VI SA/Wa 1253/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. z siedzibą w L. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę VI SA/Wa 1253/05 U Z A S A D N I E N I E Pismem z dnia [...] października 2004 r., skierowanym do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP) P. sp. j. (dalej P. sp. j.), spółka wnioskowała o przystąpienie do sprawy [...] o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "[...]" ([...]). Sprawa toczyła się z wniosku Z. sp. j. w P. przeciwko uprawnionemu ze znaku T. w Z. (S.). Wnioskująca o przystąpienie do postępowania administracyjnego uzasadniała żądanie tym, iż wystąpiła w sprawie [...]o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku "[...]" ([...]), zatem jej zdaniem, w razie unieważnienia ochrony znaku [...], wnioski z postępowania spornego [...] mogłyby przeszkodzić w udzieleniu ochrony na słowny znak towarowy zgłoszony przez P. sp. j. "[...]"[...]. Z tego względu wnioskująca o przystąpienie do sprawy [...]uważała, iż ma interes prawny bowiem chce bronić przed unieważnieniem znak "[...]" ([...]). Jednocześnie spółka podnosiła, iż jej zdaniem jest niecelowe odrębne rejestrowanie jej wniosku jako odrębnej sprawy nadmieniając, iż gdyby procedura przed Urzędem Patentowym RP przewidywała instytucję interwenienta ubocznego (jak w sądzie) przystąpiłaby jako interwenient po stronie uprawnionego ze znaku. W odpowiedzi na wniosek Urząd Patentowy RP pismem z dnia [...] listopada 2004 r. poinformował P. sp. j., że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie mają zastosowania do postępowania na podstawie ustawy Prawo własności przemysłowej, poza kwestią rozstrzygania o kosztach postępowania. Nie występuje więc instytucja interwenienta ubocznego oraz nie ma tzw. przystąpienia do toczącego się postępowania. W postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP występują wyłącznie strony zgodnie z art. 28 kpa, a możliwość przystąpienia do sprawy przewiduje jedynie art. 31 kpa dla organizacji społecznych. W związku z powyższymi wyjaśnieniami organ uznał wniosek (pismo) P. sp. j. za bezprzedmiotowy. Odnosząc się do powyższego pisma Urzędu Patentowego RP, P. sp. j., pismem z dnia [...] listopada 2004 r. wystąpiła o usunięcie naruszenia prawa. W ocenie P. sp. j. zostały naruszone przepisy postępowania: art. 6 przez przyjęcie, iż w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP mogą istnieć tylko dwie strony, art. 28 kpa poprzez przyjęcie, iż P. sp. j. nie ma interesu prawnego w sprawie [...], art. 31 kpa poprzez błędną jego interpretację oraz art. 123 kpa poprzez wydanie odmowy przystąpienia do sprawy "zwykłym pismem" a nie w formie postanowienia. Stawiając powyższe zarzuty P. sp. j. wnosiła o dopuszczenie jej do udziału w sprawie jako strony oraz przesłanie kopii wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku "[...]" ([...]). Zdaniem P. sp. j. jej interes prawny został wykazany w pismach z dnia [...] października 2004 r. i z dnia [...] października 2004 r. Natomiast art. 31 kpa, zdaniem spółki, reguluje dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, która przystępuje w interesie innej osoby, a więc w sytuacji kiedy ta organizacja nie posiada własnego interesu prawnego w sprawie. Naruszenie art. 123 kpa P. sp. j. uzasadniała tym, iż na jej wniosek udzielono jedynie informacji, a nie załatwiono sprawy w wymaganej formie – postanowieniem. Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. w sprawie [...], na podstawie art. 123 oraz art. 28 kpa w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), odmówił dopuszczenia P. sp. j. z siedzibą w L. jako strony do postępowania w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" ([...]). Nie uzasadniając postanowienia stwierdził, iż nie przysługuje na nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie nie zawierało także pouczenia o terminie i trybie jego zaskarżenia do sądu. P. sp. j. pismem z dnia [...] lutego 2005 r. wystąpiła do Urzędu Patentowego RP o uzupełnienie postanowienia o pouczenie o terminie do złożenia na nie skargi do sądu administracyjnego. Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r., na podstawie art. 111 § 1 i art. 126 kpa w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), uzupełnił postanowienie z dnia [...] stycznia 2005 r. przez wskazania, iż na postanowienie to służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Urzędu Patentowego RP po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. W zastosowaniu się do w/w postanowienia P. sp. j. wezwała pismem z dnia [...] marca 2005 r. organ administracji do usunięcia naruszenia prawa polegającego na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego w obu postanowieniach. Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r., na podstawie art. 52 § 3 P.p.s.a. uwzględnił wezwanie P. sp. j. o usunięcie naruszenia prawa w zakresie braku uzasadnienia postanowienia z dnia [...] stycznia 2004 r. i z dnia [...] marca 2005 r. Uzasadniając te postanowienia organ administracji stwierdził, iż kpa wyraźnie reguluje dopuszczenie do udziału w postępowaniu, toczącym na wniosek strony, jedynie organizację społeczną, nie regulując tej kwestii wobec innych podmiotów. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie I SA 2645/01 organ zauważył, iż dopuszczenie innego podmiotu do udziału w postępowaniu administracyjnym następuje, tak jak dopuszczenie organizacji społecznej, w drodze postanowienia, na które nie służy zażalenie. Postanowienie to jest zaskarżalne do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Przechodząc do merytorycznego ustosunkowania się do wniosku P. sp. j. organ administracji stwierdził, iż postępowanie sporne o unieważnienie prawa wyłącznego charakteryzuje się dwustronnością. Ta dwustronność, zdaniem Urzędu Patentowego RP oznacza, iż toczy się ono pomiędzy stronami o przeciwstawnych interesach. Podmiotami tymi jest inicjujący postępowanie (podmiot legitymowany czynnie zgodnie z art. 164 ustawy Prawo własności przemysłowej), posiadający interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa wyłącznego oraz podmiot legitymowany biernie – którym jest wyłącznie uprawniony z prawa wyłącznego. Z wniosku P. sp. j. organ wywodził, iż chce ona przystąpić, jako strona, po stronie legitymowanej biernie, dlatego Urząd Patentowy RP nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku P. sp. j. Na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2004 r. P. sp.j. z siedzibą w L. złożyła skargę z dnia [...] czerwca 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uznania uprawnienia P. sp. j. do występowania w charakterze strony w sprawie [...], połączenia sprawy ze sprawą sygn. akt VI SA/Wa 280/05 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca postawiła zarzuty podnoszone we wniosku o usunięcie naruszenia prawa rozszerzając je o naruszenie art. 107 § 3 kpa w związku z art. 126 kpa poprzez brak uzasadnienia prawnego w kwestii odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu oraz art. 12 kpa – przewlekłość postępowania administracyjnego. Powołując się na swoje pisma z dnia [...] i [...] października 2005 r. skarżąca podnosiła, iż wykazała w nich swój interes prawny do występowania w charakterze strony w sprawie o unieważnienie znaku towarowego "[...]" ([...]). Skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Patentowym RP (w trybie spornym – sygn. [...]) o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z tego znaku towarowego z powodu jego nie używania. Jednocześnie ubiega się w Urzędzie Patentowym RP o udzielenie prawa ochrony na zgłoszony przez siebie znak towarowy "[...]" wg zgłoszenia [...]. Zdaniem skarżącej ustalenia w postępowaniu o unieważnienie znaku "[...]" ([...]) mogłyby stanowić przeszkodę do udzielenia ochrony na zgłoszony przez nią znak towarowy. W ocenie skarżącej Urząd Patentowy RP, odmawiając dopuszczenia do udziału w postępowaniu o unieważnienie znaku "[...]" ([...]) naruszył art. 6 kpa, albowiem w Kodeksie postępowania administracyjnego, ani w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej p.w.p., jak i w innych ustawach nie ma przepisów ograniczających liczbę stron w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP. Skarżąca wskazała, jako na wyjątek, art. 235 p.w.p. ograniczający pojęcie strony. Twierdzenie Urzędu Patentowego RP o dwustronności w postępowaniu spornym nie znajduje, zdaniem skarżącej, także uzasadnienia na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego, bowiem przepisy te, poza powodem i pozwanym, przewidują instytucję interwenienta, nadto przepisy te mają zastosowanie przed Urzędem Patentowym RP jedynie w sprawie kosztów postępowania. W postępowaniu administracyjnym o prawie uczestniczenia w postępowaniu spornym decyduje interes prawny, który skarżąca, jak twierdzi wykazała, a organ administracji interesu tego nie kwestionował. Nie przekonuje skarżącej argument organu, iż jedynie poza stroną w postępowaniu spornym może uczestniczyć organizacja społeczna, bowiem organizacja ta przystępuje do sprawy nie ze względu na własny interes prawny (art. 28 kpa) lecz w sprawie dotyczącej innej osoby, na podstawie art. 31 kpa, który jako wyjątek od zasady określonej w art. 28 kpa nie może być interpretowany rozszerzająco. Skarżąca stawiając zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa i art. 126 kpa stwierdziła, iż uzasadnienie postanowienia z dnia [...] stycznia 2005 r. zawarte w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2005 r. nie zawiera wymaganego uzasadnienia prawnego. Za takie skarżąca nie mogła uznać wskazania na art. 164 p.w.p., bowiem przepis ten nie odnosi się do jej wniosku (skarżąca nie wystąpiła o unieważnienie znaku towarowego lecz o przystąpienie do strony uprawnionej ze znaku). Uzasadniając przewlekłość postępowania Urzędu Patentowego RP skarżąca podnosiła, iż wystarczającym było wydanie jednego postanowienia spełniającego wszystkie wymagania przepisów postępowania, a nie kilkakrotnego wydawania postanowień "częściowych". W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ administracji podtrzymał swoją tezę, iż w postępowaniu spornym każdą ze stron może tworzyć kilka podmiotów, np. kilku uprawnionych z prawa wyłącznego legitymowanych biernie w tym postępowaniu. Z samej istoty prawa wyłącznego, legitymowany biernie w postępowaniu o unieważnienie znaku jest podmiot, na rzecz którego udzielono prawo ochronne. Powoływanie się przez skarżącą na ewentualny wpływ ustaleń w tym postępowaniu nie uzasadnia, w ocenie organu, jej interesu prawnego do występowania w charakterze strony. Istotą bowiem interesu prawnego jest związek z konkretną normą prawną decydującą o możliwości bycia stroną, a skarżąca takiej normy nie wskazała. Urząd Patentowy RP uznał, iż jedyną możliwością udziału skarżącej w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy po stronie legitymowanego biernie, jest ustanowienie się pełnomocnikiem tej strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga P. sp. j. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o odmowie dopuszczenia spółki w charakterze strony do udziału w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "[...]" ([...]) należącego do T. w Z. (S.). Zgodnie z art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikłych w toku postępowania, lecz nie rozstrzygających o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (art. 123 § 2 kpa). Kodeks postępowania administracyjnego wyraźnie reguluje kwestię przystąpienia do postępowania administracyjnego już toczącego się jedynie w stosunku do organizacji społecznej. Zgodnie z art. 31 § 2 kpa odmowa jej dopuszczenia następuje w drodze postanowienia. Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje natomiast tej kwestii wobec innych podmiotów. Należy, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, uznać więc, iż następuje to również w drodze postanowienia, na które nie służy jednak zażalenie, gdyż Kodeks postępowania administracyjnego o tym nie stanowi, jest to bowiem kwestia wynikła w toku postępowania - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2001 r., II SA 2645/01. Nie rozstrzyga ono ani nie kończy sprawy będącej przedmiotem postępowania. W razie odmowy kończy natomiast postępowanie dla tej osoby czy podmiotu, który wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Dlatego, mimo iż na postanowienie takie nie służy zażalenie, może być ono zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Warunkiem wniesienia skargi jest wcześniejsze wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa zgodnie z art. 52 § 3 w/w ustawy. Strona w przedmiotowej sprawie spełniła ten warunek. W orzecznictwie przyjmuje się pogląd, iż mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej, co oznacza wskazanie przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony ze względu na zaspokojenie własnej potrzeby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisem prawa materialnego – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1999 r., IV SA 1285/98; wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83; uchwała NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04. W postępowaniu administracyjnym interes prawny musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, bowiem pojęcie strony jest kategorią prawa materialnego – por. postanowienie NSA z dnia 22 września 2004 r., OSK 519/04. Szczególnymi cechami interesu prawnego w prawie administracyjnym i w postępowaniu administracyjnym są bezpośredniość związku między sytuacją podmiotu, a normą prawa materialnego, na której budowany jest jego interes prawny. Zatem interes prawny musi posiadać cechę interesu własnego, co oznacza, iż nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu powstałej w innym postępowaniu administracyjnym niż tym, które bezpośrednio nie dotyczy zainteresowanego. Interes prawny musi być także realny, czyli nie może to być interes przewidywany w przyszłości lecz musi być rzeczywiście istniejący, aktualny, a także musi być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić. Skarżąca, chcąc przystąpić do postępowania w sprawie o unieważnienie znaku towarowego "[...]" ([...]) wskazuje, że chce uczestniczyć na prawach strony po stronie uprawnionego ze znaku, w celu "obrony" tego znaku przed unieważnieniem. Składając wniosek skarżąca P. sp. j. nie wskazała jednakże na treści jakiego przepisu prawa materialnego opiera swój interes prawny takiego uczestnictwa w postępowaniu o unieważnienie znaku "[...]" ([...]). P. sp. j. swój interes prawny wywodzi z tego, że ustalenia w tym postępowaniu mogą, jej zdaniem, mieć znaczenie dla skuteczności jej wniosku o rejestrację znaku towarowego "[...]" – pisma skarżącej z dnia [...] i [...] października 2004 r. Mamy zatem sytuację, która nie daje podstawy do stwierdzenia istnienia interesu prawnego skarżącej w tym postępowaniu, bowiem nie zachodzą przesłanki powołane wyżej. Skarżąca P. sp. j., mając niewątpliwie interes prawny w rejestracji znaku towarowego "[...]", gdyż chce pod tym znakiem prowadzić produkcję określonych artykułów, będzie w swoim postępowaniu rejestracyjnym wykazywała przesłanki do rejestracji tego znaku. P. sp. j. ma zamiar dokonania rejestracji innego znaku niż objętego postępowaniem o unieważnienie, znaki te postaciowo mają cechę wspólną lecz ewentualna zdolność odróżniająca znaku "[...]" od znaku towarowego "[...]" ([...]) może być wyłącznie przedmiotem oceny w postępowaniu zgłoszonym przez skarżącą, a nie w postępowaniu o unieważnienie znaku towarowego "[...]" ([...]). W postępowaniu, do którego chce przystąpić skarżąca po stronie, której przysługuje prawo ochronne, nie posiada własnego interesu prawnego jako uprawniona ze znaku, bowiem uprawnionym jest T. w Z. (S.), nie może więc wykazać się interesem prawnym w obronie znaku, do którego nie ma prawa. Posiadanie interesu prawnego jest równoznaczne z posiadaniem legitymacji do udziału w postępowaniu administracyjnym. Sprowadza się to do tego, że osoba mająca zamiar brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi wykazać, iż istnieje określony przepis prawa chroniący jej interes pozytywny lub negatywny w tym postępowaniu. Dlatego sama wola osoby zainteresowanej, lub jej przekonanie o konieczności uczestniczenia w danym postępowaniu administracyjnym, z uwagi na ewentualny wynik innego postępowania, nie może decydować o tym, iż posiada interes prawny, bowiem w postępowaniu do którego chce przystąpić nie może wykazać, iż jego przedmiotem są ustalenia i rozstrzygnięcia dotyczące w tym postępowaniu jej własnego interesu prawnego. Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie konkretnej sprawy (art. 104 kpa) co powoduje, iż postępowanie to zamyka się konkretnym zakresem przedmiotowym, a w konsekwencji także udziałem określonych podmiotów. Innymi słowy postępowanie administracyjne nie może mieć "charakteru rozwojowego" czy "wielowątkowego" polegającego na dokonywaniu coraz to nowych ustaleń mających na celu dokonywania wielowątkowych rozstrzygnięć. Z tych powodów skarżąca nie może wykazać, iż posiada interes prawny w postępowaniu o unieważnienie znaku "[...]" ([...]) dlatego, że broniąc go przed unieważnieniem, będzie jednocześnie w tym postępowaniu działać w sposób dający jej drogę do rejestracji własnego znaku "[...]", przez co należałoby rozumieć, iż będzie podejmować działania wyłącznie właściwe dla postępowania w jej sprawie o rejestrację znaku "[...]". W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.