VI SA/Wa 1248/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S. B. kwotę 756 (siedemset pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] nakładającą na S. B. karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] marca 2010 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości D. inspektor transportu drogowego przeprowadził kontrolę zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Kontrolowanym pojazdem, kierowanym przez M. O., S. B., prowadzący działalność pod nazwą "Z.", wykonywał krajowy transport drogowy drewna. Zespół pojazdów został skierowany na punkt kontroli w miejscowości C., na odcinku drogi wojewódzkiej nr [...], celem dokonania ważenia. W aktach administracyjnych znajduje się protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] marca 2010 r., oraz Instrukcja obsługi wag typu [...], użytych do ważenia, deklaracja zgodności wag o numerach fabrycznych [...] oraz [...]. W wyniku przeprowadzonego ważenia i pomiaru kontrolowanego pojazdu, stwierdzono: przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton - dla podwójnej osi napędowej o nacisku osi powyżej 9,0 t do 9,5 t o 5,34 t (nacisk osi pojazdu wyniósł 19,84 t), - dla dwóch pojedynczych nienapędowych osi o 2,88 t (nacisk osi pojazdu wyniósł 10,88 t) oraz o 4,10 t (nacisk osi pojazdu wyniósł 12,10 t). Ponadto stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Dokonano dwukrotnego ważenia pojazdu. Kierowca nie okazał zezwolenia za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Przy ważeniu był obecny S. B., zwany dalej skarżącym. Kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli. Z adnotacji zamieszczonej na protokole wynika, iż dokonano trzeciego ważenia. Z notatki służbowej inspektora, który przeprowadzał kontrolę, z dnia [...] czerwca 2010 r. wynika, iż skarżący kwestionował wyniki ważenia, domagał się przeprowadzenia trzeciego ważenia, podnosił, iż miejsce ważenia jest niewłaściwe. Według oświadczenia inspektora wyniki trzeciego ważenia pokrywały się z wynikami dwóch pierwszych ważeń. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. zawiadomił S. B. o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. oraz wzywając do przedstawienia wskazanych w piśmie dokumentów. Po zakończeniu postępowania, o czym organ poinformował skarżącego pismem z dnia [...] marca 2010 r. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 25.020 zł. Powyższą karę nałożono: - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi powyżej 9,0 do 9,5 t - kara pieniężna w kwocie 2.160 zł, - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo (3x1.560 zł) - kara pieniężna w kwocie 4.680 zł, - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla drugiej pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi powyżej 9,0 do 9,5 t - kara pieniężna w kwocie 2.160 zł, - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo (6x1.560 zł) - kara pieniężna w kwocie 9.360 zł, - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 o sumie nacisków powyżej 16,5 t do 17,5 t - kara pieniężna w kwocie 1.740 zł, - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 o sumie nacisków osi za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo (3x1440 zł) - kara pieniężna w kwocie 4.320 zł, - za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. powyżej 42,0 do 52,0 t - kara pieniężna w kwocie 600 zł. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, 2 oraz 3, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 6 pkt 1 lit. d) i e), lp. 6 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 11 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.) oraz art. 104 §1 k.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ew. uchylenie decyzji organu I instancji i zobowiązanie tego organu do włączenia do akt sprawy wyników trzeciego ważenia, instrukcji obsługi wag użytych do ważenia oraz powołanie rzeczoznawcy – biegłego sądowego z dziedziny maszyn i urządzeń celem wypowiedzenia się, czy ważenie odbyło się zgodnie z procedurą – instrukcją obsługi wag i czy teren stanowiska odpowiadał warunkom przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. Skarżący wskazał, iż Lasy Państwowe, wystawiając kwit wywozowy (dokument przewozowy) wpisują tylko objętość drewna w m3. Do odwołania załączył fotografie z miejsca ważenia mające potwierdzić nieprawidłowe miejsce ważenia oraz czynności ważenia. Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz lp. 6 pkt 1 lit. d) i e), lp. 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 11 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego zacytował treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Stwierdził, że stan faktyczny ustalony w trakcie kontroli w pełni potwierdził przekroczenie dopuszczalnych norm przez skarżącego. Wskazał, iż ważenie odbyło się w C. na miejscu zatwierdzonym przez zarządcę drogi po pomiarach dokonanych przez uprawnionego geodetę w dniu [...] marca 2010 r., co potwierdza protokół z pomiaru równości terenu. Ważenie odbyło się za pomocą nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu [...] o numerach fabrycznych [...] oraz [...]. Wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnym świadectwem zgodności, wydanym przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej Badenii Wirtembergii z dnia 21 grudnia 2009 r., na podstawie Dyrektywy WE nr 90/384/EWG. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy, i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz.23). Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej, po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata, stosownie do lp. 7 załącznika nr 6, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 29 z późn. zm.). Organ wskazał, iż protokół z równości pochylenia terenu oraz ww. świadectwo zostały okazane podczas kontroli. Podkreślił, iż obowiązek przestrzegania dopuszczalnych nacisków na osie i innych dopuszczalnych parametrów pojazdów ciąży na przedsiębiorcy niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Wyjaśnił, iż metoda szacunkowego określania masy ładunku – korzystanie z rozmaitych przeliczników m3/kg, nie jest wystarczającą metodą ustalania wagi ładunku. Ponadto, odnosząc się do wniosku skarżącego o powołanie biegłego, organ odwoławczy stwierdził, że brak jest okoliczności uzasadniających powołanie biegłego. Uznał również, iż załączone do odwołania fotografie, wykonane w trakcie kontroli, przedstawiają jedynie różne ujęcia wag umieszczonych prawidłowo we wnękach wagowych, zbliżenia samych wnęk oraz kontrolowany pojazd i kontrolującego inspektora, i nie stanowią uzasadnienia ani dla podważenia czynności kontrolnych ani do powołania biegłego. Decyzja, wysłana na adres ustanowionego pełnomocnika, dwukrotnie awizowana została zwrócona organowi z adnotacją poczty: "Zwrot nie podjęto w terminie. " Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia złożył skarżący – S. B. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 §1 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z załączonych fotografii obrazujących nieuprzątnięte wnęki do umieszczenia wag (kamienie, gruz i piasek), brak wskazania w materiale dowodowym protokołu z pomiaru równości terenu na stanowiskach kontroli pojazdów oraz deklaracji zgodności wag nieautomatycznych. Zarzucił ponadto naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 82 i art. 83 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie w charakterze świadków: skarżącego, M. O. (kierowca), względnie M.R.(inspektor) na okoliczności związane z przebiegiem pomiarów, warunkami tam panującymi, zabrudzeniem koryt do wag, wynikiem trzeciego ważenia, ew. przeprowadzenie rozprawy. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, jako wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia, a w przypadku uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu – o oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1248/11 Sąd przywrócił termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie oraz decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz umieszcza się go w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stanowi natomiast, że pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi. Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym). Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13g ustawy o drogach publicznych, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku nr 2 do tej ustawy. Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny, służby kontrolujące mają obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. Ustalenia dokonane podczas kontroli mają zatem decydujące znaczenie. Postępowanie związane z kontrolą transportu drogowego podlega ogólnym przepisom procedury administracyjnej zawartych między innymi w przepisach art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80). Z kolei zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Kontrola zespołu pojazdów skarżącego, została opisana w protokole kontroli z dnia [...] marca 2010 r., ale kierowca jak i skarżący, obecny przy ważeniu, nie zaakceptowali stwierdzonych naruszeń. Przeciwnie, skarżący kwestionował stwierdzone naruszenia podnosząc, iż miejsce ważenia jest nieprawidłowe; wnioskował również o przeprowadzenie kolejnego ważenia. W toku postępowania konsekwentnie podtrzymywał swoje zarzuty o nieprawidłowej kontroli, wnioskował o przeprowadzenie dowodu z instrukcji obsługi wag użytych do ważenia oraz powołanie rzeczoznawcy – biegłego sądowego z dziedziny maszyn i urządzeń celem wypowiedzenia się, czy ważenie odbyło się zgodnie z procedurą – instrukcją obsługi wag i czy teren stanowiska odpowiadał warunkom przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. Do odwołania załączył fotografie, które w jego ocenie obrazowały nieprawidłowości ważenia. Organy administracji prezentowały w zasadzie jedną argumentację sprowadzającą się do stwierdzenia, że stanowisko kontrolne zostało zatwierdzone przez geodetę, co w jego ocenie zwalniało organ od obowiązku zbadania zasadności podniesionych zarzutów i wniosków dowodowych składanych przez skarżącego. Sąd zauważa, iż organ odpiera zarzuty odnośnie nieprawidłowości ważenia na podstawie jednego dokumentu – protokołu z pomiaru równości terenu z dnia [...] marca 2011 r. Z protokołu natomiast wynika, iż pomiaru dokonano w dniu [...] marca 2010 r., zatem pomiar jak i dokument zostały dokonane po dacie kontroli i z oczywistych powodów nie mogą stanowić dowodu na okoliczność, iż w dniu kontroli stanowisko w miejscu ważenia było prawidłowe. Ponadto z instrukcji obsługi wag użytych do ważenia (pkt 2.1 Podłoże), nieokazanej kierowcy w trakcie kontroli, wynika, iż przy eksploatacji wagi należy usunąć elementy, które mogą znajdować się na nawierzchni, czy też w korycie, uznając tym samym, iż zanieczyszczenia te mogą mieć wpływ na wynik ważenia. Samo stwierdzenie organu, iż ważenie jest prawidłowe bowiem odbyło się na miejscu zatwierdzonym przez zarządcę drogi po pomiarach dokonanych przez uprawnionego geodetę, nie zwalniało organu od rozpatrzenia zarzutu skarżącego, iż stanowisko to ze względu na zanieczyszczenie nie spełniało warunków określonych w instrukcji. Jak wynika z akt administracyjnych na skutek wniosku skarżącego dokonano trzeciego ważenia, w aktach brak jest wyników tego ważenia. Z treści skargi wynika, iż skarżącemu nie udostępniono wyników trzeciego ważenia pomimo, iż to na jego wniosek dokonano tej czynności. Należy przypomnieć, że ustalenia kontroli oparte zostały na okolicznościach podważanych przez stronę postępowania. Zatem obowiązkiem organu administracji było dokonać wszelkich możliwych czynności zmierzających do wyeliminowania wątpliwości zgłaszanych przez skarżącego. Tym bardziej, że strona skarżąca bardzo aktywnie uczestniczyła w postępowaniu, dokumentowała w toku postępowania stawiane zarzuty, zgłaszała wnioski dowodowe. W tej sytuacji uznać należy, że skoro skarżący zarzucił w postępowaniu i w odwołaniu, iż miejsce ważenia nie odpowiada wymogom wskazanym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152), zaś protokół z pomiaru równości terenu sporządzony przez geodetę, wbrew organom Inspekcji Transportu Drogowego, nie będąc dowodem w sprawie, w żaden sposób nie potwierdza, że sporne stanowisko ważenia pojazdów spełnia wszystkie wymogi określone przez ww. akt normatywny, to bezwzględnym obowiązkiem organu II instancji było szczegółowe wyjaśnienie tej kwestii i precyzyjne ustosunkowanie się do tego zarzutu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Jednocześnie rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania decyzji organów obu instancji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a. a zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 powyższej ustawy.