VI SA/Wa 1246/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie z wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania M. W. prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego J. T., w dniu 29 czerwca 2007 r. złożył skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy. Strona skarżąca w skardze wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłaty związanej z wniesieniem skargi. Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik skarżącego został zobowiązany pismem Sądu z dnia 30 sierpnia 2007 r. do przesłania urzędowego formularza w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 września 2007 r. Pełnomocnik skarżącego w zakreślonym terminie nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Wobec powyższego, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 października 2007 r. pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Następnie pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw, w którym stwierdził, że w sprawie niniejszej nie miały miejsca okoliczności uzasadniające pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W ocenie pełnomocnika skarżącego, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien zostać doręczony skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. Mając powyższe na uwadze, Sąd przy piśmie z dnia 16 listopada 2007 r. przesłał pełnomocnikowi skarżącego urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu jego wypełnienia przez skarżącego i przesłania do Sądu. W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik strony skarżącej przesłał do Sądu wypełniony formularz. Następnie Sąd przy piśmie z dnia 14 grudnia 2007 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie szeregu dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o przedłużenie zakreślonego terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po uwzględnieniu tego wniosku, termin na nadesłanie tych dokumentów mijał 31 stycznia 2008 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia, pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 ww. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przechodząc do analizy sytuacji majątkowej skarżącego, należy wskazać, iż skarżący, przesłał w dniu 4 grudnia 2007 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z podanych w formularzu informacji wynika, iż skarżący jest właścicielem domu o powierzchni ok. 550 m kw. Posiada również dwa lokale użytkowe o powierzchni 64 m kw. i 79 m kw. Wszystkie wyżej wymienione nieruchomości są, według skarżącego obciążone kredytem. We wniosku wskazano również na posiadaną na koncie firmowym kwotę 13.000 złotych. Ze złożonego wniosku wynika również, że skarżący nie ma stałych dochodów miesięcznych [...]. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, która nie uzyskuje dochodu oraz trójką małoletnich dzieci. Ponadto skarżący wskazał, że wszystkie przedmioty o wartości powyżej 10.000 złotych są zajęte przez urząd skarbowy. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: 1) zeznań podatkowych skarżącego i żony skarżącego za rok 2006, ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, 2) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych w roku bieżącym z prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności o formy opodatkowania np. ostatni PIT-5) przez skarżącego, 3) odpowiednich zaświadczeń z przedszkola potwierdzających fakt korzystania przez dzieci skarżącego z tej instytucji oraz dokumentów potwierdzających wskazaną w rubryce 11 wysokość opłat z tym związanych, 4) dokumentu potwierdzającego wielkość posiadanych przez skarżącego nieruchomości i miejsce ich położenia (np.: zaświadczenia właściwego Urzędu Gminy, lub decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości), 5) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 6) określenie wysokości koniecznych miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane, 7) aktualnego orzeczenia sądu potwierdzającego fakt ciążenia na skarżącym obowiązku alimentacyjnego (rubryka 11 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy), 8) dokumentów potwierdzających zajęcia komornicze, o których mowa w rubryce 7.2.2. i 9 wniosku o przyznanie prawa pomocy, 9) dokumenty potwierdzające zaciągnięcie przez skarżącego kredytów, o którym mowa w rubryce 9 i potwierdzające okoliczność niespłacenia od kilku miesięcy, 10) zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego (oraz ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych) przez małżonkę skarżącego. Z uwagi na wniosek pełnomocnika skarżącego o przedłużenie terminu na złożenie ww. dokumentów, termin ten zakreślono na dzień 31 stycznia 2008 r. W wyznaczonym terminie, skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Stosownie natomiast do treści 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny . Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006 s. 504). Biorąc pod uwagę fakt, iż pełnomocnik skarżącego nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących sytuację majątkową jego mocodawcy, brak było możliwości ustalenia, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o prawo pomocy wypełnia ustawowe przesłanki jej przyznania, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącego wyrażonej w sprzeciwie co do zasadności doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu jego wypełnienia przez skarżącego i przesłania do Sądu, należy wskazać, iż załączone do skargi pełnomocnictwo z żaden sposób nie wyłączało reprezentacji w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 67 § 5 ww. ustawy jeżeli ustanowiono pełnomocnika doręczenia należy dokonać tym osobom. O tych okolicznościach, pełnomocnik skarżącego został poinformowany przy piśmie z dnia 16 listopada 2007 r. Reasumując, w sprawie niniejszej nie wykazano okoliczności uzasadniających istnienia przesłanek do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.