VI SA/Wa 1226/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska(spr.) Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2006 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.800 zł. Podstawę faktyczną wydanych decyzji stanowiły ustalenia poczynione w trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej przez inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w dniu [...] października 2005 r. w miejscowości O., na drodze krajowej nr [...], w trakcie której zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] stanowiący własność skarżącego P. M. prowadzącego gospodarstwo rolne i będącego rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U. z 1998r. Nr 7 poz. 25 ze zm.). Pojazd prowadzony był przez Ł. M. - syna skarżącego. Podczas kontroli stwierdzono: wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz brak 4 sztuk wykresówek z dni: [...],[...], [...] października 2005 r. oraz z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia. Ponadto przesłuchano kierowcę Ł. M. charakterze świadka, który wyjaśnił iż wraca z G. z giełdy warzywnej gdzie sprzedał produkty pochodzące z gospodarstwa rolnego swojego ojca, które to gospodarstwo jest oddalone od miejsca sprzedaży 350 km. Oświadczył, iż nie posiada winiety oraz wykresówek poza jedną z dnia kontroli. Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego powiadomił stronę skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, pouczając ją o przysługujących jej prawach. W dniu [...] listopada 2005 r. P. M. złożył wyjaśnienia w sprawie podkreślając, iż nie jest przedsiębiorcą, lecz rolnikiem i nie ma obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych. Informację taką uzyskał z ITD w P. w 2004 r. Zdaniem skarżącego fakt bycia rolnikiem zwalnia go również z obowiązku instalowania w pojeździe urządzenia rejestrującego i posiadania wykresówek. Na podstawie poczynionych w trakcie kontroli ustaleń oraz zgromadzonego materiału dowodowego [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 93 ust. 1 i art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz.U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2088 z póź. zm.) a także lp. 1.4.1 i lp.1.11.11. ust.1 lit. b załącznika do tej ustawy nałożył na P. M. karę pieniężną w łącznej wysokości 3.800 złotych, w tym karę w wysokości: - 3000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz karę w wysokości 800 zł za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości polegające – na wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz karę za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli stanowiły naruszenie przez P. M. przepisów prawa tj. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców oraz Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/ 85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, czego konsekwencją było obciążenie ww. karami pieniężnymi w wysokości określonej w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Pismem z dnia [...] lutego 2006 r. P. M. reprezentowany przez adwokata M. P. skierował odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, albowiem kara pieniężna nałożona została na niego niesłusznie czym naruszono zasady współżycia społecznego. Odwołujący się ponownie podkreślił, iż jest rolnikiem a nie przedsiębiorcą i kontrolowany pojazd używa na potrzeby prowadzonego gospodarstwa rolnego. Strona powołała się ponadto na interpretację przepisów dokonaną przez Ministerstwo Infrastruktury z grudnia 2002 r. w której wskazano na zwolnienie rolników z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych. Ponadto za uchyleniem wskazanej decyzji powinien przemawiać fakt przeprowadzenia kontroli kilka dni po wejściu w życie znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym, w tym art. 42 ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy ze zmianami tymi nie zostali zapoznani najbardziej zainteresowani tj. rolnicy. Ponadto przepis ten zdaniem strony nadal budzi szereg niejasności i wątpliwości, a nałożona kara jest za wysoka w stosunku do wagi samego naruszenia. P. M. zakwestionował również nałożenie na niego kary pieniężnej z tytułu nieokazania wykresówek. Jego zdaniem powoływany przez organ art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców dotyczy wyłącznie kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy lub przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy drogowe. Natomiast skarżącego i prowadzącego pojazd kierowcę nie łączył stosunek pracy. W wyniku rozpatrzenia odwołania P. M., zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego – utrzymał decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy – powołując się na przepisy Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, ustawy o czasie pracy kierowców, a także na postanowienia ustawy o transporcie drogowym - stwierdził, iż z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika jednoznacznie, że kontrola drogowa wykazała naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz z naruszeniem przepisów w zakresie obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowców. Organ nie uwzględnił zarzutów podniesionych w odwołaniu. Wyjaśnił, iż ustawa o transporcie drogowym ma zastosowanie do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami poprzez odpowiednie zastosowanie przepisów o niezarobkowym przewozie na potrzeby własne. Zgodnie natomiast z art. 42 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące przewozy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych niezależnie od tego czy podmiot ten jest przedsiębiorcą czy też nie. Dlatego też nie można przyjąć, iż rolnicy są zwolnieni z wyżej wymienionego obowiązku, a argumenty strony odwołującej się nie mogą zostać uwzględnione. Organ nie podzielił również stanowiska strony co do drugiego naruszenia stwierdzając, iż w trakcie kontroli bezsprzecznie stwierdzono brak 4 sztuk wykresówek. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Skarżący P. M. działając za pośrednictwem organu skierował w dniu [...] maja 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji tej zarzucił naruszenie art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez przyjęcie, że rolnicy obowiązani są do uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych, a zatem przez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie także do rolników, którzy nie są przedsiębiorcami oraz naruszenie art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców poprzez przyjęcie iż przepis ten stosuje się także do rolników. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, ponowne wskazując, iż z racji bycia rolnikiem, a nie przedsiębiorcą skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych, jak i wyposażania kierowcę w wykresówki. Skarżący podtrzymał stanowisko, iż przepis art. 42 jest niejasny, a nałożona kara niewspółmierna do stwierdzonego naruszenia. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o oddalenie przedmiotowej skargi, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem, iż sąd administracyjny nie ma możliwości orzekania kierując się względami słusznościowymi i odwołując się do zasad współżycia społecznego. Dlatego też, w ocenie Sądu skarga P. M. nie może zostać uwzględniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2006 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2006 r.- nie naruszają prawa. Zdaniem Sądu organy administracji obu instancji zasadnie uznały, iż strona skarżąca dopuściła się naruszeń związanych z obowiązkiem uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i obowiązkiem przestrzegania norm czasu pracy, przerw i odpoczynków kierowcy. Podstawę faktyczną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz kary w wysokości 800 zł tytułu nieokazania wykresówek, stanowiły ustalenia faktyczne poczynione w trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] października 2005 r. Skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w złożonej skardze podkreślał, iż nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej lecz rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998r. Nr 7 poz. 25 ze zm.) i dlatego też nie podlega obowiązkowi uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych, jak i posiadania wykresówek. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podzielił powyższego stanowiska. Na wstępie wyjaśnić należy, iż ustawa o transporcie drogowym ma zastosowanie nie tylko do przedsiębiorców wykonujących zarobkowo transport drogowy, ale zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 pkt 3 przepisy tej ustawy stosuje się również do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami – stosując odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. I tak zgodnie z powołanym art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; 3 ) pojazdów realizujących komunikację miejską; 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Podkreślenia wymaga, iż z dniem 21 października 2005 r. przepis art. 42 ustawy o transporcie drogowym został znowelizowany i pojęcie przedsiębiorcy zastąpiono określeniem "podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy", co oznacza, iż każdy podmiot wykonujący przewóz drogowy po drogach krajowych zobowiązany jest do uiszczenia opłaty za przejazd po tych drogach. W ocenie Sądu przepis jest jasny, czytelny i wbrew twierdzeniu strony skarżącej, nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W wyniku dokonanej zmiany - każdy podmiot dokonujący przewozu drogowego po drogach krajowych pojazdem przekraczającym masę całkowitą 3,5 t zobowiązany jest w świetle powołanego przepisu do uiszczenia opłaty niezależnie od tego czy posiada status przedsiębiorcy, czy też nie. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż również skarżący P. M. prowadzący działalność rolniczą wykonując przewóz drogowy pojazdem przekraczającym dopuszczalną masę 3,5 t poruszając się w dniu kontroli po drodze krajowej zobowiązany był do uiszczenia opłaty za przejazd po tych drogach w stosownej wysokości. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne, jak i obowiązujące przepisy, Sąd uznał nałożenie na skarżącego P. M. kary pieniężnej w wysokości określonej pod pozycją lp.1.4.1 załącznika do ustawy za uzasadnione. Jednocześnie organ administracyjny nie miał możliwości kształtowania wysokości nałożonej kary stosownie do wagi naruszenia, albowiem wysokość kar została w sposób sztywny ustalona w załączniku do ustawy z dnia 6 września 2001 r. Sąd nie uwzględnił również zarzutów skargi odnośnie niezasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 800 zł z tytułu nieokazania w dniu kontroli przez kontrolowanego kierowcę 4 sztuk wykresówek za dzień [...], [...], [...] października 2005 r. oraz wykresówki z poprzedniego tygodnia w którym prowadził pojazd. Zdaniem skarżącego powoływanie przez organ się na art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców i nakładanie na tej podstawie obowiązków na skarżącego odnośnie wystawiania zaświadczeń dotyczących nieprowadzenia pojazdu jest niezasadne, zwłaszcza gdy kierowcą był syn skarżącego i nie łączył go z ojcem stosunek pracy. Podkreślić należy, iż prawo wspólnotowe nie różnicuje transportu drogowego od przewozów na potrzeby własne, stanowiąc, iż przewóz drogowy oznacza każdą podróż, odbywaną na drogach publicznych przez pojazd załadowany lub nie, służący do przewozu osób lub rzeczy (vide: definicja zawarta w art. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85). Zatem wykonywany w dniu kontroli przez skarżącego rolnika przewóz na potrzeby własne mieścił się w zakresie definicji pojazdów wymagających instalacji przyrządu kontrolnego (tachografu), określonych przepisem art. 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady (EWG). Z przepisów tych nie wynika, aby ustawodawca krajowy wyłączył z obowiązku instalowania tachografów pojazdy wykonujące przewozy na potrzeby własne, w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a przepisy o przewozach na potrzeby własne mają odpowiednie zastosowanie do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami (art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym). Ponadto w trakcie kontroli ustalono iż pojazd skarżącego nie korzystał z wyłączenie, o których mowa w art. 4 i art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85. Jednocześnie zgodnie z definicją zawartą w art.1 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego ( Dz. U. nr L 370 z 31.12.1985r.) – "kierowca" oznacza każdą osobę która kieruje pojazdem nawet przez krótki okres oraz każdą osobę która jest przewożona w pojeździe w tym celu, aby kierować nim w razie potrzeby. W świetle cytowanej definicji nie ma zatem znaczenia forma zatrudnienia kierowcy. Stosownie zaś do treści z art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85 na żądanie upoważnionego funkcjonariusza kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki z bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym nie prowadził pojazdu. W trakcie kontroli ustalono, iż kierowca nie okazał 4 sztuk wykresówek, co skutkowało nałożeniem na skarżącego P. M. kary pieniężnej w wysokości określonej pod pozycją lp. 1.11.1 ust. 1 lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Niezależnie od powyższego rację ma strona skarżącą, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. w sytuacji, gdy ustawa określa: czas pracy kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy (art.1 ust.1), a kontrolowany kierowca nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Powyższe uchybienie organu w ocenie Sądu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem doszło do naruszenia wskazanych przepisów rozporządzenia rady (EWG) 3821/85. Na zakończenie Sąd chciałby zauważyć, iż przytaczane przez stronę skarżącą interpretacje obowiązujących przepisów z zakresu transportu drogowego i czasu pracy kierowców pochodzącą z 2002 r. Od tej daty natomiast do chwili kontroli tj. [...] października 2005 r. ustawa o transporcie drogowym była wielokrotnie nowelizowana, a przede wszystkim z dniem 1 maja 2004 r. obowiązywać zaczęły przepisy prawa wspólnotowego. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak na wstępie.