VI SA/Wa 122/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i odbiornika radiofonicznego oddala skargę 1 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i 3 i art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Usługowo - Produkcyjnego "A." Export - Import Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. z dnia [...] września 2017 r. ustalającą opłatę za używanie [...] niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i [...] niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że dniu [...] stycznia 2017 r., zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w obiekcie użytkowym przy ul. W. [...], [...] P, zajmowanym przez spółkę Przedsiębiorstwo Usługowo-produkcyjne "A." Export-Import Spółka z o.o. Kontrola została przeprowadzona w obecności N. D.– menadżera. W trakcie kontroli ujawniono [...] odbiorników telewizyjnych marki F. oraz 1 odbiornik radiofoniczny marki P., który odbierał program [...]. Do odbiorników telewizyjnych przyłączona była telewizja naziemna. Zgodnie z zapisami w protokole: Odbiorniki umożliwiają natychmiastowy odbiór programów - oświadczenie. (..,) Brak możliwości uruchomienia [...] odbiorników telewizyjnych. Jeden odbiornik telewizyjny w pokoju nr [...] odbierał Program 1, TVP2, TVP Rozrywka. Stwierdzony okres używania odbiornika w tym lokalu wynosi: od października 2016 r. i został ustalony na podstawie ustnego oświadczenia N. D.. Odbiorniki umożliwiają natychmiastowy odbiór programów. Są sprawne technicznie. Wnoszone są opłaty z tytułu S., Z.. Odbiornik telewizyjny w pokoju nr [...] został uruchomiony na prośbę kontrolera. Protokół został podpisany bez zastrzeżeń przez osoby kontrolujące oraz N. D., Do protokołu załączone zostało oświadczenie N.D. z dnia [...] stycznia 2017 r., zgodnie z którym podczas kontroli ujawnione zostało [...] odbiorników telewizyjnych, będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu i których uruchomienie w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programów nie jest możliwe z następujących przyczyn: Pokoje są zajęte przez gości hotelowych oraz sprzątane przez personel. W dniu [...] stycznia 2017 r. strona dokonała rejestracji [...] odbiorników telewizyjnych i [...] odbiornika radiofonicznego. Minister opisał przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę w wyniku wniesionego odwołania przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił, iż w myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem jego używania, a w konsekwencji do uiszczania przez jego posiadacza opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik używany w lokalu o charakterze handlowym, usługowym czy produkcyjnym mieszczącym się poza lokalem mieszkalnym. Minister stwierdził, że zarówno z protokołu z kontroli, oświadczenia do niego załączonego jak i bezpośredniego sprawdzenia przez kontrolerów, wynika, że strona posiadała i użytkowała łącznie [...] odbiorników telewizyjnych i [...] odbiornik radiofoniczny, które nie były zarejestrowane. Następnie organ odniósł się szczegółowo (strona 3 do strony 5 uzasadnienia) do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznając je za bezzasadne. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne "A." Export - Import Sp. z o.o., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia: 1) przepisów prawa materialnego, to jest: a) art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r, o opłatach abonamentowych polegające na błędnej wykładni, to jest uznaniu, że można wydać decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników w sytuacji, kiedy rejestracja odbiorników miała miejsce przed wydaniem decyzji; gdy tymczasem przepis ten, skonstruowany w oparciu o koniunkcję z zastosowaniem spójnika "oraz" umożliwia wydanie decyzji nakazującej rejestrację odbiornika oraz ustalającej opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika w przypadku, kiedy rejestracja nie została jeszcze dokonana; natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy decyzja dotyczyła ustalenia opłaty i została wydana w dniu [...] września 2017 r. podczas, gdy rejestracja odbiorników została dopełniona przez skarżącą już w dniu [...] stycznia 2017 r.; zatem, w dniu wydania tej decyzji skarżąca miała już zarejestrowane odbiorniki, co uniemożliwiało wydanie decyzji ustalającej wysokość opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników; b) art. 2 ust 2 ustawy poprzez bezpodstawne zastosowanie domniemania, że skarżąca używała w dacie kontroli [...] niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz [...] niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego, kiedy z uwagi na poniższe nieprawidłowości w postępowaniu, brak nie budzącego wątpliwości dowodu na okoliczność, że skarżąca posiadała w dacie kontroli wskazana liczbę odbiorników w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu; żeby bowiem mówić o domniemaniu wynikającym z tego przepisu, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy ma miejsce posiadanie odbiornika w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, co warunkuje dopiero przyjęcie domniemania, że ma miejsce używanie tego odbiornika, naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby naruszenia nie miały miejsca, organ prawdopodobnie wydałby decyzję o odmiennej treści bądź nie wydałby jej wcale; 2) przepisów prawa procesowego, to jest: a) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, jak również niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i przyjęcie, że w dacie przeprowadzenia kontroli odwołujący posiadał [...] niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz [...] niezarejestrowany odbiornik radiofoniczny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, jakoby tak rzeczywiście było, albowiem: - nie przeprowadzono bezpośredniego dowodu co do znajdowania się na terenie kontrolowanego hotelu [...] niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz [...] niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, a poprzestano jedynie na oświadczeniu osoby pracującej u skarżącej i obecnej akurat na miejscu w kontrolowanym hotelu, - oparto się w zasadzie tylko na pisemnym oświadczeniu osoby pracującej u skarżącej i obecnej akurat na miejscu w kontrolowanym hotelu, z którego to oświadczenia wynika jedynie tyle, że osoba ta w istocie przyjęła do wiadomości, że organ kontrolujący stwierdził, że na terenie hotelu znajduje się [...] niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych; treść tego oświadczenia natomiast nie jest dowodem na to, że wspomniana wyżej osoba podała znany jej w tym zakresie stan rzeczy, - protokół kontroli został sporządzony w warunkach braku sprawdzenia działania więcej niż jednego odbiornika telewizyjnego z powodu zajęcia pokoi przez gości hotelowych i sprzątania pokoi przez personel, - kontrola została przeprowadzona krótko po uruchomieniu hotelu, co powinno skłonić organ kontrolujący do podjęcia dodatkowych czynności wyjaśniających, w tym w szczególności, czy wszystkie pokoje hotelowe były faktycznie już wyposażone w dacie przeprowadzenia kontroli w odbiorniki telewizyjne w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, - oparto się na ustnym oświadczeniu osoby pracującej u skarżąceji obecnej akurat na miejscu w kontrolowanym hotelu, jakoby używanie [...] niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz [...] niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego miało miejsce od października 2016 r.; podczas, gdy tak istotna okoliczność z punktu widzenia wydania decyzji powinna zostać zweryfikowana przez organ kontrolujący w kontekście długości pracy wskazanej wyżej osoby w hotelu i rodzaju wykonywanych przez nią faktycznych obowiązków, - nie ustalono w niewątpliwy sposób, że skarżąca nie dochowała 14- dniowego terminu na rejestrację odbiorników, przewidzianego w § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a liczonego od dnia wejścia w posiadanie odbiorników; powyższe braki w postępowaniu skutkowały rozstrzygnięciem sprawy na podstawie lakonicznych i niepełnych dowodów i mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i uzasadniła wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. W ocenie Sądu w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie organy miały w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na skarżącą opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Posiadanie w rozumieniu ustawy o opłatach abonamentowych zostało określone, jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym należy zwrócić uwagę, że, jak już wspomniano powyżej, posiadanie w rozumieniu u.o.a. zostało określone, jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności, natomiast "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności. (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Jak wynika z akt sprawy przeprowadzona zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w dniu [...] stycznia 2017 r., kontrola wykazała, że skarżąca nie zarejestrowała 31 odbiorników telewizyjnych i 1 odbiornika radiofonicznego. Odbiorniki te były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Tym samym wypełniła się dyspozycja art. 2 w/w ustawy. Zgodnie z rozporządzeniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 6 maja 2014 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2015 r. (Dz. U. poz.647 ) stawka za jeden dzień dla odbiornika telewizyjnego wynosi 21,50 zł. Zatem organ I instancji prawidłowo dokonał czynności rachunkowej uzyskując kwotę [...] zł tytułem należnej opłaty. Reasumując Sąd wskazuje, że okres używania niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego nie ma wpływu na wymiar opłaty z art. 5 ust. 3 u.o.a., gdyż jest ona stała i wynosi trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. W podpisanym bez zastrzeżeń protokole kontroli zawarte jest oświadczenie wiedzy osoby uczestniczącej w kontroli stwierdzające, że odbiorniki są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, a ponadto zaprotokołowane jest oświadczenie, że są one zainstalowane w pokojach hotelowych od października 2016 r. Tym samym organy prawidłowo przyjęły, że upłynął czternastodniowy termin przewidziany na ich zarejestrowanie wynikający z § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. poz. 1676). Wbrew przekonaniu skarżącej działania podjęte przez nią już po przeprowadzonej kontroli a mianowicie dokonanie rejestracji przedmiotowych odbiorników, nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia albowiem w dacie kontroli nie były one zarejestrowane i tym samym skarżąca nie dopełniła ciążącego na nie z mocy prawa obowiązku. Przy czym, jak trafnie wyjaśnił organ, opłata i obowiązek rejestracji to elementy które nie muszą występować razem a łącznik "oraz" ma w tym przypadku znaczenie enumeracyjne. W zarysowanym powyżej mechanizmie odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo, bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy istotnie w jej przypadku doszło do sytuacji używania niezarejestrowanego odbiornika. Przy czym zauważyć należy, że protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. Stwierdzone podczas kontroli - znajdującej umocowanie w art. 7 ust. 1 u.o.a. - używanie niezarejestrowanego odbiornika, uzasadniające nałożenie opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. kontrolujący utrwala w protokole kontroli, co stanowi następnie podstawę do wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. Taki protokół kontroli obowiązku rejestracyjnego zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W warunkach niniejszej sprawy - protokół został sporządzony i podpisany przez kontrolerów legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych udzielonymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, tj. organ powołany do kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - co uzasadnia przyjęcie go za wiarygodny dowód w sprawie. Przy czym, zdaniem Sądu, moc dowodową sporządzonego protokołu zwiększa również fakt, że został on bez zastrzeżeń podpisany przez przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, co potwierdza prawdziwość zawartych w nim ustaleń Tak wiec ustalony w sprawie stan faktyczny należy uznać za wiarygodny. Nie ma przeszkód prawnych, by w kontroli obowiązku rejestracyjnego odbiorników telewizyjnych brał udział inny, aniżeli przedstawiciel władz spółki – podmiot np. menadżer czy inna osoba zatrudniona w hotelu. Wówczas podpis takiej osoby na protokole kontroli należałoby uznać za potwierdzający, po pierwsze, że brała ona udział w kontroli, a po drugie, że nie kwestionuje ustaleń kontroli lub przeciwnie – zgłasza zastrzeżenia, do których należy odnieść się w toku postępowania przed organami. Można dodać, że do ww. kontroli nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) Zgodnie z art. 1 ustawa reguluje podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zadania organów w tym zakresie. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ustawy). Kontrola, jaka została przeprowadzona u skarżącej (przedsiębiorcy) nie dotyczyła prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, a jedynie wykonania obowiązku rejestracyjnego. Organ kontrolujący (operator publiczny) działając stosownie do ustawy o opłacie abonamentowej skontrolował spełnienie obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Reasumując należy wskazać, że kontrola dopełnienia obowiązku rejestracyjnego nie jest kontrolą działalności gospodarczej danego podmiotu i dlatego nie mają do niej zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W konsekwencji Sąd uznał, że organy administracji w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.