VI SA/Wa 1285/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-06

Skład orzekający: Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz, Dorota Dziedzic - Chojnacka, Magdalena Maliszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego z nieprawidłowościami w oznakowaniu, sugerującymi tradycyjną metodę chowu i szczególne właściwości produktu, podczas gdy był on produkowany przemysłowo i karmiony paszami zawierającymi kokcydiostatyki, stanowi zafałszowanie produktu w rozumieniu ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i uzasadnia nałożenie kary pieniężnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieprawidłowości w oznakowaniu artykułu rolno-spożywczego, polegające na sugerowaniu tradycyjnej metody chowu i szczególnych właściwości produktu, podczas gdy faktycznie był on produkowany przemysłowo i karmiony paszami zawierającymi kokcydiostatyki, stanowią zafałszowanie produktu w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Takie oznakowanie wprowadza konsumenta w błąd co do charakteru i właściwości produktu, naruszając jego interesy. W związku z tym, nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 tej ustawy było zasadne.
Stan faktyczny
Spółka R. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego – ćwiartki z kurcząt. Nieprawidłowości dotyczyły oznakowania, które sugerowało tradycyjną, domową metodę chowu i stosowanie naturalnych metod żywienia, podczas gdy drób pochodził z przemysłowej hodowli i był karmiony paszami zawierającymi kokcydiostatyki. Dodatkowo stwierdzono nieprawidłowość w sposobie wskazania warunków przechowywania. Spółka zakwestionowała te ustalenia, twierdząc, że nie doszło do zafałszowania produktu ani wprowadzenia konsumentów w błąd. Organy administracji utrzymały decyzję o nałożeniu kary, uznając oznakowanie za wprowadzające w błąd i naruszające interesy konsumentów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Małgorzata Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: GIJHARS) decyzją z [...] kwietnia 2019 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania R. Sp. z o.o., [...] (dalej: Spółka, R., Skarżąca) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: [...]WIJHARS) z [...] stycznia 2019 r. wymierzającej Spółce karę pieniężną w wysokości 15.000 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu artykułu rolno - spożywczego zafałszowanego o nazwie: > Ćwiartka z kurcząt tylna świeża ki. [...], Wielkość partii produkcyjnej: 69,990 kg, wielkość partii magazynowej: 69,990 kg, dane identyfikacyjne partii: partia nr [...] data produkcji [...].01.2018 r., należy spożyć do: 30.01.2018, kraj pochodzenia: Polska, cena zbytu netto: 6,95 zł/kg, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2164 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 3 pkt 5, art. 3 pkt 10, art. 4 ust. 1, art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2164 z późn. zm.; dalej: "ustawa o jakości"), art. 7 ust. 1 lit. a i c, art. 18 ust. 1, art. 24 ust 2 w zw. z Załącznikiem nr X pkt 1 lit. b i c, art. 36 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.U. L304 z 22.11.2011, str. 18, z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie nr1169/2011"), art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r, ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwie Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm., Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie nr 178/2002"). Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia: W dniach [...] stycznia i [...] lutego 2018 r. inspektorzy [...]WIJHARS przeprowadzili w Spółce kontrolę w zakresie jakości handlowej mięsa i przetworów mięsnych, utrwaloną protokołem z [...] lutego 2018 r. Podczas kontroli, w celu wykonania badań laboratoryjnych, pobrano próbki z partii artykułu rolno-spożywczego o nazwie: > Ćwiartka z kurcząt tylna świeża kl. [...], Wielkość partii produkcyjnej: 69,990 kg, wielkość partii magazynowej: 69,990 kg, dane identyfikacyjne partii: partia nr [...] data produkcji [...].01.2018r., należy spożyć do: 30.01.2018, kraj pochodzenia: Polska, cena zbytu netto: 6,95 zł/kg. Przeprowadzona w miejscu kontroli ocena organoleptyczna i badania laboratoryjne w Centralnym Laboratorium GIJHARS w [...] nie wykazały nieprawidłowości w zakresie cech organoleptycznych oraz fizyko-chemicznych artykułu. Stwierdzono natomiast nieprawidłowości w oznakowaniu kontrolowanej partii polegające na: - użyciu określenia "[...]" co mogło sugerować tradycyjną, domową metodę chowu drobiu, podczas gdy w rzeczywistości partia brojlerów w ilości 15.100 szt. została dostarczona do R. z fermy drobiu, na której była żywiona standardowymi paszami i dodatkami pasz zawierającymi kokcydiostatyki, - użyciu określeń "[...]" w połączeniu z rysunkiem budynków wkomponowanych w las i łąkę oraz "[...]", co sugeruje lepszą metodę chowu, w związku z tym szczególne właściwości produktu, - użyciu określenia "[...]", podczas gdy w rzeczywistości stosowano dodatki paszowe zawierające w swoim składzie kokcydiostatyki, w tym antybiotyk jonoforowy narazynę, - wskazaniu warunków przechowywania przed terminem przydatności do spożycia, co było niezgodne z art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011. R. zakwestionował stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, przedkładając m.in. opinię Inspekcji Weterynaryjnej z [...] lutego 2018 r. oraz Zakładu Farmakologii, Toksykologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Przyrodniczego w [...], z których wynika, że stosowane w żywieniu kur kokcydiostatyki nie są klasyfikowane w prawodawstwie UE jako antybiotyki, ale należą do kategorii dodatków paszowych. Kierując się stanowiskiem Inspekcji Weterynaryjnej, która odpowiada za monitorowanie antybiotyków w produktach pochodzenia zwierzęcego, [...]WIJHARS uznał, iż nie będzie uznawał użycia określenia "[...]" za niezgodność. Natomiast pozostałe stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości uznał za naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o jakości w zw. z art. 7 ust. 1 lit a i c rozporządzenia nr 1169/2011, świadczące o zafałszowaniu w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości. [...] Wojewódzki Inspektor JHARS, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z [...] stycznia 2019 r. wymierzył R., karę pieniężną w wysokości 15.000 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu artykułu rolno - spożywczego zafałszowanego: >Ćwiartka z kurcząt tylna świeża ki [...], Wielkość partii produkcyjnej: 69,990 kg, wielkość partii magazynowej: 69,990 kg, dane identyfikacyjne partii: partia nr [...] data produkcji [...].01.2018 r., należy spożyć do: 30.01.2018, kraj pochodzenia: Polska, cena zbytu netto: 6,95 zł/kg. Spółka wniosła odwołanie od w/w decyzji, w którym zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 k.p.a. poprzez złamanie zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady informowania stron, poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, - art. 3 pkt. 4, 5, 9 i 10 ustawy o jakości oraz 7 ust. 1 lit, a i c i art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 poprzez niesłuszne przyjęcie, że odwołujący dopuścił się naruszenia ww. przepisów i wprowadził na rynek towary zafałszowane. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w ww. zakresie w całości. Organ odwoławczy powołał uregulowania istotne w sprawie: art. 4 ust. 1 ustawy o jakości wymagający spełniania przez wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze wymagań w zakresie jakości handlowej (obowiązkowych i zadeklarowanych przez producenta); art. 3 pkt 5 ustawy o jakości definiujący jakość handlową artykułu rolno-spożywczego (to cechy dotyczące właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych artykułu w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi); art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 zakazujący przekazywania informacji na temat żywności, które konsumenta mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: co do właściwości środka spożywczego, art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 wymagający informacji na temat żywności rzetelnych, jasnych i łatwych do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 w/w rozporządzenia), a te, przekazywane na zasadzie dobrowolności, aby spełniały wymogi: nie wprowadzały konsumenta w błąd, nie były niejednoznaczne ani dezorientujące konsumenta i w stosownych przypadkach, oparte na odpowiednich danych naukowych (art. 36 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011). Organ II instancji zaakceptował ustalenia kontroli, potwierdzone w decyzji [...]WIJHARS. Zgodził się, że określenie "[...]" mogło sugerować tradycyjną, domową metodę chowu drobiu, mimo że w rzeczywistości partia brojlerów 15.100 szt. została dostarczona do Spółki z fermy drobiu, na której była żywiona standardowymi paszami i dodatkami pasz zawierającymi kokcydiostatyki. Dodatkowo zastosowanie określeń "[...]" w połączeniu z rysunkiem budynków wkomponowanych w las i łąkę oraz "[...]", mogło sugerować konsumentowi lepszą metodę chowu i szczególne właściwości produktu. Zamieszczenie wizerunku tradycyjnych zabudowań wiejskich otoczonych łąką i lasem oraz napisu "[...]" również wpływało na postrzeganie przez potencjalnych nabywców produktu jako artykułu pozyskanego w sposób domowy, pochodzącego z niewielkiego, rodzinnego gospodarstwa, podczas gdy drób ten pochodził z zupełnie innej miejscowości (w [...] znajduje się jedynie ubojnia), a ze świadectwa zdrowia dla zwierząt przywożonych z gospodarstwa do ww ubojni wynikało, że liczba zwierząt przeznaczonych do uboju wynosiła 15.100 szt. Stanowiło to naruszenie art. 36 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011. Również oświadczenie Spółki dotyczące "szczególnych metod chowu" stosowanych przez dostawców drobiu, nie stanowiło wystarczającego uzasadnienia dla oznakowania sugerującego lepszą, unikalną metodę chowu, a związku z tym szczególne właściwości produktu. Organ zauważył, że konieczność dbania o dobrostan zwierząt wynika z przepisów prawa i jest obowiązkiem każdego producenta drobiu, niezależnie od wielkości fermy i stosowanych metod produkcji. Powołał rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. 2010 nr 56 poz. 344 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie z 15 lutego 2010 r."). W myśl unormowań tego aktu zwierzętom zapewnia się możliwość ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi i zwierzętami drapieżnymi, opiekę i warunki utrzymywania uwzględniające minimalne normy powierzchni w zależności od systemów utrzymywania. Zwierzęta należy utrzymywać w warunkach nieszkodliwych dla ich zdrowia oraz niepowodujących urazów, uszkodzeń ciała lub cierpień, zapewniających im swobodę ruchu, a w szczególności możliwość kładzenia się, wstawania oraz leżenia, umożliwiających kontakt wzrokowy z innymi zwierzętami. Dlatego należy w pomieszczeniach inwentarskich zapewnić prawidłowe rozwiązania techniczne pomieszczeń, minimalne normy powierzchni uwzględniające oświetlenie światłem dziennym lub sztucznym, przystosowanym dla danego gatunku zwierząt, temperaturę i wilgotność powietrza, prawidłową wymianę powietrza, zabezpieczenie przed oddziaływaniem niekorzystnych warunków atmosferycznych i zwierząt drapieżnych w systemach otwartych, odprowadzanie ścieków ze stanowisk dla zwierząt do szczelnych zbiorników, wyposażenie w instalacje i urządzenia elektryczne dostosowane do przeznaczenia pomieszczeń, zminimalizowania poziomu hałasu. GIJHARS nie podzielił argumentu, że stosowanie w żywieniu kur preparatów ziołowych wzmacniających działanie układu odpornościowego uzasadniało zastosowanie dobrowolnej informacji, że kury nie były leczone o treści: "[...]". Kury bowiem karmione były standardowymi (przemysłowymi) mieszankami pasz (Starter, Grower 1, Grower 2, Finisher) zawierającymi w swym składzie kokcydiostatyki. Powołał się na obszerne fragmenty Sprawozdania dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie stosowania kokcydiostatyków i histomonostatyków jako dodatków paszowych z dnia 5 maja 2008 r., COM (2008)233 wersja ostateczna, przygotowanym przez Komisję Europejską. W świetle tego sprawozdania, nie budziło wątpliwości GIJHARS, że w produkcji przemysłowej drobiu w celu zapobiegania kokcydiozie powszechnie stosowane są dodatki paszowe- kokcydiostatyki, których substancjami czynnymi są antybiotyki. Organ odwoławczy podał, że Komisja Europejska w ww. dokumencie odniosła się również do alternatywnych metod zapobiegania kokcydiozie, jak stosowanie zakwaszaczy i enzymów lub zawiesin prebiotyków lub mikroorganizmów probiotycznych, szczepionek, produktów ziołowych, leków weterynaryjnych. Potwierdził, że nie istnieją dotychczas dostateczne dane potwierdzające skuteczność stosowania wspomnianych alternatywnych środków zapobiegania kokcydiozie i histomonadozie. Dlatego GIJHARS przyjął, że stwierdzenie o treści "[...]" mogłoby zostać przez konsumenta odebrane w sposób zgoła odmienny niż to jest w rzeczywistości, tj. że zwierzęta nie otrzymują żadnych preparatów leczniczych. Odnosząc się do argumentów R., że do produkowanego przez niego mięsa drobiowego, które jest produktem jednorodnym i nie są dodawane żadne dodatki do żywności w rozumieniu prawa UE, nie ma zastosowania dotychczasowe orzecznictwo co do określeń typu: wiejski, babuni, domowy, staropolski, dotyczące używania w procesie produkcji składników przetworzonych oraz dodatków do żywności, GIJHARS wyjaśnił, że orzeczenia te dotyczą produktów złożonych, np. przetworów mięsnych (kiełbas). W produkcji tych wyrobów przepisy prawa dopuszczają możliwość stosowania wybranych dodatków do żywności. Przy czym opisane określenia sugerują konsumentowi, że produkty nimi opatrzone wyróżniają się na tle innych podobnych wyrobów, gdyż tych dodatków nie zawierają. Wobec tego stanowisko Spółki uznał za nieprawidłowe, skoro obecność jakichkolwiek dodatków do żywności w świeżym mięsie drobiowym jest niedozwolona w myśl załącznika II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności. Zatem niedodawanie do mięsa drobiowego jakichkolwiek dodatków do żywności stanowi jedynie wypełnienie przez producenta ciążącego na nim obowiązku i w żadnym razie nie uprawnia go do wyróżniania swoich produktów na tle podobnych, wyprodukowanych przez innych producentów, które również tych dodatków nie zawierają. W odniesieniu do uchybienia przy wskazaniu warunków przechowywania artykułu, powołując się na art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 i załącznikiem X, szczególnie jego pkt 1 lit. b, określające zasady podawania daty minimalnej trwałości, w ocenie GIJHARS ustawodawca jasno i jednoznacznie wskazał, że w oznakowaniu żywności po informacji dotyczącej daty minimalnej trwałości należy wskazać informację dotyczącą warunków przechowywania wyrobu. Spółka zaś nie zastosowała się do tego wymogu. Organ odwoławczy zauważył, że według art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017, poz. 2070) praktykę rynkową uznaje się za wprowadzającą w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Zgodnie zaś z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, oświadczenia dotyczące żywności muszą być zrozumiałe dla konsumenta oraz właściwe jest zapewnienie wszystkim konsumentom ochrony przed oświadczeniami wprowadzającymi w błąd, co odnosi się też do reklamy. Odbiorcę - konsumenta określa się przeciętnego konsumenta, który jest odpowiednio poinformowany oraz spostrzegawczy i ostrożny, z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych i językowych. Ponadto, GIJHARS w oparciu o uregulowania rozporządzenia nr 178/2002, zwłaszcza art. 5 ust. 1, art. 17 i art. 8 ust. 1 stwierdził, że celem ochrony prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów, aby ci mogli dokonywać świadomego wyboru związanego ze spożywaną przezeń żywnością, podmioty działające na rynku spożywczym z uwzględnieniem uczciwych praktyk także w handlu żywnością. Przy tym etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd, w myśl art. 16 rozporządzenia nr 178/2002. Organ odwoławczy, kierując się zawartą w art. 3 pkt 10 lit. b ustawy o jakości definicją artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego (to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno- spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych w szczególności jeżeli w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawda) podsumował, że zastosowanie informacji o treści Kurczak babuni" sugerującej tradycyjną, domową metodę chowu drobiu, oraz określenia "[...]" "[...]" w połączeniu z rysunkiem budynków wkomponowanych w las i łąkę oraz określeniami "[...]", sugeruje szczególne właściwości produktu oraz narusza liczne przepisy prawa krajowego jak też wspólnotowego oraz w istotny sposób narusza interesy konsumentów. Etykieta bowiem jest wizytówką producenta, poprzez którą wypełnia zwykły obowiązek przekazania konsumentowi informacji wymaganych prawem. Organ II instancji podzielił opinię [...]WIJHARS, że skontrolowaną partię artykułów należało potraktować jako kwalifikowaną formę niewłaściwej jakości handlowej, czyli jako zafałszowany produkt. Wobec stwierdzania wyżej wskazanych nieprawidłowości, GIJHARS przyznał, że organ I instancji na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości był zobowiązany do nałożenia kary za wprowadzanie do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych, w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary i nie niższej niż 1.000 zł. Przesłanki wymiaru kary określił art. 40a ust. 5 ustawy o jakości: stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych. W ramach oceny stopnia szkodliwości czynu [...]WIJHARS uwzględnił rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiar wyrządzonej szkody. Wojewódzki Inspektor ocenił stopień szkodliwości czynu jako najwyższy, gdyż stwierdzone nieprawidłowości naruszają liczne przepisy prawa żywnościowego, istotne z punktu widzenia ekonomicznych interesów konsumenta. Zastosowane przez producenta określenia "[...]", "[...]", "[...]" "[...]" w połączeniu z rysunkiem budynków wkomponowanych w las i łąkę sugerują szczególne, lepsze właściwości produktu, mające wyróżnić go spośród innych tego typu produktów dostępnych na rynku. Powyższe zabiegi mogły wywoływać u konsumenta mylne wrażenie, że drób pochodzi z niewielkiego gospodarstwa wiejskiego zlokalizowanego w [...], z hodowli z wolnego wybiegu, z zastosowaniem pochodzących z tego samego gospodarstwa. Kontrolowana partia wyprodukowana zaś została metodą przemysłową tj. na fermie drobiu, z wykorzystaniem pasz przemysłowych zawierających kokcydiostatyki i tylko ubitych w rzeźni zlokalizowanej w [...]. Nieprawidłowość polegająca na wskazaniu warunków przechowywania przed terminem przydatności do spożycia nie naruszyła natomiast w sposób istotny interesu konsumenta. Przy ustalaniu zakresu naruszenia jako średni [...]WIJHARS uwzględnił charakter stwierdzonych nieprawidłowości, wartość zakwestionowanej partii: 485,80zł oraz fakt naruszenia interesu małej liczby konsumentów na dużym obszarze. Analizując dotychczasową działalność przedsiębiorcy, organ I instancji uwzględnił fakt, że w wyniku poprzedniej kontroli przeprowadzonej w 2016 r. stwierdzono nieprawidłowości, w zakresie jakości handlowej mięsa drobiowego - przekroczenie limitu wody wchłoniętej. Również kontrola przeprowadzona w 2012 r. wykazała nieprawidłowości w zakresie oznakowania mięsa drobiowego, w wyniku czego wymierzono karę pieniężną w wysokości 500 zł. Przy ustalaniu wysokości kary [...]WIJHARS wziął pod uwagę wielkości obrotów 230.163.160,93 zł i przychodów 230.163.160,93 zł przedsiębiorcy, osiągniętych w roku rozliczeniowym 2018. Nałożona kara 15.000 zł, stanowiła zaledwie 0,006% przychodu strony i 0,06% kary maksymalnej przewidzianej w art. 40a ust. 1 nkt 4 ustawy o jakości. Przypomniał, że określenia "[...]", "[...]", "[...]" "[...]" w połączeniu z rysunkiem budynków wkomponowanych w las i łąkę sugerują szczególne, lepsze właściwości produktu, mające wyróżnić go spośród innych tego typu produktów dostępnych na rynku. Powyższe zabiegi mogły wywoływać u konsumenta mylne wrażenie, że drób pochodzi z niewielkiego gospodarstwa wiejskiego zlokalizowanego w [...], z hodowli z wolnego wybiegu, z zastosowaniem pochodzących z tego samego gospodarstwa. W rzeczywistości kontrolowana partia wyprodukowana została metodą przemysłową tj. na fermie drobiu, z wykorzystaniem pasz przemysłowych zawierających kokcydiostatyki i tylko ubitych w rzeźni zlokalizowanej w [...]. Natomiast nieprawidłowość polegająca na wskazaniu warunków przechowywania przed terminem przydatności do spożycia nie narusza w sposób istotny interesu konsumenta. R. nie zgodziła się ze stanowiskiem GIJHARS i złożyła skargę na jego decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzję zaskarżyła w całości. Decyzji tej zarzuciła naruszenie: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci: a) art. 7 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na stanie faktycznym niepoddanym pełnemu, wszechstronnemu wyjaśnieniu; b) art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, że produkt w postaci "Ćwiartki z kurcząt tylnej świeżej kl. [...], wielkość partii produkcyjnej: 69,990 kg, wielkość partii magazynowej:69,990 kg, dane identyfikacyjne partii: partia nr [...] data produkcji [...].01.2018 r." jest produktem zafałszowanym z powodu nieprawidłowości w oznakowaniu kontrolowanej partii produktu zwrotem "[...]" i z powodu użycia określenia "[...]" i "[...]", podczas gdy określenia te nie stanowią podstawy do przypisania Radnych fałszujących cech produktów - co organ dowolnie zakłada; c) art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji podstawy nałożenia kary pieniężnej jednocześnie z tytułu wprowadzenia do obrotu produktu zafałszowanego i wskazania sposobu przechowywania produktu przed datą do spożycia, w sytuacji w której wskazany jako podstawa nałożenia kary art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości przewiduje karę wyłącznie za wprowadzenie do obrotu produktu zafałszowanego, a takim produktem w świetle art. 3 pkt 10 ustawy o jakości może być produkt, w przypadku którego w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie m.in. terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci: a) art. 3 pkt 5 i 10, art. 4 ust. 1, art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości w zw. z art. 7 ust. 1 lit. a oraz c, art. 18 ust. 2, art. 36 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca wprowadziła do obrotu produkt zafałszowany, podczas gdy w stanie faktycznym sprawy nie doszło do naruszenia żadnych parametrów jakości produktu, a jego oznaczenia nie wprowadzały konsumentów w błąd co do cech i jakości produktu; b) art. 40a ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości w zw. z art. 24 ust. 2 w związku z Załącznikiem nr X pkt 1 lit. b oraz c rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie że wskazanie sposobu przechowywania produktu przed datą do spożycia może stanowić podstawę faktyczną nałożenia kary z tytułu wprowadzenia do obrotu produktu zafałszowanego, podczas gdy z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości wyraźnie wynika, że produktem zafałszowanym może być tylko produkt, w przypadku którego w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie m.in. terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości - nie zaś w układzie odmiennym od wskazanego w Załączniku nr X rozporządzenia nr 1169/2011; c) art. 40a ust. 5 ustawy o jakości poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uwzględnienie przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej także okoliczności, która w ogóle nie może stanowić podstawy nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości , tj. zmiany kolejności wskazania terminu przydatności do spożycia i warunków przechowywania). W związku z powyższymi zarzutami Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi obszernie uzasadnił powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę GIJHARS wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty przedstawione w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie spór dotyczył tego, czy elementy z etykiety partii artykułu rolno – spożywczego o nazwie: > Ćwiartka z kurcząt tylna świeża ki. [...], Wielkość partii produkcyjnej: 69,990 kg, wielkość partii magazynowej: 69,990 kg, dane identyfikacyjne partii: partia nr [...] data produkcji [...].01.2018 r., należy spożyć do: 30.01.2018, kraj pochodzenia: Polska, cena zbytu netto: 6,95 zł/kg, jak określenie: "[...]", "[...]" w połączeniu z rysunkiem tradycyjnych zabudowań wiejskich otoczonych lasem i łąką oraz określenie: "[...]" oraz wskazanie warunków przechowywania przed terminem przydatności do spożycia, stwierdzone przez organy Inspekcji JHARS w zaskarżonych decyzjach, powodowały, że produkt ten był zafałszowany. To ustalenie zaś skutkowało nałożeniem na Spółkę kary na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości, która zdaniem Skarżącej była niezasadnie nałożona i do tego w nadmiernym wymiarze. Należy wyjaśnić, że będące w oznakowaniu produktu określenie: "[...]" stwierdzone uznane przez kontrolujących jako nieprawidłowość decydująca o zafałszowaniu produktu, nie zostało przez organy Inspekcji JHARS w kwestionowanych rozstrzygnięciach potraktowane jako niezgodność (str. 3 decyzji [...]WIJHARS, jak i decyzji GIJHARS). Dlatego zarzut skargi w pkt 1 lit. b) w tym zakresie należało uznać na niezasadny. Z kolei nieprawidłowość polegająca na wskazaniu warunków przechowywania przed terminem przydatności do spożycia, w ocenie GIJHARS, nie naruszała w istotny sposób interesu konsumenta i nie decydowała o zafałszowaniu omawianego produktu (s. 13 decyzji). Dlatego zarzuty skargi (pkt 1 lit. c), pkt 2 lit. b), jakoby wspomniana okoliczność została potraktowana w kwestionowanych rozstrzygnięciach jako element zafałszowania produktu, są także nieuzasadnione. Organy nie przypisały tej nieprawidłowości kwalifikowanego charakteru. Należy przy tym zauważyć, że stwierdzone przez organy Inspekcji JHARS nieprawidłowości zostały ustalone podczas jednej kontroli przeprowadzonej w Spółce. W myśl art. 28 ust. 1 ustawy o jakości z przebiegu kontroli sporządza się protokół, jeżeli przepisy Unii Europejskiej lub przepisy odrębne w zakresie rynków rolnych nie stanowią inaczej. Protokół ten, w myśl art. 28 ust. 2 ww ustawy zawiera w szczególności opis stanu faktycznego, stwierdzonego w wyniku kontroli, ze szczególnym uwzględnieniem ujawnionych nieprawidłowości oraz, jeżeli jest to możliwe, z podaniem przyczyn ich powstania, a także osób odpowiedzialnych za ich zaistnienie (pkt 4). Nieprawidłowości stwierdzone podczas jednej kontroli nie mogą być dzielone według ich wagi i następnie stanowić przedmiotu kilku postępowań administracyjnych, co mogłoby prowadzić do podwójnego karania podmiotu kontrolowanego. Powinny być więc objęte jednym postępowaniem, co w niniejszej sprawie nastąpiło. W zaskarżonych decyzjach została określona waga poszczególnych stwierdzonych naruszeń, jak i elementy oznakowania towaru, których nie przyjęto jako nieprawidłowości. Sąd podzielił stanowisko organów w tym zakresie. Przechodząc do oceny opisanych w obu decyzjach nieprawidłowości, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Według definicji zawartej w art. 3 pkt 5 ww aktu, jakość handlowa oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Zatem jakość handlowa odnosi się także do opakowania, prezentacji i oznakowania produktu. Wymogi powyższe odnoszą się do produktu wprowadzanego do obrotu w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy o jakości, co nie było kwestionowane. Należy zauważyć, że przepisy ustawy o jakości wykonują postanowienia m.in. rozporządzenia nr 1169/2011 (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, druk sejmowy VII.2683). Jako wymóg podstawowy rozporządzenie nr 1169/2011 w art. 6 wskazuje, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Według art. 2 ust. 2 lit. a ww aktu informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011). Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2 tego aktu). Znajduje ten akt zastosowanie do podmiotów działających na rynku spożywczym na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Ma on zastosowanie do wszelkich środków spożywczych przeznaczonych dla konsumenta finalnego, w tym do środków spożywczych dostarczanych przez zakłady żywienia zbiorowego i do środków spożywczych przeznaczonych do dostarczenia do zakładów żywienia zbiorowego (art. 1 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011). Według art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 informacje na temat żywności, także te przedstawione na etykiecie, nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji (lit. a) czy przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych (lit. c). Informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Odnośnie informacji na temat żywności przekazywanych na zasadzie dobrowolności, art. 36 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 stawia wymagania, że: nie mogą wprowadzać konsumenta w błąd, o czym mowa w art. 7 (lit. a); nie mogą być niejednoznaczne ani dezorientować konsumenta (lit. b) oraz muszą być, w stosownych przypadkach, oparte na odpowiednich danych naukowych (lit. c). Przez etykietowanie w myśl art. 2 ust. 2 lit. j) rozporządzenia nr 1169/2011 rozumie się wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej. Mając na uwadze metodę, warunki i miejsce hodowli brojlerów, których elementy były wprowadzane do obrotu i które zostały skontrolowane, należy zaakceptować stanowisko organów obu instancji. Określenia: "[...]", "[...]" w połączeniu z rysunkiem budynków wkomponowanych w las i łąkę z napisem "[...]" oraz określeniem: "[...]" sugerowały bowiem tradycyjną, domową metodę chowu tego drobiu, czyli szczególne właściwości produktu, których ten produkt nie posiadał. Nie ulega wątpliwości, że skontrolowane mięso było mięsem świeżym i nieprzetworzonym w myśl art. 3 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 1333/2008. Na podstawie załącznika II do ostatnio powołanego rozporządzenia zakazane jest dodawanie do takiego produktu jakichkolwiek dodatków do żywności czy barwników. Mimo to pojmowanie określenia "[...]" zaprezentowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 maja 2013r., sygn. akt II GSK 380/12, z 29 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3530/15 (opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl) znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Tego rodzaju określenie, bez względu na to, czy żywność jest przetworzona (czyli z dodatkami), czy też nie, wywołuje u nabywcy jednoznaczne skojarzenia ze zdrową żywnością i taki jest też cel marketingowy zastosowania każdej z tych nazw. I nie chodzi wyłącznie o dodatki, ale o żywność jako taką, tutaj – ćwiartki kurczaka. Podnoszone przez Spółkę wartości kojarzące się z określeniem "[...]", jak: opiekuńczość, ciepło, rodzina, troska o innych, także budzą pozytywne skojarzenia z czymś wyjątkowym, czyli lepszym niż przeciętny produkt, bo pochodzącym od wyjątkowej osoby (babci), stosującej stare, zdrowe, sprawdzone metody żywienia (tutaj zaś hodowli). Pozostałe elementy z etykiety, jak napisy: "[...]", "[...]", "[...]" w powiązaniu z rysunkiem tradycyjnych wiejskich budynków (ale solidnych, kojarzących się z dużym i zasobnym gospodarstwem) otoczonych drzewami i łąką, miały podkreślać wyjątkowe właściwości produktu, wyższe niż przeciętnego produktu pochodzącego z fermy kur. Tymczasem omawiane produkty także pochodziły od kurczaków z hodowli przemysłowej (zamkniętej w kurnikach, a nie z wolnego wybiegu, położonych poza [...], w których znajdowała się tylko ubojnia), karmionych standardowymi (przemysłowymi) mieszankami pasz, zawierającymi kokcydiostatyki, z tym, że w ilości uznawanej jako dodatki do pasz (w celu wyhamowania rozwoju pasożyta w jelitach zwierzęcia). Kokcydiostatyki jako dodatek do pasz dopuszczone są na mocy rozporządzenia (WE) nr 1831/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt (Dz. Urz. UE L poz. 268 z 10 października 2003 r., str. 29), na podstawie art. 6 ust. 1 lit. e); jako jedyne antybiotyki, na mocy art. 5 ust. 4 tego aktu. Stąd zapis, że kurczaki nie muszą być leczone wprowadzał w błąd, gdyż karmienie ich paszą zawierającą kokcydiostatyki, oznaczało także poddawanie tych zwierząt procesowi mającemu zapobiec rozwojowi choroby. Wynikało to z omówionego w decyzji GIJHARS Sprawozdania (s. 7 i 8 decyzji), nie zakwestionowanego przez Skarżącą. Spółka nie wykazała, aby podstawową metodą zapobiegania kokcydiozie u kur, których dotyczyła kontrola, nie były wspomniane pasze, zawierające kokcydiostatyki, a metody alternatywne. Dlatego, zasadnie organy przyjęły, że ocenione elementy etykiety produktu sugerowały lepsze właściwości tego towaru w porównaniu z innymi produktami pochodzącymi z ferm przemysłowych. Przedstawiane przez Spółkę cechy drobiu, oznaczanego jako Kurczak [...] (str. 6 skargi) nie zmieniały cech tego drobiu jako pochodzącego z hodowli w kurnikach, a nie na wolnym powietrzu, karmionego standardowymi paszami zawierającymi kokcydiostatyki jako dodatek do pasz, w rozumieniu rozporządzenia z 15 lutego 2010 r. W świetle opisanych okoliczności, organy Inspekcji JHARS prawidłowo uznały, że kontrolowane produkty były produktami zafałszowanymi w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości. Przepis ten stanowi, że artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli: dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej (lit. a), w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą(lit. b), w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej (lit. c). Organy opisane naruszenia uznały jako istotnie naruszające interes konsumenta. Co do nieprawidłowości polegającej na wskazaniu warunków przechowywania przed terminem przydatności do spożycia, Spółka tych ustaleń nie zakwestionowała. Nie podważyła skutecznie interpretacji art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011, odsyłającego w tym zakresie do załącznika nr X tego aktu. Uważała tylko, że nie stanowi ta okoliczność o zafałszowaniu kontrolowanego produktu, co także uwzględnił GIJHARS. Organ potraktował tę okoliczność jako wskazującą na kolejne uchybienie, ale nieistotne, chociaż uwzględniane przy wymiarze kary nałożonej na podstawie art. 40a ust. 4 ustawy o jakości jako mieszczące się w pojęciu "zakres naruszenia". W myśl art. 40a pkt 5 ustawy o jakości przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej uwzględnia się stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych. Zdaniem Sądu, kara wymierzona Spółce odpowiadała kryteriom zawartym w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, jak i celom wymienionym w art. 17 ust. 2 zd. ostatnie rozporządzenia nr 178/2002, że ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy IJHARS podnoszonych przez Spółkę przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji było wyczerpujące i spełniało wymogi z art.107 § 3 k.p.a. W tej sytuacji uznając skargę Spółki za nieuzasadnioną, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło