VI SA/Wa 1261/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-10
Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Grzegorz Nowecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może ponownie wydać decyzję w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres, który został już objęty wcześniejszą decyzją innego organu (ZUS) i za który ZUS wydawał zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora NFZ, uznając, że ponowne prowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu za okres objęty wcześniejszą decyzją ZUS i za który ZUS wydawał zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami, narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Uchybienia organu administracji państwowej nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela działającego w dobrej wierze i w zaufaniu do treści otrzymanej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania P. K. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Dyrektor NFZ utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję, stwierdzając podleganie ubezpieczeniu w określonych okresach. P. K. wniósł skargę, podnosząc m.in. zarzut naruszenia procedury przez Prezesa NFZ, który wydał decyzję przed upływem terminu na wypowiedzenie się skarżącego. Skarżący wskazywał również na wcześniejsze decyzje ZUS i zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami, które utwierdzały go w przekonaniu o braku zaległości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2014 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...], pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu P. K. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej
w okresie od dnia 1 kwietnia 2003 r. do 1 kwietnia 2007 r. od dnia 17 kwietnia 2007 r. do dnia 6 maja 2007 r., od dnia 17 maja 2007 r. do dnia 10 czerwca 2007 r.
od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 1 lipca 2007 r. od dnia 7 lipca 2007 r. do dnia 27 sierpnia 2007 r. od dnia 1 września 2007 r. do dnia 2 września 2007 r., od dnia 12 września 2007 r. do dnia 10 października 2007 r., od dnia 14 listopada 2007 r. do dnia 12 grudnia 2007 r., od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 30 września 2010 r.
Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] września 2014 r Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że P. K. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie: - od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 1 kwietnia 2007 r., od dnia 17 kwietnia 2007 r. do dnia 6 maja 2007 r., od dnia 17 maja 2007 r. do dnia 10 czerwca 2007 r., od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 1 lipca 2007 r., od dnia 7 lipca 2007 roku do dnia 27 sierpnia 2007 r., od dnia 1 września 2007 r. do dnia 2 września 2007 r., od dnia 12 września 2007 r. do dnia 10 października 2007 r., od dnia 14 listopada 2007 r. do dnia 12 grudnia 2007 r., od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 30 września 2010 r.
Od ww. decyzji P. K. wniósł odwołanie.
Decyzją z dnia [...] maja 2018r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938, ze zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w; związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania P. K., od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] września 2014r. stwierdzającej, że Pan P. K. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej
w okresie opisanej w decyzji, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zważył, co następuje: w okresie objętym decyzją organu pierwszej instancji miał zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym: "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi", a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób. które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej''.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o sus", w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności
z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności".
Od dnia 20 września 2008 r. zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy
o swobodzie działalności obowiązującym do dnia 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.
W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o sus za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz. 1178, ze zm.), zwanej dalej "ustawą prawo działalności'', uchylonego z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808 ze zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Natomiast według przepisu art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, uchylonego z dniem 31 grudnia 2011 r., zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.
Jednocześnie, zgodnie z treścią art, 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców
w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Zatem w celu określenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego znaczenie prawne należy przyznać wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej oraz wypisowi z tej ewidencji z wyłączeniem okresu, w którym działalność pozarolniczą została zawieszona (i nie była prowadzona).
Jednocześnie obecnie przyjmuje się, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 października 2006r., sygn. akt II GSK 179/06), iż zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności.
W stanie prawnym przed 20 września 2008 r., nie istniała formalna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej.
Z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), wprowadził do ustawy o swobodzie możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. W związku z powyższym po dniu 20 września 2008 r., o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, co do zasady, decyduje fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a nie okoliczność czy faktycznie prowadzona jest działalność wpisana do takiej ewidencji.
Podkreślić należy, że w myśl art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Prezes NFZ wskazał, że z treści wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż płatnik składek P. K. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej złożył: dokument zgłoszenia płatnika składek ZUS ZFA ze wskazaną datą powstania obowiązku opłacania składek od dnia 1 października 2010r., zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego ZUS ZUA od dnia 1 października 2010 r. oraz dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA za okres od października 2010 r. do grudnia 2010 r., w tym od miesiąca stycznia 2011 r. deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA generowane systemowo.
P. K. opłacił składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc kwiecień 2007 roku (jako składka z kilku miesięcy), od października 2010 roku do lipca 2014 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż Zainteresowany był objęty ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zatrudnienia w okresie od dnia 15 stycznia 2003 roku do dnia 30 września 2010 roku, w okresach: od dnia 2 kwietnia 2007 roku do dnia 16 kwietnia 2007 roku, od dnia 7 maja 2007 roku do dnia 16 maja 2007 roku, od dnia 11 czerwca 2007 roku do dnia 30 czerwca 2007 roku, od dnia 2 lipca 2007 roku do dnia 6 lipca 2007 roku, od dnia 28 sierpnia 2007 roku do dnia 31 sierpnia 2007 roku, od dnia 3 września 2007 roku do dnia 11 września 2007 roku, od dnia 11 października 2007 roku do dnia 13 listopada 2007 roku, od dnia 13 grudnia 2007 roku do dnia 31 grudnia 2007 roku - przebywał na urlopie bezpłatnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował o wydaniu w dniu 20 grudnia 2010 r. decyzji o podleganiu przez P. K. ubezpieczeniom społecznym oraz na Fundusz Pracy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach: od dnia 2 kwietnia 2007 r. do dnia 16 kwietnia 2007 r., od dnia 7 maja 2007 r. do dnia 16 maja 2007 r., od dnia i 1 czerwca 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. od dnia 2 lipca 2007 r. do dnia 6 lipca 2007 r., od dnia 28 sierpnia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r., od dnia 3 września 2007 r. do dnia 11 września 2007 r., od dnia 11 października 2007 r. do dnia 13 listopada 2007 r., od dnia 13 grudnia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r., od dnia 1 października 2010 r. do nadal.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał materiał dokumentacyjny,
z którego wynika, iż P. K. figurował w ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Gminy N. jako osoba fizyczna prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod numerem ewidencyjnym [...], w okresie od dnia 1 grudnia 1995 roku. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. w piśmie z dnia 8 marca 2010 r. poinformował, iż P. K. zgłosił dla celów podatkowych prowadzenie działalności gospodarczej od dnia 1 grudnia 1995 roku. z przyjętą formą opodatkowania: zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych. Podatnik nie zgłaszał okresów zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej oraz jej likwidacji. Zgodnie z zeznaniem PIT-28 za lata 1999 - 2009 P. K. deklarował przychody określonej wysokości z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej. Wnioskodawca przekazał kopię decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w G. Placówka Terenowca w N. znak: [...] z dnia [...] stycznia 2003 roku o wyłączeniu z dniem 1 kwietnia 2003 r. P. K. z ubezpieczenia społecznego rolników oraz kopię pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. znak: [...] z dnia [...] marca 2010 roku o figurowaniu Pana P. K. w ewidencji ubezpieczonych społecznie rolników w Placów-ce Terenowej KRUS w N. w okresie od dnia 9 stycznia 1998 roku do dnia 31 marca 2003 roku.
[...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 22 sierpnia 2014 r. poinformował P. K. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Korzystając z przysługujących uprawnień, pismem z dnia 29 sierpnia 2014 r. Zainteresowany wyjaśnił, iż od roku 1995 prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą, a działalność ta nie była zawieszana. Na potwierdzenie powyższego P. K. przesłał pismo Wójta Gminy N. z dnia 25 sierpnia 2014 r. o wpisie do ewidencji od dnia 29 listopada 1995 r. działalności gospodarczej. Przedsiębiorca dołączył ponadto zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2014 r., w którym organ podatkowy potwierdził, że P. K. w deklaracjach podatkowych za lata 2003 - 2010 wykazał przychód określonej wysokości z tytułu działalności gospodarczej.
Zgodnie z danymi Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej i nadzorowanej przez Ministerstwa Gospodarki P. K. zgłosił wykonywanie działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 grudnia 1995 r., pod nazwą K. w przedmiocie: Gospodarka leśna i pozostała działalność leśna, z wyłączeniem pozyskiwania produktów leśnych. W ewidencji brak jest informacji o okresach zawieszenia działalności oraz jej wyrejestrowaniu.
W przedmiotowej sprawie P. K. zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu od decyzji nie kwestionował faktu prowadzenia działalności gospodarczej. Odwołujący się wskazał w piśmie z dnia 1 października 2014 r., że nie miał świadomości należności nieopłaconych składek, gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych przez kolejne trzy lata tj. w 2011 r., 2012 r.
i 2013 r. wydawał zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek, które utwierdzały P. K. w przekonaniu, że wszystkie składki są prawidłowo wyliczone i Zainteresowany nie posiada żadnych zaległości. P. K.
w odwołaniu z dnia 1 października 2014 r. złożył wniosek do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o całkowite umorzenie zaległych składek wraz z odsetkami.
Prezes wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie zaś kwestie związane z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne. Stąd też niezbędne do wydania decyzji administracyjnej w tak określonym przedmiocie jest przede wszystkim ustalenie, czy w spornym okresie Zainteresowany prowadził działalność gospodarczą. Pan P. K. nie kwestionował tego faktu, informował, że od 1995 r. przedmiotowa działalność nie była zawieszana ani przerywana.
Prezes NFZ podkreślił, że Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest na podstawie obowiązujących przepisów jedynie do oceny, czy dana osoba podlega lub nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, co ma również miejsce w przedmiotowej sprawie. Prezes NFZ nie posiada kompetencji do podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Właściwym organem w tym przypadku będzie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych i do niego należy ewentualnie zgłosić taki wniosek o umorzenia zaległości składkowych.
Pismem z dnia 12 czerwca 2018r. P. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że 23 kwietnia 2018r. otrzymał pismo z NFZ w Warszawie informujące, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma ma możliwość wzięcia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W odpowiedzi, dnia 17 maja 2018r. skarżący skierował pismo do Prezesa NFZ, które wysłał pocztą. Tego samego dnia po południu skarżący odebrał zaskarżoną decyzję. Skarżący poczuł się po raz kolejny oszukany i zlekceważony przez NFZ, ponieważ Prezes NFZ nie czekając czy skarżący wypowie się
w jakikolwiek sposób, czy będzie miał jakieś dodatkowe informacje lub dowody, nie przestrzegając 30 dni, wydał decyzję.
Skarżący wyjaśnił, że sprawa miała swój początek 18 lutego 2010r,. kiedy ZUS inspektorat w I. wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie okresów podlegania ubezpieczeniu. Wyliczone zaległe składki skarżący opłacił 27 grudnia 2010r.
Wyjaśnił, że przez okres kolejnych 3 lat tj. 2011r., 2012r. oraz 2013r. ZUS Inspektorat w Iławie wydawał zaświadczenia o niezaleganiu w płatnościach składek, co utwierdzało skarżącego w przekonaniu, że wszystko zostało poprawnie wyliczone i uregulowane. Całą sprawę uznał za zamkniętą. Z datą 06 lutego 2014r. otrzymał informacje z ZUS I. o sporządzeniu z urzędu dokumentów ZUS DRA za miesiące 4-8/2007 i 9-12/2007 na podstawie decyzji z dnia 20 grudnia 2010r. Kolejnym pismem było zawiadomienie z dnia 11 lipca 2014r. z ZUS w I. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i fundusz pracy. Wyliczone kwoty główne były bardzo duże, a naliczone odsetki jeszcze większe.
Skarżący stwierdził, że popełnił błąd, zajmując się sam z żoną prowadzeniem dokumentacji i rozliczeń firmy, lecz ani ZUS, US czy KRUS nie informowały
go o obowiązku odprowadzania dodatkowej składki zdrowotną z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wyjaśnił, że nie jest człowiekiem złej woli, a zaistniała sytuacja powstała wskutek braku kompetencji oraz odpowiedzialności urzędników ZUS i NFZ i bezczynności trwającej przez okres 3 lat i 7 miesięcy NFZ w W.
Nie rozumie dlaczego w wyniku błędów pracowników ZUS i NFZ ma ponosić ogromne koszty zaległych składek i należnych odsetek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz.1369 ze zm.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona zasadna. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Prezesa NFZ narusza prawo.
Zdaniem Sądu organ prowadząc postępowanie naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie obowiązku skarżącego podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Skarżący P. K. nie kwestionował faktu, że działalność gospodarczą prowadzi nieprzerwanie od 1995r. Na potwierdzenie powyższego P. K. przesłał pismo Wójta Gminy N. z dnia 25 sierpnia 2014 r.
o wpisie do ewidencji od dnia 29 listopada 1995 r. działalności gospodarczej. Przedsiębiorca dołączył ponadto zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego
z dnia 27 sierpnia 2014 roku. w którym organ podatkowy potwierdził, że P. K. w deklaracjach podatkowych za lata 2003 - 2010 wykazał przychód określonej wysokości z tytułu działalności gospodarczej.
Zgodnie z danymi Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej i nadzorowanej przez Ministerstwa Gospodarki P. K. zgłosił wykonywanie działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 grudnia 1995 roku, pod nazwą K. w przedmiocie: Gospodarka leśna i pozostała działalność leśna, z wyłączeniem pozyskiwania produktów leśnych. W ewidencji brak jest informacji o okresach zawieszenia działalności oraz jej wyrejestrowaniu.
Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący zobowiązany był do opłacania składek na ubezpieczeni zdrowotne, co wynika zobowiązujących przepisów przytoczonych przez organ w uzasadnieniu decyzji.
W ocenie Sądu decydujące sprawie jest jednak to, że w dniu 20 grudnia 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał już w decyzję o podleganiu przez P. K. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach: od dnia 2 kwietnia 2007 r. do dnia 16 kwietnia 2007 r., od dnia 7 maja 2007 r. do dnia 16 maja 2007 r., od dnia i 1 czerwca 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. od dnia 2 lipca 2007 r. do dnia 6 lipca 2007 r., od dnia 28 sierpnia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r., od dnia 3 września 2007 r. do dnia 11 września 2007 r., od dnia 11 października 2007 r. do dnia 13 listopada 2007 roku, od dnia 13 grudnia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r., od dnia 1 października 2010 r. do nadal.
Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych przez kolejne trzy lata tj. w 2011 r., 2012 r. i 2013 r. wydawał skarżącemu zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek, które utwierdzały P. K. w przekonaniu, że wszystkie składki są prawidłowo wyliczone i skarżący nie posiada żadnych zaległości z tyłu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
W tej sytuacji prowadzenie ponownie przez Prezesa NFZ postępowania
w zakresie objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres, którego dotyczyła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2010r. narusza zasadę zawartą w art. 8 k.p.a.
tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.
Z zasady wyrażonej w art. 8 wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do władzy publicznej jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. Organy administracji powinny postępować w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd
o niedopuszczalności przerzucania na stronę skutków błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji (wyrok NSA z dnia 9 listopada 1987 r. III SA 702/87, ONSA 1987/2/79).
Uchybienia organu administracji państwowej nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela, który działa w dobrej wierze i w zaufaniu do treści otrzymanej decyzji administracyjnej. Odstępstwa od tej elementarnej zasady, znajdującej wyraz w art. 8 i 9 k.p.a., mogą mieć miejsce wyjątkowo i jedynie w sytuacjach wyraźnie przez prawo przewidzianych (wyrok SN z dnia 5 października 1994 r. III ARN 46/94, OSNP 1995/5/58, por. wyrok NSA z dnia 27 marca 1998 r. III SA 1493/96, LEX nr 33757)
Ponadto nie sprzyja realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej podejmowanie w tej samej sprawie przeciwstawnych działań przez organy państwa (por. wyrok NSA z 26 listopada 1999 r., V SA 978/99, LEX nr 49942), dokonywanie skrajnie różnej oceny tego samego stanu faktycznego przez organy administracji (zob. np. wyrok NSA z 3 lutego 1999 r., I SA/Gd 370/97, LEX nr 38664), jak również zmienność rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie przez organy administracji (zob. np. wyrok NSA z 23 czerwca 1994 r., SA/Wr 98/94, POP 1996, nr 1, poz. 3; teza druga wyroku NSA z 28 kwietnia 1999 r., IV SA 895/97, LEX nr 47186). Jak stwierdzono w wyroku NSA z 8 kwietnia 1998 r. (I SA/Ł 652/97, ONSA 1999, nr 1, poz. 27) zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany stanowi niewątpliwie naruszenie art. 8 k.p.a.
Organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że wobec treści decyzji ZUS
z dnia 20 grudnia 2010r. oraz zaświadczeń o niezaleganiuniu skarżącego
w opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne, istnieje konieczność ponownego wydawania decyzji o podleganiu skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu we wskazanym okresie. Z punktu widzenia skarżącego, który przez wiele lat działał w zaufaniu do organów państwa, będąc przekonany, że nie posiada jakichkolwiek zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, bez znaczenia pozostaje okoliczność, że poprzednio decyzję wydawał ZUS natomiast obecnie właściwy jest Dyrektor NFZ.
Ponieważ sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi
I instancji.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni wyrażone powyżej stanowisko Sądu.
Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło