przeprowadzeniem kontroli w zakresie pobrania próbek i przeprowadzenia badań laboratoryjnych produktu rolno-spożywczego.
Podnieść zatem należy, iż regulacje w tym zakresie zawarte są w prawie wspólnotowym oraz w prawie krajowym. Tak, jak wskazał NSA z treści art. 11 ust. 5 rozporządzenia nr 882/2004 (Rozdziale III pt. "Pobieranie próbek i analiza") wynika, że właściwe organy ustanawiają odpowiednie procedury w celu zagwarantowania prawa podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa paszowe i żywnościowe, których produkty podlegają pobieraniu próbek i analizie do występowania o dodatkową ekspertyzę, bez uszczerbku dla obowiązku właściwych organów do podjęcia wcześniejszego działania w nagłych przypadkach. Z kolei w ust. 6 art. 11 cyt. rozporządzenia wskazano, iż w szczególności właściwe organy zapewniają, aby podmioty prowadzące przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe mogły otrzymać dostateczną ilość próbek do dodatkowej ekspertyzy, chyba że jest to niemożliwe w przypadku produktów łatwo psujących się lub bardzo niewielkiej ilości dostępnego substratu. Z próbkami należy odchodzić się i etykietować je w sposób gwarantujący zarówno prawną jak i analityczną ważność (art. 11 ust. 7 rozporządzenia nr 882/2004).
Omawiane zagadnienie, na co również zwrócił uwagę NSA, zostało również uregulowane w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
Z treści art. 23 ust. 2 pkt 4 powołanej ustawy wynika, że kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz warunków składowania i transportu tych artykułów obejmuje m.in. pobranie próbek i wykonanie badań laboratoryjnych. Podmioty wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o jakości handlowej uprawnione są do pobierania nieodpłatnie próbek do badań. Z kolei przepis art. 28 ust. 6 tej ustawy stanowi, iż z wykonanych w toku kontroli czynności, w tym (...) pobrania próbek (...) sporządza się odrębne protokoły, chyba że w toku czynności kontrolnych nie stwierdzono nieprawidłowości. Natomiast w oparciu o upoważnienie zawarte w art. 34 ust. 1 ustawy o jakości handlowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków pobierania próbek artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 59, poz. 526 ze zm. – dalej: rozporządzenie). W tym akcie wykonawczym do ustawy o jakości handlowej uregulowano kwestie związane ze sposobem pobierania próbek, warunki, które powinien spełniać sprzęt stosowany do ich pobierania, sposób pobrania próbki, jej zabezpieczenie itp., a także wymogi jakie winien spełniać protokół pobrania próbki.
W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia pobraną próbkę dzieli się na co najmniej dwie części o porównywalnej masie, tworząc średnie próbki laboratoryjne, które są niezwłocznie pakowane i zabezpieczane. Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia jedną średnią próbkę laboratoryjną przeznacza się do badań laboratoryjnych, a pozostałe przechowuje się do badań porównawczych.
Stosownie do § 5 rozporządzenia osoba pobierająca próbkę sporządza protokół pobrania próbki, zawierający w szczególności: 1) wskazanie podstawy prawnej pobrania próbki; 2) nazwę artykułu rolno-spożywczego, którego próbka jest pobierana; 3) miejsce, datę i godzinę pobrania próbki; 4) nazwę producenta, odbiorcy lub dostawcy artykułu rolno-spożywczego; 5) dane umożliwiające identyfikację partii produkcyjnej, z której próbkę pobrano, oraz jej wielkość; 6) wskazanie kraju pochodzenia artykułu rolno-spożywczego, którego próbkę pobrano; 7) liczbę i masę jednostkową sporządzonych średnich próbek laboratoryjnych; 8) imiona i nazwiska osób obecnych przy pobieraniu próbki; 9) imię i nazwisko osoby pobierającej próbkę.
Przedstawione powyżej regulacje określają procedurę kontrolną pobierania próbek artykułów rolno-spożywczych przeznaczonych do badań laboratoryjnych. W ten sposób ustawodawca wskazał na procedurę umożliwiającą zweryfikowanie wyników badań dotyczących jakości handlowej produktów rolno-spożywczych wprowadzonych do obrotu, poprzez przeprowadzenie badań porównawczych (inaczej badań kontrolnych) z wykorzystaniem tych próbek laboratoryjnych, o których mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia. Takie jest bowiem zadanie przechowywanych próbek laboratoryjnych, które pobiera się równocześnie z próbką produktu z tej samej partii towaru.
Próbki laboratoryjne, o których mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia, stanowią więc materiał badawczy dla przeprowadzenia badań i ekspertyz mających na celu podważenie wcześniejszego badania organu. Podmiot kontrolowany ma w ten sposób zagwarantowane prawo do kwestionowania wyników badań laboratoryjnych uzyskanych przez organ poprzez wnioskowanie o dodatkową ekspertyzę. Próbki lub próbka laboratoryjna, o której mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia, która jest pobierana równocześnie z próbką produktu w celu przeprowadzenia przez organ badania jakości produktu, co do zasady stanowi jedyny materiał źródłowy dla przeprowadzenia badania kontrolnego dla zweryfikowania wyniku wcześniejszego badania organu.
Z § 4 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia nie sposób, zdaniem NSA, wysnuć wniosku, że pobranie próbki laboratoryjnej przeznaczonej do tzw. badań porównawczych uzależnione jest od złożenia w tej kwestii oświadczenia przez podmiot kontrolowany. Podstawy do takiego przyjęcia nie daje również § 5 tego rozporządzenia. Nie ma zatem w powołanych przepisach w szczególności § 4 ust. 1 i 2 – wykładanych zgodnie z prawem wspólnotowym w tym przypadku rozporządzeniem nr 882/2004 jakiegokolwiek uzasadnienia, by pobranie próbki laboratoryjnej przeznaczonej do badań porównawczych uzależniać od tego, czy podmiot kontrolowany wyrazi wolę, czy zgodę na jej pobranie, czy też żądania w tym zakresie nie zgłosi.
Obowiązkiem organu jest zatem stosowanie się do zasad przeprowadzenia kontroli określonych w powyższych regulacjach w szczególności w § 4 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Próbki laboratoryjne, o których mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia stanowią bowiem materiał badawczy dla przeprowadzenia badań i ekspertyz mających na celu podważenie wcześniejszego badania organu i jak podkreślił NSA te próbki co do zasady stanowią jedyny materiał źródłowy dla przeprowadzenia badania kontrolnego dla zweryfikowania wyniku wcześniejszego badania. Zapis w pkt 26 protokołu z pobrania próbek nr [...], w którym wskazano, że do celów odwoławczych na żądanie producenta pobrano tylko wtórnik próbki masła w żadnym razie nie uzasadniał odstąpienia organu od zastosowania się do powołanego przepisu i pobrania próbki produktu o nazwie "Śmietana 18% a’ 400 g" przeznaczonej do badań kontrolnych. Taka próbka nie została jednak pobrana, a taki stan rzeczy skutkuje naruszeniem powołanego przepisu i w konsekwencji wadliwością zaskarżonych decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Podnieść przy tym należy, iż art. 11 ust. 6 rozporządzenia nr 882/2004 wskazuje, aby właściwe organy zapewniły podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwa paszowe lub żywnościowe, aby mogły otrzymać dostateczną ilość próbek do dodatkowej ekspertyzy, chyba, że jest to niemożliwe w przypadku produktów łatwo psujących się lub bardzo niewielkiej ilości dostępnego substratu.
Zatem zasadą jest, co podkreślił NSA w ww. wyroku, iż należy zapewnić dostarczenie próbek kontrolnych i to w dostatecznej ilości, a niedochowanie tej procedury jest wyjątkiem i tylko w ściśle określonych przepisach, przy czym w tej regulacji chodzi nie o przeprowadzenie badania kontrolnego na próbie kontrolnej ale o zabezpieczenie tej próbki kontrolnej.
Z decyzji i wyjaśnień organu potwierdzonych jego stanowiskiem wyrażonym w odpowiedzi na skargę w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż organ nie wykonując nałożonego § 4 ust. 2 rozporządzenia obowiązku nie kierował się przesłankami, o których mowa w art. 11 ust. 6 rozporządzenia nr 882/2004 stwierdzając, że nie pobrano wtórnika próbki na wyraźne żądanie przedstawiciela producenta wyrażone w pkt 26 ww. Protokołu i w sprawie nie został zgromadzony materiał dowodowy umożliwiający poczynienie ustaleń w powyższym zakresie, a istota naruszenia § 4 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia czyni wyjaśnienie sprawy w tym względzie spóźnionym i niedopuszczalnym.
Nie można też w tej sytuacji niweczyć skutków powyższego naruszenia w postaci wadliwości zaskarżonych decyzji twierdzeniem, że brak wtórnika nie miał wpływu na przebieg postępowania, bo skarżący zakwestionował wyniki po upływie terminu przydatności do spożycia badanego produktu.
Skoro bowiem wskutek naruszenia prawa przez organ wtórnika nie pobrano to bezprzedmiotowe są rozważania co do skutków, jakie wiązałyby się z działaniem skarżącego i organu w przypadku, gdyby taki wtórnik został pobrany. Ocena i kontrola Sądu obejmuje bowiem ustalony i zaistniały stan faktyczny, a nie hipotetycznie wskazane zdarzenia.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach orzeczono mając na względzie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło