VI SA/Wa 1227/20
WyrokWSA w Warszawie2021-07-07
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Jakub Linkowski, Joanna Wegner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Nadzoru Finansowego prawidłowo nałożyła kary pieniężne na C. S.A. za naruszenie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych, w tym dotyczące ograniczeń inwestycyjnych i obowiązków w likwidacji funduszy, uwzględniając właściwe brzmienie przepisów w czasie popełnienia naruszeń oraz stosując właściwe dyrektywy wymiaru kary?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Komisja Nadzoru Finansowego prawidłowo ustaliła naruszenia przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych przez C. S.A., w tym przekroczenia ograniczeń inwestycyjnych i nieprawidłowości w likwidacji funduszy. Sąd podzielił stanowisko organu, że kary pieniężne zostały nałożone zgodnie z właściwym brzmieniem przepisów obowiązujących w czasie popełnienia naruszeń, a także z uwzględnieniem dyrektyw wymiaru kary określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego i ustawie o funduszach inwestycyjnych. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C. S.A. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego nakładającą kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych, w tym przekroczenie ograniczeń inwestycyjnych i nieprawidłowości w likwidacji funduszy. Spółka zarzucała organowi m.in. niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego w kontekście czasu popełnienia naruszeń oraz błędne zastosowanie dyrektyw wymiaru kary. Komisja Nadzoru Finansowego po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymała w mocy część kar, uchyliła inne i nałożyła nowe, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi J. S.A. w L. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na C. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "C. "Towarzystwo", "Strona") na podstawie art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685) w związku z podejrzeniem naruszenia:
1.art. 145 ust. 3 w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych przez:
a) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w udziały spółki [...],
b) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w udziały spółki [...],
c) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w akcje spółki [...],
d) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w udziały spółki [...];
2. art. 196 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych przez [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku ze sprzedażą akcji spółki [...]
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019r. rozszerzono postępowanie administracyjne wszczęte postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. w ten sposób, że postępowanie prowadzone będzie w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na C. S.A.:
I.na podstawie art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym przed wejściem
w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685) w związku
z podejrzeniem naruszenia:
1.art. 145 ust. 3 w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych przez:
a) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w udziały spółki [...],
b) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w udziały spółki [...],
c) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w akcje spółki [...],
d) [...] (dalej [...]; obecnie [...]) poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów w udziały spółki [...];
2. art. 196 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych przez [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku ze sprzedażą akcji spółki [...];
3. § 28 ust. 2 S., wprowadzonego uchwalą zarządu C. S.A. nr [...] z dnia [...] września 2015r. przez [...], w związku z lokowaniem aktywów w udziały spółki [...];
II. na podstawie art. 228 ust. 1 c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych
w związku z podejrzeniem naruszenia przez C. S.A.:
1.art. 10 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z brakiem działania
w interesie uczestników funduszu [...], poprzez lokowanie aktywów w/w funduszu w udziały spółki [...],
2. § 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie trybu likwidacji funduszy inwestycyjnych - dalej "Rozporządzenie w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji [...],
3. § 11 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie
i nieogłoszenie informacji półrocznych o stanie likwidacji [...].
III. Na podstawie art. 228 ust. 2 w zw. art. 228 ust. 1 pkt 2 ustawy o funduszach
w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 615) w związku z podejrzeniem naruszenia przez [...] § 29 ust. 9 [...] wprowadzonego uchwałą zarządu C. S.A. nr [...] z dnia [...] września 2015 r. poprzez utrzymywanie aktywów płynnych w dniu wyceny o wartości niższej niż 1 % wartości aktywów netto.
Przyczyną wszczęcia postępowania administracyjnego były informacje uzyskane przez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego w toku nadzoru bieżącego wskazujące na fakt przekroczenia limitów inwestycyjnych w ww. funduszach inwestycyjnych zamkniętych zarządzanych przez C. S.A. oraz nieprawidłowości związane z lokowaniem aktywów funduszu [...] w udziały spółki [...] z siedzibą na [...] (dalej: "[...]"), a także nieprawidłowości w toku likwidacji ww. funduszu, związane m.in. z brakiem sporządzenia sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji funduszu [...].
Decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...], Komisja Nadzoru Finansowego nałożyła na Towarzystwo kary pieniężne w łącznej wysokości 3 900 000 zł, ponieważ:
- fundusze inwestycyjne zamknięte, zarządzane przez Stronę naruszyły art. 145 ust. 3 w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez przekroczenie ograniczeń inwestycyjnych,
- [...] zarządzany przez stronę dopuścił się naruszenia art. 196 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego,
- [...], zarządzany przez stronę, dopuścił się naruszenia § 28 statutu funduszu [...], poprzez lokowanie aktywów w udziały spółki [...], bez rzetelnej analizy sytuacji przedmiotowej spółki przed nabyciem jej do portfela funduszu,
- Towarzystwo dopuściło się naruszenia art. 10 ustawy o funduszach inwestycyjnych w związku z brakiem działania w interesie uczestników fundusz [...] poprzez lokowanie aktywów ww. funduszu w akcje spółki [...],
- Towarzystwo dopuściło się naruszenia § 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie trybu likwidacji funduszy inwestycyjnych (Dz. U. 2005r. Nr 114, poz. 963, z późn.zm., dalej: "Rozporządzenie w sprawie likwidacji"), poprzez niesporządzenie sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji [...] oraz naruszeniem § 11 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie i nieogłoszenie informacji półrocznych o stanie likwidacji [...]
- [...], zarządzany przez stronę dopuścił się naruszenia § 29 ust. 9 Statutu funduszu [...] wprowadzonego uchwałą zarządu C. S.A. nr [...] z dnia [...] września 2015r. poprzez utrzymywanie aktywów płynnych w dniu wyceny o wartości niższej niż 1 %wartości aktywów netto.
Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając:
- naruszenie art. 189c k.p.a. w zw. z art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685), poprzez wymierzenie sankcji, wskazanej w pkt I osnowy zaskarżonej decyzji w odniesieniu do wskazanych tamże naruszeń, na podstawie przepisów sankcjonujących obowiązujących od dnia 4 czerwca 2016 r. do dnia 20 kwietnia 2018 r., mimo, iż naruszenia w przeważającej części miały miejsce przed dniem 4 czerwca 2016 r., a zatem w czasie, kiedy obowiązywał art. 228 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu względniejszym dla strony,
- naruszenie 189c k.p.a. w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez wymierzenie sankcji wskazanej w pkt II osnowy zaskarżonej decyzji w odniesieniu do wskazanych tamże naruszeń na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 21 kwietnia 2018 r., mimo iż ww. naruszenia miały miejsce w czasie, kiedy obowiązywał art. 228 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu względniejszym dla strony, a w zakresie sankcji wskazanej w pkt II ppkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji - w czasie, gdy obowiązywał art. 228 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 615),
- naruszenie art. 228 ust. 4b ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 189d k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie dyrektyw wymiaru kary w odniesieniu do naruszeń wskazanych w treści zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść strony, co prowadziło do wymierzenia rażąco nieadekwatnej, nieproporcjonalnej i wygórowanej sankcji,
- naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nie pozwalający stronie na przeanalizowanie toku rozumowania Komisji w zakresie ustalenia, jaka kara, w jakiej wysokości, za jakie naruszenie oraz za jaki okres stwierdzono naruszenie, w oparciu o jaki przepis prawa oraz w jakim brzmieniu, została nałożona na stronę, co ma szczególne znaczenie w kontekście okresów, podczas których zostały popełnione naruszenia i obowiązywały różne przepisy sankcjonujące,
- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz art. 9 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] lutego 2020r. nr [...] Komisja Nadzoru Finansowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. dalej: "k.p.a"), art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2020 r" poz. 180 ze zm., dalej: "ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym"), po rozpoznaniu wniosku C. S.A. z siedzibą w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] listopada 2019 r., sygn. [...],
[...] utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2019 r., sygn. [...] w części:
I. nakładającej na podstawie art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1355 ze zm. dalej: "ustawa o funduszach inwestycyjnych) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685) na C. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości [...] zł w związku z naruszeniem:
1.art. 145 ust. 3 w zw. z art. 145 ustawy o funduszach inwestycyjnych przez:
a) [...] zamknięty przez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w zw. z lokowaniem aktywów w udziały spółki [...],
b) [...] zamknięty przez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w zw. z lokowaniem aktywów funduszu w udziały spółki [...],
c) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w akcje spółki [...],
d) [...] (dalej [...]; obecnie [...]) poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów w udziały spółki [...];
2. art. 196 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych przez [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku ze sprzedażą akcji spółki [...];
3. § 28 ust. 2 Statutu [...], wprowadzonego uchwałą zarządu C. S.A. nr [...] z dnia [...] września 2015 r" przez [...], w związku z lokowaniem aktywów
w udziały spółki [...], bez rzetelnej analizy sytuacji spółki przed jej nabyciem do portfela funduszu;
II. nakładającej na podstawie art. 228 ust. 2 w zw. art. 228 ust. 1 pkt 2 ustawy
o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 615) na C. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 400 000 zł za naruszenie przez [...] § 29 ust. 9 Statutu [...] wprowadzonego uchwałą zarządu C. S.A. nr [...] z dnia [...] września 2015 r. poprzez utrzymywanie aktywów płynnych w dniu wyceny o wartości niższej niż 1 % wartości aktywów netto;
B. uchylił w części, tj. w pkt II, decyzję z dnia [...] listopada 2019 r., sygn. [...], nakładającą na podstawie art. 228 ust.1c pkt 3 ustawy
o funduszach inwestycyjnych na C. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości
[...] zł w związku z naruszeniem przez C. S.A.:
1. art. 10 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z brakiem działania
w interesie uczestników funduszu [...]. poprzez lokowanie aktywów ww. funduszu w udziały spółki [...],
2. § 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie trybu likwidacji funduszy inwestycyjnych (Dz. U. 2005 r. Nr 114, poz. 963, ze zm.) dalej "Rozporządzenie w sprawie likwidacji", poprzez niesporządzenie
w sposób niezwłoczny sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji [...],
3. § 11 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie
i nieogłoszenie informacji półrocznych o stanie likwidacji [...];
C. nałożył na podstawie art. 228 ust.1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych
w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r.
o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685) na C. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości
1 250 000 zł w związku z naruszeniem przez C. S.A.:
1. art. 10 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z brakiem działania
w interesie uczestników funduszu [...], poprzez lokowanie aktywów ww. funduszu w udziały spółki [...],
2. § 7 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji, poprzez niesporządzenie
w sposób niezwłoczny sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji [...],
3. § 11 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie
i nieogłoszenie trzech informacji półrocznych o stanie likwidacji [...].
D. nałożył na podstawie art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych
w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r.
o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685) na C. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 250 000 zł w związku z naruszeniem przez C. S.A. § 11 ust.1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie i nieogłoszenie trzech informacji półrocznych o stanie likwidacji [...].
Ponownie rozpoznają sprawę organ wskazał, że C. S.A. posiada zezwolenie Komisji na tworzenie i zarządzanie funduszami inwestycyjnymi od dnia [...] października 2004 r. W chwili wydawani decyzji Towarzystwo zarządza m.in. funduszem [...] oraz jest likwidatorem dla funduszu [...]. Fundusze [...] zostały wykreślone z rejestru funduszy inwestycyjnych z dniem [...] września 2017 r., natomiast fundusz [...] został wykreślony z rejestru funduszy inwestycyjnych w dniu [...] marca 2019 r.
Organ opisał w uzasadnieniu stan faktyczny i prawny sprawy. KNF szczegółowo przedstawił naruszenia przez poszczególne fundusze przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie trybu likwidacji funduszy inwestycyjnych.
Komisja po ponownym rozpatrzeniu sprawy podtrzymała ustalenia poczynione w treści zaskarżonej decyzji co do wskazanych tamże naruszeń. Jednocześnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji w części co do pkt II osnowy zaskarżonej decyzji oraz nałożenie na Towarzystwo karę pieniężną w wysokości [...] zł w związku z naruszeniem art. 10 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z brakiem działania
w interesie uczestników funduszu [...], poprzez lokowanie aktywów ww. funduszu w udziały spółki [...], w związku z naruszeniem § 7 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji, poprzez niesporządzenie w sposób niezwłoczny sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji [...] oraz w związku z naruszeniem § 11 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie i nieogłoszenie informacji półrocznych o stanie likwidacji [...] w grudniu 2016 r., w czerwcu 2017r. oraz w grudniu 2017 r.
Organ wyjaśnił, że uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt II osnowy zaskarżonej decyzji jest uzasadnione stwierdzeniem, iż wyżej opisane naruszenia zaistniały bądź zakończyły się w dniu, w którym obowiązywał art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 czerwca 2016r. do dnia 20 kwietnia 2018 r., a zatem pod rządami ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 615). Brzmienie art. 228 ust. 1c i art. 228 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obecnie obowiązującym jest analogiczne jak brzmienie tego przepisu obowiązujące przed dniem 21 kwietnia 2018 r. Oznacza to, że zgodnie z art. 30 ww. ustawy zmieniającej za zachowania zaistniałe przed wejściem w życie ustawy zmieniającej Komisja wymierza sankcję według przepisów dotychczasowych czyli przepisów obowiązujących w dacie naruszenia, chyba że sankcja administracyjna w brzmieniu określonym w ustawie zmieniającej, tj. w brzmieniu obowiązującym od dnia 21 kwietnia 2018 r., jest względniejsza. Z uwagi na fakt, że wysokość sankcji nie uległa zmianie, Komisja powinna nałożyć sankcję administracyjną na podstawie przepisów obowiązujących w dacie stwierdzonych naruszeń, tj. zakończenia ich trwania, czyli przepisów w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 czerwca 2016 r. do dnia 20 kwietnia 2018 r.
Natomiast w przypadku naruszenia przez Towarzystwo § 11 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie i nieogłoszenie informacji półrocznych o stanie likwidacji [...] w czerwcu 2018 r., w grudniu 2018 r. oraz w czerwcu 2019 r., przepisem sankcjonującym,
z uwagi na datę naruszenia będzie art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy z dnia 1 marca o zmianie ustawy o obrocie instrumentami Finansowymi i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685). W związku z powyższym uchybieniem strony, Komisja uznała za zasadne nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł.
Z uwagi na fakt, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy Komisja nie stwierdziła żadnych przesłanek przemawiających za zmniejszeniem wysokości nałożonych kar pieniężnych, łączna wysokość kar pieniężnych nie uległa zmianie
i wynosi [...] zł, co oznacza, iż ich stopień dolegliwość nie uległ zmianie w stosunku do kar pieniężnych nałożonych na podstawie zaskarżonej decyzji. Tym samym nie doszło do uchybienia zasadzie reformatio in peius, określonej w art. 139 k.p.a., zgodnie z którą organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja narusza prawo lub narusza interes społeczny.
Organ w uzasadnieniu decyzji szczegółowo ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ wskazał, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji było prowadzone zgodnie z przepisami k.p.a., z zachowaniem wszelkich gwarancji procesowych dla strony.
Komisja wskazała, że wbrew temu, co wskazała strona, wymiar nałożonych kar pieniężnych mieści się w ramach ustawowego maksimum oraz w ramach ich dolegliwości wynikającej z ustaleń poczynionych w toku prowadzonego postępowania. Towarzystwo zostało ukarane na podstawie przepisów ustawy
o funduszach inwestycyjnych w prawidłowo przywołanym brzmieniu, za wyjątkiem opisanego powyżej art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, wskazanego w nieprawidłowym brzmieniu w pkt II osnowy zaskarżonej decyzji (co nie miało w tym przypadku wpływu na maksymalny wymiar kary grożący Towarzystwu). Natomiast wysokość poszczególnych kar pieniężnych została ustalona w oparciu o przesłanki wymiaru kary, mając na uwadze przede wszystkim kwestii funkcji, jakie dany środek sankcyjny ma wypełniać w sprawie.
Komisja wskazała, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony, jakoby doszło do nieprawidłowego procesu ustalania przesłanek wymiaru kar pieniężnych
w niniejszej sprawie. Komisja wyjaśniła, że działając w ramach uznania administracyjnego organ nadzoru ustalił oraz uwzględnił wszelkie okoliczności mające wpływ na wysokość kary pieniężnej, która została nałożona na stronę. Organ uwzględnił wagę naruszenia oraz czas jego trwania, stopień odpowiedzialności podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie, sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, rozmiar szkody wyrządzonej uczestnikom funduszu inwestycyjnego, o ile takie korzyści, straty lub szkody można ustalić, gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności tego naruszenia, uprzednie naruszenia niniejszej ustawy popełnione przez podmiot, na który nakładana jest kara, środki podjęte po naruszeniu przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, aby zapobiec powtórzeniu się naruszenia.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów strony dotyczących zastosowania poszczególnych przesłanek, Komisja wskazała, że wbrew twierdzeniu strony nie miała obowiązku uwzględnienia okoliczności "zawinienia" przy dokonywaniu oceny stopnia odpowiedzialności Towarzystwa za stwierdzone naruszenia. Organ podkreślił, że stopień odpowiedzialności strony wynika bowiem ze statusu Towarzystwa jako profesjonalnego uczestnika rynku kapitałowego tj. instytucji finansowej, która ma obowiązek przestrzegania przepisów prawa. Z tego względu na stronę nałożone są podwyższone wymogi co do prawidłowości postępowania i zapobiegania sytuacjom, które byłyby sprzeczne ze stanem pożądanym. Z tego względu strona nie może bronić się przed swoją odpowiedzialnością za naruszenia funduszy, skoro była podmiotem zobowiązanym za ich zarządzanie.
Konsekwentnie, Komisja przy ocenie wagi naruszenia nie była zobowiązana do badania alternatywnych działań, jakie Towarzystwo mogło podjąć w danej sytuacji. Strona jako profesjonalnie działający podmiot powinien w pierwszej kolejności mieć na uwadze przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa, co oznacza, że powinien organizować prowadzenie swojej działalności gospodarczej tak, by dochodziło do wypełnienia ww. celu. W tym ujęciu powoływane przez stronę okoliczności, mające stanowić usprawiedliwienie stwierdzonych naruszeń należy uznać za bezzasadne, co szczegółowo omówiono w niniejszej decyzji.
Następnie Komisja wskazała, że wbrew twierdzeniu strony, okoliczności dotyczące odniesienia przez stronę korzyści majątkowych w związku ze stwierdzonymi naruszeniami zostały przeanalizowane przez organ nadzoru
w stosunku do każdego naruszenia. Kwestia, czy karany podmiot uzyskał korzyść, bądź uniknął poniesienia straty może wpływać zaostrzająco na wymiar kary pieniężnej. Nie oznacza to jednakże, że brak stwierdzenia takiej okoliczności
w sprawie będzie skutkować złagodzeniem wymiaru kary pieniężnej, bowiem naganność naruszeń, za które jest karana strona nie opiera się na uzyskaniu korzyści, czy też uniknięciu straty, a przede wszystkim na wadze naruszeń i długości ich trwania. Z tego względu, zdaniem organu, powyższa okoliczność nie mogła wpłynąć łagodząco na wymiar kar i pozostała bez znaczenia dla sytuacji strony
w postępowaniu.
Komisja przeanalizowała również sytuację finansową Towarzystwa. Komisja wskazała, że w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokonano ponownej analizy sytuacji finansowej Towarzystwa, jak i zaktualizowano posiadane informacje o dane
z sprawozdania miesięcznego Towarzystwa za grudzień 2019 r.
Na podstawie powyższego Komisja doszła do wniosku, iż sytuacja finansowa Towarzystwa nie uległa pogorszeniu w stosunku do sytuacji finansowej wskazanej
w treści zaskarżonej decyzji.
Komisja na korzyść strony wzięła pod uwagę działania wskazane przez Towarzystwo celem uniknięcia w przyszłości naruszeniom. Towarzystwo podjęło działania mające na celu wzmocnienie Departamentu Zarządzania Aktywami, w tym zwiększenie zasobów kadrowych oraz podnoszenie kwalifikacji pracowników departamentu oraz działania polegające na wzmocnieniu bieżącego nadzoru nad podejmowanymi decyzjami inwestycyjnymi przez osobisty nadzór Prezesa Zarządu na Departamentem Zarządzania Aktywami jak również poprzez system kontroli wewnętrznej.
W ocenie Komisji nałożone kary pieniężne wypełniają funkcję represyjną oraz prewencyjną rozumianą jako prewencja indywidualna oraz prewencja ogólna. Funkcja prewencyjna kary w ujęciu indywidualnym realizuje się poprzez uświadomienie stronie, że doszło do naruszeń prawa, a dolegliwość, jaka łączy się
z jej wykonaniem, stanowi bodziec zniechęcający do dokonywania naruszeń przepisów prawa w przyszłości. Natomiast prewencyjna funkcja kary pieniężnej w ujęciu ogólnym realizuje się poprzez uświadomienie innym podmiotom nieuchronnego charakteru sankcji, tym samym nieopłacalności dopuszczania się naruszeń przepisów prawa. Ma na celu uświadomienie innym podmiotom nieuchronności sankcji administracyjnej, a tym samym nieopłacalności dopuszczania się naruszeń prawa. Sankcja ma mobilizować podmioty nadzorowane przez Komisję do dokładania należytej staranności przy wykonywaniu obowiązków nałożonych przepisami prawa, ugruntowując jednocześnie poczucie obowiązywania prawa i wartości oraz zaufania do instytucji państwa, w tym do organu nadzoru nad rynkiem finansowym.
Pismem z dnia 19 marca 2020r. C. Spółka akcyjna z siedzibą w W., wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję co do rozstrzygnięcia wskazanego w lit. A ust I. oraz lit. C zaskarżonej decyzji, jednocześnie zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 189c k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na wymierzeniu skarżącej administracyjnych kar pieniężnych na podstawie art. 228 ust 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust 1c pkt 3 oraz na podstawie art. 228 ust 1c pkt 3 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i niektórych innych ustaw, tj. na podstawie przepisów ustawy o treści zmienionej w stosunku do tych samych przepisów ustawy obowiązujących w dacie wystąpienia naruszeń wskazanych w lit. A ust. I oraz lit. C zaskarżonej decyzji, które to naruszenie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w zaskarżonej przez skarżącą części;
2) art 189d k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonaniu niepełnej oceny wszystkich elementów, które organ administracji publicznej jest zobowiązany wziąć pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną,
w szczególności poprzez nieuwzględnienie przesłanki wskazanej w art. 189d pkt 6) k.p.a., a dotyczącej wysokości korzyści, którą strona postępowania osiągnęła lub straty, której uniknęła;
3) art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na prowadzeniu postępowania w sposób skutkujący i doprowadzający do utraty zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez brak rzetelnej, wnikliwej i kompleksowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, poprzez nieuwzględnienie działań poczynionych przez skarżącą celem poprawy sytuacji finansowej uczestników funduszu [...];
4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy, niepodjęcia dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności:
a) brak uwzględnienia w sposób należyty działań podejmowanych przez Towarzystwo celem poprawy sytuacji finansowej uczestników [...], w sytuacji, gdy decyzja o charakterze uznaniowym nie zwalnia organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym;
b) poprzez błędną ocenę informacji wynikających z dokumentów finansowych skarżącej, znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego i wyciągnięcie z nich wniosków z nich niewynikających, tj. uznanie, że na koniec 2019 roku skarżąca osiągnęła przychód w wysokości [...] zł i w związku z tym wymierzenie kary pieniężnej w wysokości, określonej w zaskarżonej decyzji nie wpłynie na sytuację finansową skarżącej, w sytuacji, gdy prawidłowa ocena dokumentów finansowych skarżącej, zgromadzonych w toku sprawy, doprowadziłaby do wniosku, że skarżąca osiągnęła na koniec 2019 roku przychód netto w wysokości [...] zł, w związku z czym wymierzona kara pieniężna, stanowiąca 19,79% przychodów skarżącej, ze względu nas jej dolegliwą dla skarżącej wysokość, doprowadzi do zaburzenia normalnego toku działania skarżącej, w szczególności spowoduje konieczność dokonania reorganizacji struktury organizacyjnej;
5) art. 107 § 3 k.p.a. zw. z art. 8, 9 i 11 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niesporządzeniu wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w tym w szczególności niedostateczne wyjaśnienie przez organ przesłanek, którymi kierował się, wydając zaskarżoną decyzję, zwłaszcza
w zakresie, w którym organ bezpodstawnie w uzasadnieniu decyzji oparł swoje stanowisko na pojęciach i definicjach nie znanych prawu administracyjnemu, co uniemożliwiło skarżącej wszechstronne zapoznanie się z głównymi motywami rozstrzygnięcia w jej indywidualnej sprawie oraz co utrudnia skarżącej odniesienie się do rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji;
II. naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1)art 228 ust 1 pkt 2) ustawy w brzmieniu nadanym mu ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w zw. z art. 57 ust 2 ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2016 r, poz. 615), poprzez ich niezastosowanie (wymierzenie skarżącej kary pieniężnej na podstawie zmienionego przepisu ustawy, który nie obowiązywał w dacie dopuszczenia się przez skarżącą zarzucanego jej naruszenia, co z kolei doprowadziło do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej
w wysokości znacznie dotkliwszej, aniżeli kara pieniężna jakiej mogła spodziewać się skarżąca, gdyby organ wymierzył karę na podstawie przepisów obowiązujących
w dacie dokonania naruszenia.
W oparciu o powyższe zarzuty, spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w zaskarżonej części tj. co do rozstrzygnięcia wskazanego w lit. A ust I. oraz lit. C decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji, ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia przez sąd wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji we wskazanej części, wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części, tj. co do rozstrzygnięcia wskazanego w lit. A ust I. oraz lit. C decyzji oraz w zaskarżonym zakresie poprzedzającej ją decyzji I instancji a także zasądzenie, na podstawie art. 200 p.p.s.a., od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia przez skarżącą swoich praw.
W uzasadnieniu strona rozwinęła podniesione zarzuty.
W odpowiedz na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd
w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. 2019 poz.2325).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać,
że nie jest ona zasadna.
Zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U.
z 2018 r., poz. 1355 ze zm. dalej: "ustawa o funduszach inwestycyjnych) fundusz inwestycyjny zamknięty, z zastrzeżeniem ust. 2-8, art. 146 oraz art. 147, może lokować aktywa w:
1) papiery wartościowe,
2) wierzytelności, z wyjątkiem wierzytelności wobec osób fizycznych,
3) udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością,
4) waluty,
5) instrumenty pochodne, w tym niewystandaryzowane instrumenty pochodne,
6) prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio łub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników
i limitów wielkości produkcji lub emisji zanieczyszczeń, dopuszczone do obrotu na giełdach towarowych,
7) instrumenty rynku pieniężnego - pod warunkiem że są zbywalne.
Zgodnie z art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, papiery wartościowe lub instrumenty tynku pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić,
z zastrzeżeniem ust. 4, łącznie więcej niż 20% wartości aktywów funduszu, przy czym w przypadku zawarcia przez fundusz sekurytyzacyjny umowy, o której mowa w art. 183 ust. 5, ograniczenie, o którym mowa w niniejszym ustępie, odnosi się do poszczególnych wierzytelności będących przedmiotem sekurytyzacji.
Zgodnie z art. 157 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, fundusz inwestycyjny zamknięty jest obowiązany dostosować strukturę portfela inwestycyjnego do wymagań określonych w ustawie oraz statucie funduszu
u terminie 12 miesięcy od dnia rejestracji funduszu, z zastrzeżeniem art. 197 ust. 2.
Z kolei zgodnie z art. 197 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w przypadku funduszu inwestycyjnego aktywów niepublicznych termin określony w art. 148 ust. 3 lub art. 157 ust. 3 wynosi 36 miesięcy.
Stosownie do art. 196 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, fundusz inwestycyjny zamknięty lub specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty stosujący zasady i ograniczenia inwestycyjne funduszu zamkniętego może być utworzony jako fundusz aktywów niepublicznych lokujący co najmniej 80% wartości swoich aktywów w aktywa inne niż:
1) papiery wartościowe będące przedmiotem publicznej oferty lub papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, chyba że papiery wartościowe stały się przedmiotem publicznej oferty lub zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym po ich nabyciu przez fundusz;
2) instrumenty rynku pieniężnego, chyba że zostały wyemitowane przez spółki niepubliczne, których akcje lub udziały wchodzą w skład portfela inwestycyjnego funduszu.
W obecnym brzmieniu, obowiązującym w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2217) art. 196 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych ma następujące brzmienie:
Fundusz inwestycyjny zamknięty lub specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty stosujący zasady i ograniczenia inwestycyjne funduszu zamkniętego może być utworzony jako fundusz aktywów niepublicznych lokujący co najmniej 80% wartości swoich aktywów w aktywa inne niż:
1) papiery wartościowe:
a) będące przedmiotem oferty publicznej, z wyjątkiem papierów wartościowych będących przedmiotem oferty publicznej, która nie wymaga sporządzenia prospektu na podstawie:
- art. 1 ust. 4 lit. a rozporządzenia 2017/1129, o ile jest kierowana do mniej niż 150 osób będących inwestorami kwalifikowanymi, lub
- art. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia 2017/1129, lub
b) dopuszczone do obrotu na tynku regulowanym
- chyba że stały się one przedmiotem oferty publicznej, która wymaga sporządzenia prospektu na podstawie rozporządzenia 2017/1129 lub zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym po ich nabyciu przez fundusz;
2) instrumenty rynku pieniężnego, chyba że zostały wyemitowane przez spółki niepubliczne, których akcje lub udziały wchodzę w skład portfela inwestycyjnego funduszu.
Jak zauważył jednak organ powyższe zmiany przepisu nie znajdą zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na brzmienie art. 37 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do spraw wszczętych na podstawie przepisów dotychczasowych
i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, przy czym art. 281 ust.1 pkt 21 ustawy zmieniającej
w art.11 stosuje się także do czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały zatem przepisy w dotychczasowym brzmieniu.
Zgodnie z § 28 ust. 2 statutu [...] lokuje środki długoterminowo, w instrumenty wskazane w ust. 1, których wzrost wartości jest najbardziej prawdopodobny z punktu widzenia analizy fundamentalnej. W szczególności Fundusz będzie inwestował w akcje spółek, które odzwierciedlają ideę kreowania wartości dla akcjonariusza, to jest spółek, które prowadząc rzetelną politykę informacyjną mogą, według kryteriów określonych przez Fundusz, osiągnąć ponad przeciętny zwrot z kapitału poprzez koncentrowanie się na najbardziej zyskownych przedsięwzięciach.
Zgodnie z art. 10 ustawy o funduszach inwestycyjnych, wykonując swoje zadania, towarzystwo i depozytariusz oraz zarządzający [...] i depozytariusz działają niezależnie i w interesie odpowiednio uczestników funduszu inwestycyjnego
i inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej.
Stosownie do treści § 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie trybu likwidacji funduszy inwestycyjnych (Dz. U. 2005 r. Nr 114, poz. 963, ze zm.) dalej "Rozporządzenie w sprawie likwidacji", niezwłocznie po otrzymaniu dokumentów i nośników informacji, o których mowa w § 6 ust. 1, likwidator sporządza sprawozdanie finansowe na dzień otwarcia likwidacji funduszu (...). Natomiast zgodnie z § 11 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku gdy likwidacja funduszu trwa ponad 6 miesięcy, likwidator jest obowiązany do sporządzania
i ogłaszania, w sposób określony w statucie funduszu, informacji półrocznych o stanie likwidacji funduszu.
Zgodnie z § 29 ust. 9 statutu [...] wprowadzonego uchwałą zarządu C. S.A. nr [...] z dnia [...] września 2015r. Wartość Aktywów Płynnych w Dniu Wyceny nie będzie niższa niż 1% Wartości Aktywów Netto Funduszu. Jednocześnie art. 20 ust. 8 statutu funduszu stanowił, że wykupienie certyfikatów następuje z uwzględnieniem wartości aktywów płynnych w Dniu Wykupu do ich wartości pomniejszonej o planowane koszty Funduszu, do których poniesienia Fundusz będzie zobowiązany w terminie 3 miesięcy od Dnia Wykupu. Przez aktywa płynne rozumie się Instrumenty Rynku Pieniężnego, certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych, jednostki uczestnictwa oraz tytuły uczestnictwa emitowane przez instytucje zbiorowego inwestowania mające siedzibę za granicą oraz depozyty i środki pieniężne".
W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ wykazał, że strona skarżąca dopuściła się następujących naruszeń powołanych przepisów:
1.art. 145 ust. 3 w zw. z art. 145 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U.
z 2018 r., poz. 1355 ze zm. dalej: "ustawa o funduszach inwestycyjnych) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i niektórych innych ustaw (Dz. U.
z 2018 r. poz. 685) przez:
a) [...] zamknięty przez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w zw. z lokowaniem aktywów w udziały spółki [...],
b) [...] zamknięty przez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w zw. z lokowaniem aktywów funduszu w udziały spółki [...],
c) [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu w akcje spółki [...],
d) [...] (dalej [...]; obecnie [...]) poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów w udziały spółki [...];
2. art. 196 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych przez [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku ze sprzedażą akcji spółki [...];
3. § 28 ust. 2 [...], wprowadzonego uchwałą zarządu C. S.A. nr [...] z dnia [...] września 2015r. przez [...], w związku z lokowaniem aktywów w udziały spółki [...], bez rzetelnej analizy sytuacji spółki przed jej nabyciem do portfela funduszu;
4. naruszenie przez [...] § 29 ust. 9 Statutu [...] wprowadzonego uchwałą zarządu C. S.A. nr [...] z dnia [...] września 2015 r. poprzez utrzymywanie aktywów płynnych w dniu wyceny o wartości niższej niż 1 % wartości aktywów netto;
5. naruszenie przez C. S.A.
- art. 10 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z brakiem działania
w interesie uczestników funduszu [...], poprzez lokowanie aktywów ww. funduszu w udziały spółki [...];
- § 7 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji, poprzez niesporządzenie
w sposób niezwłoczny sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji [...];
- § 11 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie
i nieogłoszenie trzech informacji półrocznych o stanie likwidacji [...];
6. naruszenie przez C. S.A. § 11 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie likwidacji poprzez niesporządzenie
i nieogłoszenie trzech informacji półrocznych o stanie likwidacji [...].
W ocenie sądu powyższe ustalenia organu znajdują swoje odzwierciedlenie
w zebranym materiale dowodowym i zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Konsekwencją stwierdzonych naruszeń była decyzja o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej.
Zgodnie z art. 228 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym w dacie stwierdzonych naruszeń Komisja może nałożyć na towarzystwo sankcje, o których mowa w:
1) ust. 1 i 1a, jeżeli stwierdzi, że fundusz inwestycyjny otwarty narusza przepisy prawa, z wyłączeniem naruszenia przepisów art. 69-69b ustawy o ofercie publicznej, postanowienia statutu, prospektu informacyjnego lub warunki określone
w zezwoleniu lub zgodzie Komisji a także w przypadku, gdy statut funduszu lub prospekt informacyjny zawiera postanowienia niezgodne z przepisami ustawy lub nieuwzględniające należycie interesu uczestników funduszu;
2) ust.1c jeżeli stwierdzi, że specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty lub fundusz inwestycyjny zamknięty narusza przepisy z wyłączeniem naruszenia przepisów art. 69-69b ustawy o ofercie publicznej postanowienia statutu, prospektu informacyjnego lub warunki określone w zezwoleniu lub zgodzie Komisji, a także w przypadku, gdy statut funduszu lub prospekt informacyjny funduszu zawiera postanowienia niezgodne z przepisami ustawy lub nieuwzględniające należycie interesu uczestników funduszu.
Zgodnie z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych obowiązującej do dnia 3 czerwca 2016 r. ustawy przypadku gdy towarzystwo narusza przepisy prawa, nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu, przekracza zakres zezwolenia lub narusza interes uczestników funduszu inwestycyjnego, uczestników funduszu zagranicznego lub uczestników zbiorczego portfela papierów wartościowych. Komisja może, w drodze decyzji:
1) cofnąć zezwolenie albo
2) nałożyć karę pieniężną do wysokości [...] zł. albo
3) zastosować łącznie obie sankcje, o których mowa w pkt 1 i 2.
Z kolei zgodnie z art. 228 ust. 2 ustawy o funduszach obowiązującej do dnia
3 czerwca 2016 r. Komisja może nałożyć na towarzystwo sankcje, o których mowa
w ust. 1, jeżeli stwierdzi, że fundusz inwestycyjny narusza przepisy regulujące działalność funduszy inwestycyjnych, przepisy ustawy o nadzorze nad rynkiem kapitałowym, ustawy o ofercie publicznej lub ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, nie przestrzega przepisów statutu lub warunków określonych
w zezwoleniu lub nie działa zgodnie z postanowieniami prospektu in formacyjnego,
a także w przypadku, gdy statut funduszu lub prospekt in formacyjny funduszu zawiera postanowienia niezgodne z przepisami ustawy lub nieuwzględniające należycie interesu uczestników funduszu.
Brzmienie powyższych przepisów do dnia wydania niniejszej decyzji nie uległo zmianie.
Zgodnie z art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 czerwca 2016r. do dnia 20 kwietnia 2018r. w przypadku gdy towarzystwo narusza przepisy prawa regulujące działalność towarzystwa wyłącznie w zakresie dotyczącym alternatywnych funduszy inwestycyjnych, nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu na zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi lub zgodzie udzielonej przez Komisję, przekracza zakres tego zezwolenia lub narusza interes uczestników specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego, uczestników funduszu inwestycyjnego zamkniętego lub inwestorów unijnego [...], Komisja może, w drodze decyzji:
1) ograniczyć zakres wykonywanej działalności zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, w zakresie strategii inwestycyjnych, które mogą stosować alternatywne fundusze inwestycyjne, którymi zarządza lub może zarządzać towarzystwo, albo
2) cofnąć zezwolenie, albo
3) nałożyć karę pieniężną do wysokości [...] zł, albo
4) zastosować łącznie sankcje, o których mowa w pkt 1 i 3 albo w pkt 2 i 3.
Brzmienie powyższego przepisu nie uległo zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 1 marca 2018r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi
i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685).
Natomiast na dzień wydania niniejszej decyzji brzmienie powyższego przepisu uległo zmianie w związku z wejściem w życie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw, poprzez zmianę fragmentu:
w przypadku gdy towarzystwo narusza przepisy prawa regulujące działalność towarzystwa wyłącznie w zakresie dotyczącym alternatywnych funduszy inwestycyjnych, na w przypadku gdy towarzystwo narusza przepisy prawa regulujące działalność towarzystwa w związku z zarządzaniem alternatywnym funduszem inwestycyjnym. Ponadto, na skutek powyższych zmian, do ustawy o funduszach inwestycyjnych wprowadzono przepis art. 234b, zgodnie z którym, w przypadku gdy likwidator funduszu inwestycyjnego narusza przepisy prawa, w szczególności dotyczące trybu likwidacji, Komisja może, w drodze decyzji, nałożyć na likwidatora karę pieniężną do wysokości [...] zł.
Jak zauważył organ powyższe zmiany przepisu nie znajdą jednakże zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na brzmienie wcześniej przywołanego art. 37 ustawy zmieniającej. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe, tj. art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym bądź to przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi
i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685), bądź to po jej wejściu w życie.
W ocenie sądu wymiar nałożonych na stronę kar pieniężnych mieści się
w ramach ustawowego maksimum oraz w ramach ich dolegliwości wynikającej
z ustaleń poczynionych w toku prowadzonego postępowania. Towarzystwo zostało ukarane na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych w prawidłowo przywołanym brzmieniu, za wyjątkiem opisanego powyżej art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, wskazanego w nieprawidłowym brzmieniu
w pkt II osnowy zaskarżonej decyzji (co nie miało w tym przypadku wpływu na maksymalny wymiar kary grożący Towarzystwu). Natomiast wysokość poszczególnych kar pieniężnych została ustalona w oparciu o przesłanki wymiaru kary, mając na uwadze przede wszystkim kwestii funkcji, jakie dany środek sankcyjny ma wypełniać w sprawie.
Nie można stwierdzić jakoby doszło do nieprawidłowego procesu ustalania przesłanek wymiaru kar pieniężnych w niniejszej sprawie.
Organ wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w przypadku naruszeń opisanych w pkt A.I oraz pkt C decyzji, zastosowanie znalazł art. 228 ust. 4b ustawy o funduszach inwestycyjnych, zgodnie z którym, przy wymierzaniu kary za naruszenia, o których mowa w ust. 1, 1c, 2, 2b, 2e, 3 oraz 3a, Komisja bierze w szczególności pod uwagę:
1) wagę naruszenia oraz czas jego trwania:
2) stopień odpowiedzialności podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie;
3) sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara;
4) skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, rozmiar szkody wyrządzonej uczestnikom funduszu inwestycyjnego, o ile takie korzyści, straty lub szkody można ustalić;
5) gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności tego naruszenia;
6) uprzednie naruszenia niniejszej ustawy popełnione przez podmiot, na który nakładana jest kara;
7) środki podjęte po naruszeniu przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, aby zapobiec powtórzeniu się naruszenia.
Przedmiotowe przesłanki wymiaru kary znalazły zastosowanie również
w przypadku naruszeń wskazanych w pkt D decyzji, ponieważ dotyczą one również kar pieniężnych nakładanych na podstawie art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy
o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej.
Natomiast w przypadku naruszenia wskazanego w pkt A.II decyzji, zgodnie
z art. 57 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o funduszach za zachowania zaistniałe przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stanowiące naruszenie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, sankcję administracyjną wymierza się według przepisów dotychczasowych, chyba że sankcja administracyjna wymierzona według przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza dla strony postępowania.
Zatem, jak wskazał organ, sankcja administracyjna za naruszenia przez W. § 29 ust. 9 statutu [...] nakładana jest na podstawie art. 228 ust. 2 w zw. z art. 228 ust. 1 pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym przed 4 czerwca 2016r. gdyż sankcja administracyjna za ww. naruszenie wprowadzona ustawą o zmianie ustawy o funduszach nie jest względniejsza dla strony postępowania (maksymalny wymiar kary pieniężnej wyniósłby [...] zł). Dlatego też sankcja została nałożona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie stwierdzonego naruszenia, przewidujących maksymalny wymiar kary w wysokości [...] zł, a zatem jako sankcja, która jest względniejsza dla strony postępowania.
Do miarkowania kary pieniężnej w związku z nieprawidłowościami, które miały miejsce przed dniem [...] czerwca 2016r. zastosowanie będą miały przesłanki wymiaru kary określone w art. 189d k.p.a., który stosuje się do wszystkich postępowań,
w których może być nałożona administracyjna kara pieniężna, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej, wszczętych po dniu [...] czerwca 2017r. Zgodnie
z art. 189d k.p.a. wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę:
1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;
2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu,
w następstwie którego ma być nałożona kara;
3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;
5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;
6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;
7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
W ocenie sądu, organ prawidłowo ustalił oraz uwzględnił wszelkie okoliczności mające wpływ na wysokość kary pieniężnej, która została nałożona na stronę.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ szczegółowo odniósł się do każdej
z ustawowych przesłanek wymiaru kary określonych zarówno w art. 228 ust. 4b ustawy o funduszach inwestycyjnych jak i w art. 189d k.p.a.,
Za bezpodstawny sąd uznał zarzut naruszenia art. 189c k.p.a. w związku
z przepisami sankcjonującymi, mającymi zastosowanie w niniejszej sprawie,
w postaci art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz w zw. z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych (tj. w zakresie kar pieniężnych wskazanych w pkt I oraz II zaskarżonej decyzji). Sąd podziela stanowisko organu, że przepisy sankcjonujące, na podstawie których doszło do nałożenia kar pieniężnych w zakresie naruszeń przywołanych przez stronę, zostały zastosowane w prawidłowym brzmieniu. Wskazane naruszenia miały bowiem charakter ciągły, co oznacza, że kara grożąca za takie uchybienie powinna być wymierzona na podstawie przepisu sankcjonującego obowiązującego w brzmieniu, gdy naruszenie ciągłe uległo zakończeniu. Kwestia ta została szczegółowo wyjaśniona i opisana przez organ
w zaskarżonej decyzji. Organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że
w zakresie pkt II osnowy zaskarżonej decyzji stwierdzono przywołanie przepisu sankcyjnego w nieprawidłowym brzmieniu, tj. art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy
o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu ustawy zmieniającej I, zamiast w brzmieniu ustawy zmieniającej II. Jak słusznie, zdaniem sądu, zauważył organ, powyższa kwestia nie wpływa na ustawową granicę maksymalnej kary pieniężnej grożącej stronie i wynika jedynie z konieczności prawidłowego i konsekwentnego zastosowania art. 30 ustawy zmieniającej w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe sąd stwierdza, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji było prowadzone zgodnie z przepisami k.p.a.,
z zachowaniem wszelkich gwarancji procesowych dla strony.
Według sądu, ocena KNF została przeprowadzona po wszechstronnym
i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, przeprowadzonym zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 77 i art. 80 k.p.a.). Ponadto, należy uznać, że uzasadnienie decyzji odpowiada art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wynika z niego ocena faktów, prawa i ich subsumcji oraz cele i skutki rozstrzygnięcia, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone z poszanowaniem zasady zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, wyrażonej w przepisie art. 8 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe sąd działając na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło