VI SA/Wa 1305/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2011 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz skarżącej K. T. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...]Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K.T. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] listopada 2010 r., którą zobowiązano wyżej wymienionego przedsiębiorcę do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek napoju owocowego "[...]", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219) w związku z § 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. Nr 57, poz. 522). Rozstrzygnięcia organu zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: W dniach [...]-[...] lipca 2010 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę w sklepie "[...]" w W. przy ul. [...], należącym do przedsiębiorcy K. T., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P.H. "E." w W., pobrano do badań laboratoryjnych próbki napoju owocowego o smaku żelków, pasteryzowanego niegazowanego "[...]". Badania przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w W. wykazały, iż próbki ww. napoju owocowego nie odpowiadały deklaracji producenta w oznakowaniu, z uwagi na niewłaściwe cechy organoleptyczne, tj. znaczne wydzielanie się pęcherzyków gazu w wyniku przelewania zawartości opakowania do naczynia otwartego. Szczegółowe wyniki badań przedstawione zostały w sprawozdaniu z badań z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zobowiązał ww. przedsiębiorcę do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki produktu w kwocie 580,02 zł. Od decyzji przysługiwało stronie prawo złożenia odwołania do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Z akt sprawy wynika, iż ww. decyzja organu I instancji była wysyłana stronie czterokrotnie: trzy razy na adres zamieszkania przedsiębiorcy; czwarty raz na adres prowadzonej działalności gospodarczej. Trzy pierwsze przesyłki pocztowe nie zostały podjęte przez skarżącą i zostały zwrócone organowi. Z kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż decyzja wysłana na adres prowadzonej działalności gospodarczej została doręczona stronie w dniu [...] lutego 2011 r. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] marca 2011 r. K. T., dalej zwana skarżącą, złożyła odwołanie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podniosła, iż skontrolowany produkt nabyła od dystrybutora działając w zaufaniu do niego, wskazała, że nieprawidłowości powstały na etapie produkcji, na które nie miała żadnego wpływu zatem zarzucany jej czyn jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi ona odpowiedzialności. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów odwołanie rozpatrzył wydając w dniu [...] kwietnia 2011 r., wskazaną na wstępie uzasadnienia decyzję. Wskazał, iż zgodnie z § 9 ust. 1 i 2 pkt 1-3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej wysokość należności pieniężnej, o której mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), ustala kierownik laboratorium, z uwzględnieniem rodzaju badanego produktu, rodzaju materiałów lub urządzeń użytych w toku przeprowadzenia badań oraz uzasadnionego kosztu pracy jednej osoby w jednym dniu lub godzinie pomnożonego przez liczbę osób i dni lub godzin. Wysokość należności pieniężnej różnicuje się w zależności od stopnia skomplikowania i zakresu przeprowadzanych badań (por. § 9 ust. 3 w/w rozporządzenia). Badania próbek pobranego napoju wykazały, że przedmiotowy napój nie spełniał wymagań deklarowanych przez producenta w oznakowaniu, z uwagi na niewłaściwe cechy organoleptyczne. Obliczenia kosztów przeprowadzonych badań udokumentowano w piśmie Kierownika Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], zatytułowanym "Koszt przeprowadzonych badań laboratoryjnych". Koszt przeprowadzonych badań wyniósł 580,02 zł Organ podkreślił, że skarżąca odwołując się od wydanej decyzji nie kwestionowała ustaleń kontroli, natomiast kwestionowała swoją odpowiedzialność za stwierdzoną niezgodność. Obowiązek uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych w przypadku ujawnienia niezgodności ciąży zawsze na kontrolowanym i nie opiera się na zasadzie rozpatrywania winy, czy też braku wpływu na jakość przedmiotowego napoju. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] listopada 2010 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Postawiła zarzuty naruszenia: art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej poprzez jego błędną wykładnię, iż kontrolowany przedsiębiorca jest obowiązany do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań w sytuacji, gdy wprowadzenie do obrotu produktu zafałszowanego nie było wynikiem zawinionego działania kontrolowanego. Zarzucała ponadto naruszenie przepisów postępowania wymieniając: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej cyt. p.p.s.a. Wychodząc z tak określonego zakresu kontroli sprawowanej przez Sąd, stwierdzić należy, że niezależnie od zarzutów skargi Sąd, z urzędu ma obowiązek dokonać oceny przestrzegania prawa przez organy, przy czym w pierwszej kolejności należy odnieść się do naruszeń prawa procesowego, gdyż tylko w przypadku ich nieistnienia można przedmiotem analizy uczynić zarzuty skargi odnoszące się do meritum sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana po rozpoznaniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] listopada 2010 r., którą zobowiązano skarżącą do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek napoju owocowego "[...]". Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej, do postępowania przed organami Inspekcji w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Warunkiem skuteczności odwołania jest zachowanie terminu. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Ustalenie, czy został zachowany termin do wniesienia odwołania może nastąpić dopiero po ustaleniu daty prawidłowego doręczenia decyzji. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na etapie postępowania wstępnego nie dokonał czynności sprawdzających mających na celu ustalenie, czy złożone odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Uznał, iż odwołanie zostało wniesione w terminie, liczonym od daty czwartego, faktycznego doręczenia decyzji, które nastąpiło w dniu [...] lutego 2011 r., w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego uprzednie wysyłanie decyzji na adres zamieszkania skarżącej nie uznał za doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. Kwestię doręczania pism reguluje Kodeks postępowania administracyjnego w Rozdziale 8. Doręczenia. Do skarżącej będącej osobą fizyczną mają zastosowanie przepisy art. 42-44 k.p.a. W art. 44 k.p.a. zostało przewidziane tzw. doręczenie zastępcze. Skutkiem prawnym doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a. jest domniemanie prawne, iż pismo (decyzja) zostało skutecznie doręczone adresatowi. Pomimo, iż z pisma organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r. wynika, iż decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. została wysyłana skarżącej trzykrotnie na jej adres zamieszkania organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do tych faktów. Przesyłki nie zostały podjęte przez stronę i zostały zwrócone organowi, który kolejny raz wysłał ją na adres prowadzonej działalności. W aktach sprawy przesłanych Sądowi znajdują się trzy kopie zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji, z których jedna (karta nr 36) jest nieczytelna, (ta sama kopia została przesłana Sądowi do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1193/11), druga (karta nr 52 i 53), trzecia (karta nr 54 i 55) wydaje się spełniać przesłanki niezbędne dla uznania, iż doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. Wątpliwości co do daty doręczenia decyzji organu I instancji, czy też uznanie, iż brak jest przesłanek do uznania, że doręczenie decyzji nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. winny być ocenione przez organ odwoławczy, na którym ciąży obowiązek przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Brak takich wyjaśnień skutkuje naruszeniem norm art. 7 i art. 77 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Obowiązek zbadania, czy odwołanie zostało złożone z zachowaniem terminu, spoczywa na organie odwoławczym a nie na organie I instancji. Uznanie przez organ I instancji nieskuteczności doręczeń podlega kontroli przez organ odwoławczy, który bez ustalenia, kiedy stronie doręczono decyzję nie może ustalić, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Sąd zwraca uwagę, iż merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy zbada, w oparciu o oryginały dowodów doręczeń, zgodnie z obowiązkiem wskazanym w art. 134 k.p.a., kwestię zachowania terminu wniesionego środka zaskarżenia i w zależności od wyników zbadania jego terminowości podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Zbadanie terminowości odwołania musi być poprzedzone ustaleniem daty doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Reasumując należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie organ nie wypełnił obowiązku wstępnego badania wniesionego odwołania. W tej sytuacji Sąd pozostawia bez rozpoznania merytoryczne zarzuty podniesione w skardze. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. W punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) uwzględniając, że skarżąca była w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym reprezentowana przez adwokata.