VI SA/Wa 1248/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 15 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części zobowiązania z tytułu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej i odmowy rozłożenia na raty pozostałej części zobowiązania z tego tytułu p o s t a n a w i a: odmówić przyznania S. B. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 stycznia 2008 r. S. B. został zwolniony od wpisu sądowego od skargi na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] ponad kwotę 1.000 (jednego tysiąca) złotych. W uzasadnieniu wskazano, iż z nadesłanego przez wnioskodawcę zeznania podatkowego PIT-36 wynika, że w roku 2006 skarżący osiągnął dochód w kwocie 66.657,96 zł przy przychodzie sięgającym 1.479.689,23 zł. Według zawartego we wniosku oświadczenia skarżącego z dnia 23 października 2007 r. miesięczny dochód brutto wynosił ok. 3.500 zł. Skarżący wyjaśnił przy tym, że jego żona nie pracuje, jak również nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Jak podkreślono w uzasadnieniu powyższego postanowienia skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń, ograniczając się do wskazania, iż koszt zakupu leków dla niego i żony wynosi 300 zł. Należąca do skarżąca nieruchomość, [...], była obciążona kilkoma hipotekami na łączną kwotę 1.560.000 zł a od dnia 23 października 2003 r. komornik sądowy zajął rachunek skarżącego. Oceniając żądanie skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 3 stycznia 2008 r. uznano, że zasługuje ono jedynie w części na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę jego ówczesne dochody oraz skalę miesięcznych wydatków stwierdzono, iż skarżący może poczynić oszczędności w celu uiszczenia kwoty 1.000 zł tytułem wpisu sądowego, nie czyniąc tego kosztem niezbędnych wydatków. W dniu 10 lipca 2008 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na etapie postępowania kasacyjnego, uzupełniony następnie wskutek wezwania Sądu w dniu 28 lipca 2008 r. Jak podnosi w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony w tej samej sprawie ponownie, po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego takiego zwolnienia, podlega merytorycznemu rozpoznaniu, przy czym w razie niestwierdzenia zmiany okoliczności powinien być oddalony (p. "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", J.Gudowski /w:/ T.Ereciński, J.Gudowski, M.Jędrzejewska tom 1, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2001 s. 272 i cyt. tam orzecznictwo SN). W związku z powyższym zasadniczą kwestią przy rozpoznaniu powtórnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie jest ocena, czy od momentu wydania przez referendarza sądowego postanowienia z dnia 3 stycznia 2008 r. miały miejsce okoliczności wpływające na zmianę sytuacji majątkowej skarżącego, a w konsekwencji zdolności do pokrycia kosztów postępowania sądowego. Analizując podane przez skarżącego w formularzu informacje stwierdzić należy, że w roku 2007 osiągnął dochód w kwocie 66 129, 62 zł przy przychodzie sięgającym 1 889 665 zł, czyli na zbliżonym poziomie, jak w roku 2006. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą. Podał przy tym, iż w roku bieżącym nie uzyskał z tego tytułu dochodu, nie przedkładając jednakże żadnych dokumentów potwierdzających powyższy fakt. Poinformował jedynie, iż w związku ze zniesieniem obowiązku składania miesięcznych deklaracji o wysokości dochodu osiąganego z prowadzonej działalności nie sporządza powyższych deklaracji. Pozostałe okoliczności podane w uprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia z dnia 3 stycznia 2008 r. nie zmieniły się. Reasumując jedyną zmianą, jaka zaszła w sytuacji majątkowej skarżącego i jego możliwościach płatniczych jest podany przez niego fakt zanotowania w bieżącym roku straty z prowadzonej działalności gospodarczej. Faktu tego jednak skarżący w żaden sposób nie udokumentował. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w powyższym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). W postanowieniu referendarza sądowego z dnia 3 stycznia 2008 r. stwierdzono, iż w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej jego sytuacja majątkowa może się polepszyć a rozstrzygnięcie o częściowym przyznaniu prawa pomocy oparte było o osiągany przez skarżącego dochód. Tak więc to kwestia dochodu a nie składników majątkowych stanowiła jego podstawę, przy czym wskazano na możliwości jej odmiennego ukształtowania w przyszłości. W chwili obecnej biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających fakt wystąpienia straty z prowadzonej działalności gospodarczej, brak było możliwości ustalenia, czy S. B. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i czy jego możliwości płatnicze zmieniły się na tyle, by uznać jego wniosek o przyznanie prawa pomocy za zasadny. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało postanowić jak w sentencji.