VI SA/Wa 1271/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Błażejczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego produktu oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] wymierzającą J. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą J. G. P., [...],[...] karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za wprowadzenie do obrotu partii produktu zafałszowanego: "[...]" - wielkość partii produkcyjnej 600 kg, stan magazynowy na dzień [...] listopada 2011 r. - 250 kg, data produkcji: [...] listopad 2011 r., termin przydatności do spożycia: [...] grudzień 2011 r., numer partii: [...], cena netto 5,50 zł/kg, wartość partii produkcyjnej - 3300 zł( +5% VAT). Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniach [...] listopada i [...] grudnia 2011 r. z ramienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadzona została kontrola w podmiocie J. G. P. [...],[...] w zakresie jakości handlowej mięsa drobiowego i przetworów drobiowych. Z przeprowadzonej kontroli został sporządzony protokół nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Kontroli znakowania poddana została m.in. partia produktu o nazwie "[...]" - wielkość partii produkcyjnej 600 kg, stan magazynowy na dzień [...] listopada 2011 r. - 250 kg, data produkcji: [...] listopad 2011 r., termin przydatności do spożycia: [...] grudzień 2011 r., numer partii: [...], cena netto - 5,50 zł/kg, wartość partii produkcyjnej - 3300 zł( +5% VAT). Kontrolerzy zakwestionowali: 1. skład produktu podany na etykiecie, ponieważ wykaz składników na pierwszym miejscu zawierał "mięso z indyka 35,9%", podczas gdy z przedstawionej do wglądu receptury wynikało, że głównym składnikiem użytym do produkcji była emulsja drobiowa, tj. skóry indycze. 2. brak podania informacji, że jest to kiełbasa homogenizowana, podczas gdy informacja ta wskazana była w karcie produktu. W związku z ustaleniami kontroli Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wszczął postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Po jego przeprowadzeniu organ wydał w dniu [...] stycznia 2012 r. decyzję znak [...] wymierzającą stronie karę pieniężną w wysokości 5000 zł na wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii artykułu rolno-spożywczego tj. "[...]". Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym podniosła, że wyroby znakowane są w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oraz definicję mięsa, stosowaną przy znakowaniu wyrobów mięsnych, zaś obliczanie procentowej zawartości "mięsa" w produktach mięsnych opiera się na analizie chemicznej (zawartość tłuszczu, białka i kolagenu) stosowanych surowców. Dalej odwołująca się wskazywała, że zawartość mięsa podana na etykiecie pochodzi z przeliczenia całego składu surowcowego a recepturalna "[...]" oprócz emulsji drobiowej zawiera mięso drobne z indyka, mięso oddzielone mechanicznie z indyka oraz przyprawy i dodatki funkcjonalne. Według jej oceny interpretacja przepisów dotyczących znakowania jest problematyczna, ponieważ przepisy te nie podają wprost, co powinno znaleźć się na etykiecie, a kładą nacisk na fakt, że oznakowanie nie może wprowadzać konsumenta w błąd. Poza tym brak podania informacji "kiełbasa homogenizowana" nie miało na celu wprowadzenie konsumenta w błąd, ponieważ informacje te znajdują się w specyfikacji produktu, którą konsument ma możliwość otrzymać. Uregulowanie zawarte w art. 47 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia nie wymaga podania stopnia rozdrobnienia wyrobu, a jedynie postać środka spożywczego lub procesów technologicznych w przypadku, gdy brak tej informacji może wprowadzić konsumenta w błąd. W niniejszej sprawie nazwa produktu sugeruje, że należy on do kiełbas homogenizowanych, w związku z tym na etykiecie nie podano informacji "kiełbasa homogenizowana" natomiast podano informację, że jest to kiełbasa parzona, wskazując rodzaj obróbki termicznej. Strona wskazała również, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa nie precyzują podziału wyrobów mięsnych ze względu na stopień rozdrobnienia, precyzowały to Polskie Normy, które od 2002 r. mają charakter nieobligatoryjny. Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ przytoczył treść art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ podał, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia MRiRW w sprawie znakowania środków spożywczych skład produktu podaje się w formie wykazu składników użytych do produkcji środka spożywczego i nadal w nim obecnych, nawet w zmienionej formie z uwzględnieniem nazwy składnika, w porządku malejącym według ich masy, ustalonej w chwili użycia. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie zastosowana do produkcji emulsja drobiowa jest składnikiem złożonym w związku z czym, jej składniki uznaje się za składniki produktu, zgodnie z § 5 ust 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych. Odnosząc się do twierdzenia strony, że skład "[...]" został przeliczony w oparciu o definicję "mięsa" zawartą w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych oraz w dyrektywie Komisji 2001/101/WE organ przytoczył treść § 8 ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6 i § 9 ust 1 ww. rozporządzenia i zaznaczył, że warunkami stosowania definicji "mięsa" zawartej w rozporządzeniu oraz w dyrektywie Komisji 2001/101/WE jest występowanie w produkcie mięsa jako składnika zaś skóry indycze, będące głównym składnikiem emulsji drobiowej, a także "[...]" nie zawierają się w ww. definicji mięsa. Z receptury na "[...]" wynika, że emulsja drobiowa stanowi największy udział w składzie tego wyrobu. Z kolei, jeżeli chodzi o skład emulsji drobiowej, to skóry indycze stanowią 74%. Z definicji "mięsa" jasno wynika, że odnosi się ona wyłącznie do mięsa jako składnika użytego do produkcji. Natomiast części zwierząt i ptaków inne niż mięso np. skóry indycze należy podać w wykazie składników z użyciem ich nazwy wraz z podaniem nazwy gatunku zwierzęcia, z którego pochodzą. W ocenie organu odwoławczego, łączne przeliczenie skór indyczych oraz mięsa drobiowego z indyka, stanowiących dwa różne składniki produktu, jako mięso z indyka jest działaniem mającym na celu ukrycie rzeczywistego składu produktu, ponieważ w wyniku takiego działania wyszczególniona zawartość mięsa z indyka (35,9%) nie odnosi się do faktycznie dodanego mięsa z indyka. Z tego względu Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że przedmiotowy produkt jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu odwołania organ podkreślił, że art. 47 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia nie nakłada obowiązku podawania stopnia rozdrobnienia. Niemniej jednak oznakowanie środka spożywczego nie musi wprowadzać konsumenta w błąd w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego (art. 46 ust 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia). Z tych względów określenie "homogenizowane" na etykiecie produktu jest konieczne dla pełnej, jasnej i rzetelnie podanej charakterystyki produktu. Stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, niemniej jednak nieobligatoryjny charakter ich stosowania nie oznacza, że Polskie Normy stały się nieaktualne. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych podkreślił, że w sytuacji, gdy dany podmiot wprowadza do obrotu artykuły zafałszowane istnieje obowiązek nałożenia na niego kary pieniężnej stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Oceniając stopień szkodliwości czynu i zakres naruszenia oraz stopień zawinienia strony Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych uznał je za znaczne. Mając na uwadze fakt, że decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] stycznia 2012 r. organ odwoławczy uznał, że przy wymierzaniu wysokości kary pieniężnej powinna być wzięta pod uwagę wielkość przychodu za 2011 r. a nie za 2010 r., tak jak to przyjął [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Mając na uwadze przychód osiągnięty przez stronę w 2011 r., który jest większy niż w 2010 r. oraz art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych uznał, że wysokość kary pieniężnej w niniejszej sprawie pozostaje bez zmian. Według jego oceny kara pieniężna w wysokości 5000 zł, stanowiąca aktualnie 0,065% kary maksymalnej (7680000zł) jest karą adekwatną do popełnionego czynu, mieści się w dolnych granicach przewidzianych przez ustawodawcę oraz stanowi dla zobowiązanego podmiotu odczuwalną dolegliwość, powstającą jednocześnie w jego możliwościach finansowych. Na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2012 r. J. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając tej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji błędne określenie składnika "[...]", podczas gdy będące składnikami tego produktu skórki indycze są prawidłowo przez producenta opisywane zgodnie z interpretacją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako składniki doliczone do innych składników - mięsa, tłuszczu, tkanki łącznej itp. Podnosząc powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz II instancji w całości i uchylenie nałożonej niesłusznie kary pieniężnej w kwocie 5000 zł. Uzasadniając podniesiony zarzut skarżąca wskazała, że w odpowiedzi na jej pytanie, otrzymała z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Departamentu Rynków Rolnych, Wydziału Jakości i Normalizacji w Warszawie opinię [...], z której wynika, że po analizie surowców do produkcji "[...]" właściwym sposobem znakowania byłoby wykazanie mięsa, tłuszczu i tkanki łącznej (bez wykazywania w składzie skórek indyczych). Z ww. opinii Ministra wynika również, że sformułowanie "emulsja drobiowa" nie jest nazwą wynikającą z przepisów ani nawet nazwą zwyczajową rozpoznawalną przez konsumenta, a co za tym idzie nie może być stosowana w wykazie składników, które pełnią funkcję informacyjną m.in. i przede wszystkim dla konsumentów. Z tych względów według oceny skarżącej decyzje nakładające na nią karę pieniężną winny być uchylone jako sprzeczne z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ".ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej "p.p.s.a."). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podstawę prawną nałożenia na skarżącą kary pieniężnej stanowi przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie z tym przepisem, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie niższej jednak niż 1000 złotych. Kryteria wymiaru powyższej kary zawiera art. 40a ust 5 w/w ustawy. Z kolei jak stanowi art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych produkt rolno - spożywczy zafałszowany to taki, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów, albo jest to produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności, jeżeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno - spożywczych albo niezgodną z prawdą. c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. W niniejszej sprawie organy administracji uznały, że skarżąca wprowadza do obrotu produkt zafałszowany pod nazwą "[...]", albowiem w jego oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu tj. na etykiecie towaru na pierwszym miejscu podane zostało "mięso z indyka 35,9%", podczas, gdy z przedstawionej do wglądu receptury wynikało, że głównym składnikiem użytym do produkcji była emulsja drobiowa tj. skóry indycze. Strona w trakcie postępowania wywodziła, że skład produktu "[...]" został przeliczony w oparciu o definicję "mięsa" zawartą w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych oraz w dyrektywie Komisji 2001/101/WE. Zawartość mięsa podana na etykiecie pochodzi z przeliczenia całego składu surowcowego. W recepturze na "[...]" oprócz emulsji drobiowej znajduje się mięso drobne z indyka, mięso oddzielone mechanicznie z indyka oraz przyprawy i dodatki funkcjonalne. Skóry indycze wchodzące w skład emulsji drobiowej zawierają 49,9% tłuszczu, 12,3% białka i 6,56% kolagenu, czyli 53,3% tkanki łącznej. Wobec tego, że zawartość tłuszczu i tkanki łącznej została przekroczona to w myśl § 8 ust 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych ta nadwyżka została podana jako tłuszcz i tkanka łączna. Analogiczną argumentację skarżąca podała w skardze na decyzję Głównego Inspektora Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2012 r. powołując się na pismo z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2012 r. Według jej oceny podawany przez nią na etykiecie skład "[...]" był prawidłowy a zatem nie stanowią one produktu zafałszowanego, za wprowadzenie, którego do obrotu została nałożona kara pieniężna. Stanowisko skarżącej jest o tyle nietrafne, gdyż jak to słusznie wywiódł Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, powołując się na uregulowanie § 8 ust 2, 3,5,6, § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych w definicji "mięsa" przez tkankę przynależną do mięśni szkieletowych można zaliczyć skóry indycze, które dodane są wraz z mięśniami szkieletowymi, niedopuszczalne jest natomiast kwalifikowanie skór indyczych przypadających dodatkowo. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż z przesłanej w dniu [...] kwietnia 2012 r. receptury na "[...]" wynika, że oprócz emulsji drobiowej ([...] kg) dodany jest MDOM z indyka, stek (drobne mięso z indyka) - [...] kg, skóry z indyka - [...] kg, woda/lód, przyprawy i dodatki funkcjonalne. Natomiast w skład emulsji drobiowej wchodzą: skóry indycze, woda, peklosól (na [...] kg emulsji drobiowej przypada [...] kg skór indyczych). W tym stanie rzeczy na [...] kg wyrobu przypada [...] kg skór indyczych z emulsji drobiowej i [...] kg skór indyczych dodawanych jako osobny składnik. Wobec powyższego nie jest możliwe, aby [...] kg skóry indyczej przynależało do [...] kg mięsa indyczego dodanego do wyrobu "[...]". Należy się więc zgodzić z organami orzekającymi, w niniejszej sprawie, że zamieszczenie emulsji drobiowej jako składnika recepturowego, który dodatkowo jest składnikiem złożonym i kwalifikowanie wszystkich skór indyczych wchodzących w jej skład jako tkanki przynależnej do danego mięsa nie musi być uznane za prawidłowe działanie. Doprowadza to, bowiem do błędnego wyliczenia zawartości mięsa w produkcie, przez co konsument zostaje wprowadzany w błąd co do rzeczywistego składu produktu. W tym stanie rzeczy organy obu instancji prawidłowo uznały, iż wprowadzony przez skarżącą do obrotu towar "[...]" jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 c) ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, albowiem w oznakowaniu tego produktu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie jego składu. Istniała, zatem podstawa prawna do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej stosownie do art. 40a ust 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Według oceny Sądu wysokość tej kary została ustalona prawidłowo z uwzględnieniem przesłanek z artykułu 40a ust 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Sąd podzielił stanowisko organu, że kara pieniężna w wysokości 5000 złotych jest karą adekwatną do popełnionego czynu, mieści się w dolnych granicach przewidzianych przez ustawodawcę, będzie również stanowić odczuwalną dolegliwość dla skarżącej, nie przekraczając jednak możliwości finansowych skoro w 2011 r. osiągnęła ona przychód w wysokości 76 800 000 złotych. W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutu skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.