VI SA/Wa 1276/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia [...] grudnia 2006 r. do Okręgowej Izby Radców Prawnych wpłynął wniosek A. P. o wpis na listę radców prawnych wspomnianej Izby. We wniosku tym A. P. wskazała, że spełnia ustawowe przesłanki wynikające z ustawy o radcach prawnych. Komisja organizacyjno-regulaminowa i legislacyjna Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. na posiedzeniu dnia 16 stycznia 2007 r. zaopiniowała powyższy wniosek negatywnie. Następnie Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uchwałą nr [...], podjętą na posiedzeniu dnia [...] stycznia 2007 r., odmówiła wnioskodawczyni wpisu na listę radców prawnych. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 24 ust. 2c) ustawy o radcach prawnych z dnia 6 lipca 1982 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, ze zm.), cytowanej dalej jako ustawa o radcach prawnych. W ocenie organu dotychczasowy przebieg pracy wnioskodawczyni i jej doświadczenie zawodowe, zdany egzamin prokuratorski i brak aplikacji radcowskiej oraz brak praktyki w świadczeniu pomocy prawnej w rozumieniu ustawy o radcach prawnych uzasadniały stwierdzenie, że nie sprostałaby ona obowiązkom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. W odwołaniu od tej uchwały A. P. domagała się jej uchylenia i wydania uchwały wpisującej ją na listę radców prawnych. Po rozpatrzeniu odwołania, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą nr [...] z [...] marca 2007 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę i wpisało A. P. na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Przytaczając w uzasadnieniu orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. K 30/06, organ stwierdził, ze rozstrzygnięcie w sprawie wpisu zostało podporządkowane temu wyrokowi. Uchwałę powyższą doręczono Ministrowi Sprawiedliwości dnia 10 maja 2007 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], Minister sprzeciwił się wpisowi A. P. na listę radców prawnych. Wskazał, że wnioskodawczyni była oskarżona o popełnienie przestępstwa z art. 276 kk w związku z art. 12 kk. Zarzucono jej że w okresie od 18 lutego do 19 kwietnia 2002 r. w C., będąc asesorem Prokuratury Rejonowej w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, z akt 11 prowadzonych i nadzorowanych przez siebie postępowań przygotowawczych usunęła dokumenty w postaci decyzji procesowych zapadłych w ich toku, a także decyzji kończących wyżej wymienione postępowania, którymi to dokumentami nie miała prawa wyłącznie rozporządzać, a następnie w miejsce tych decyzji umieściła sporządzone przez siebie dokumenty tego samego rodzaju. Postępowanie w tej sprawie zostało warunkowo umorzone na okres próby 1 roku wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 4 września 2003 r., sygn. [...], którym zasądzono także od oskarżonej kwotę 500 zł tytułem świadczenia pieniężnego na cel społeczny. Wyrok ten uprawomocnił się dnia 3 października 2003 r., okres próby upłynął dnia 3 października 2004 r., zaś zatarcie skazania nastąpiło 3 kwietnia 2005 r. Minister zauważył także, że Prokurator Generalny zwolnił A. P. ze stanowiska asesora Prokuratury Rejonowej z uwagi na nieuzyskanie kwalifikacji niezbędnych do samodzielnego wykonywania zawodu prokuratora. Opisane zachowanie w ocenie organu dyskwalifikowało kandydatkę na radcę prawnego w sferze etyczno-moralnej, podważało jej odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter, także w przypadku wykonywania radcy prawnego. Takie naganne zachowanie, podjęte przed ubieganiem się o wpis na listę radców prawnych, a związane z wykonywaniem zawodu prawniczego, nasuwało wątpliwości co do rękojmi prawidłowego wykonywania przez wnioskodawczynię zawodu radcy prawnego. Zachowanie kandydatki nie odpowiadało bowiem pożądanym ocenom moralnym i etycznym. A. P. wniosła skargę na opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz rozstrzygnięcie o kosztach. Argumentowała, że z chwilą zatarcia skazania powinno się ją traktować jak osobę nigdy nie karaną, a fakt popełnienia czynu nie powinien był stanowić podstawy do wydania opinii negatywnej. Wywody organu dotyczące braku rękojmi należytego wykonywania zawodu, oparte na fakcie popełnienia czynu uważanego za niebyły, obarczone były błędem. Skarżąca wskazała, że nie wnioskowała o usunięcie danych dotyczących czynu, ponieważ nie chciała zataić żadnych okoliczności ze swojej przeszłości. Popełniony przez nią czyn nie pociągnął za sobą negatywnych skutków dla stron postępowania czy wymiaru sprawiedliwości, a jedyne skutki ujemne dotknęły ją samą. Organ nie uwzględnił ponadto przy orzekaniu okoliczności, w jakich zdecydowała się na popełnienie tego czynu. Ponadto podniosła, że w okresie piastowania stanowiska asesora prowadziła setki spraw, których prawidłowości biegu nie kwestionowano, a po rozpoczęciu własnej działalności wykazała, że jest sumienna, uczciwa i odpowiedzialna, zyskując zaufanie współpracujących firm. Na dowód tego przedstawiła pozytywne opinie podmiotów, z którymi współpracowała. W odpowiedzi Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu sprzeciwu. Dodatkowo podniósł, że pozytywne opinie o skarżącej, świadczące o jej odpowiedniej praktyce do wykonywania zawodu, są tylko jednym z elementów podlegających badaniu przy ocenie osoby ubiegającej się o wpis. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Sprzeciwiając się wpisowi skarżącej na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., Minister Sprawiedliwości uzasadniał soje stanowisko brakiem po stronie wnioskującej spełnienia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Stosownie do tego przepisu na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Wskazując na wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 4 września 2003 r. (sygn. akt [...]) organ administracji przyjął, iż fakt jego wydania, skutkiem popełnionych czynów przez skarżącą, jest zasadniczą przeszkodą do uznania, że spełnia ona wymaganie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, gdyż wnioskująca o wpis nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dalsze motywy sprzeciwu zostały zogniskowane na treści tego wyroku z konstatacją, iż w związku z tym dyskwalifikuje to kandydatkę w sferze etyczno-moralnej, podważa jej odpowiedzialność, wiarygodność, uczciwość i nieskazitelność jej charakteru, także w przypadku wykonywania zawodu radcy prawnego. Jednocześnie organ administracji nie wskazywał na brak po stronie skarżącej wymaganej odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, kontynuując w odpowiedzi na skargę argumenty zawarte w sprzeciwie, a dotyczące zdarzeń objętych rozstrzygnięciem sądu karnego. W tym miejscu należałoby odnieść się do faktu zauważonego również w decyzji Ministra Sprawiedliwości. Wyrok Sądu Rejonowego w C., warunkowo umarzający postępowanie w sprawie A. P., uprawomocnił się w dniu 3 października 2003 r. i z dniem 3 kwietnia 2005 r. nastąpiło zatarcie skazania, jeżeli w ogóle można mówić w tym przypadku o skazaniu. Jak wyraził to bowiem Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 1 marca 2004 r. (sygn. akt V KK 373/03) warunkowe umorzenie postępowania karnego, jako instytucja prawa karnego, nie jest formą ani odmianą warunkowego skazania. Zgodnie z art. 76 § 1 k.k. skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby co nastąpiło z datą wskazaną wyżej. Z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych (art. 106 k.k.). Zatem przepisy prawa karnego w tym zakresie nie budzą wątpliwości co do tego, iż wnioskująca o wpis powinna być traktowana jako osoba, co do której nie można posługiwać się zarzutem o wejściu w konflikt z prawem. Inaczej instytucja zatarcia skazania była by prawnie martwa, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1976 r. (sygn. akt I PR 185/76) - aktualnego także w obecnym stanie prawnym - stwierdzając, że w razie zatarcia skazania należy usunąć z akt osobowych pracownika i wydawanej na ich podstawie opinii o pracy wszelkie dane dotyczące zatartego skazania. Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego, co nakłada na osobę pretendującą do tego zawodu obowiązek spełnienia pewnych wymagań określonych w ustawie o radcach prawnych, w tym dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Organ administracji, pomimo zatarcia skazania o czym nadmieniono wyżej, przydał temu orzeczeniu zasadniczą wagę, aczkolwiek zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, co najmniej nadmierną. Zajmując jednak takie stanowisko w uzasadnieniu decyzji o sprzeciwie nie wypowiedział się co do całego materiału i dowodów zgromadzonych w sprawie, w następstwie czego nie dokonał ich prawidłowej oceny pod kątem dawania przez wnioskującą o wpis rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Sam bowiem fakt wydania wyroku przez sąd karny warunkowo umarzającego postępowanie - wobec treści art. 76 i art. 106 k.k. - nie powinien stanowić podstawy sprzeciwienia się wpisowi. Skarżąca wykazała się wieloma bardzo pozytywnymi opiniami odnoszącymi się do jej pracy co nie powinno zostać niezauważone i do tych dokumentów organ administracji powinien odnieść się zgodnie z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W zaskarżonej decyzji zabrakło rozważań organu administracji w tym zakresie w aspekcie oceny rękojmi skarżącej i jej przydatności do zawodu radcy prawnego. Fakt, iż Prokurator Generalny dekretem z dnia [...] listopada 2002 r. zwolnił A. P. ze stanowiska asesora Prokuratury Rejonowej w C., był następstwem ujawnienia okoliczności, których skutkiem zapadł wspomniany wyrok. Podnoszenie zatem tego argumentu na poparcie stanowiska zawartego w sprzeciwie stanowiło jedynie kontynuację dalszych wywodów odnoszących się do wyroku sądu karnego i nie poszerzało zarzutów stawianych skarżącej. W tych warunkach, wobec naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.