VI SA/Wa 1306/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skarg M. Z. i Z. Z. na decyzje Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] czerwca 2007 r. : 1. nr [...]; 2. nr [...]; 3. nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania nawozu z obrotu i określenia opłaty sankcyjnej 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w S. z dnia [...] kwietnia 2007 r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych na rzecz skarżących M. Z. i Z. Z. kwotę 3084 (trzy tysiące osiemdziesiąt cztery) złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 1306/07 Uzasadnienie Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych decyzjami z dnia [...] czerwca 2007 r. nr: 1) [...] [...]), 2) [...] ([...]), 3) [...] ([...]) uchylił decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S.z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr: 1) [...] [...]), 2) [...] ([...]), 3) [...] ([...]) stwierdzające wprowadzenie do obrotu nawozów bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz określających termin wycofania ich z obrotu, ilości wprowadzonych do obrotu nawozów oraz wysokości opłat sankcyjnych oraz: 1) stwierdził wprowadzenie do obrotu partii 25000 l nawozu [...], [...], [...] niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991, z późn. zm.), 2) określił termin wycofania ich z obrotu na 7 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, 3) określił wysokość opłaty sankcyjnej. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: W dniach 29 marca – 2 kwietnia 2007 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. przeprowadzili kontrolę nawozów produkowanych w E. s. c. M. Z. i Z. Z.. Podczas kontroli ustalono, że kontrolowany podmiot nie uzyskał pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wymaganego do wprowadzenia do obrotu nawozów organicznych, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu. W wyniku tych ustaleń, organ pierwszej instancji wydał trzy decyzje stwierdzające wprowadzenie do obrotu trzech nawozów: [...], [...], [...] bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, określił termin wycofania ich z obrotu, ilości wprowadzonych do obrotu nawozów oraz wysokości opłat sanacyjnych. Wszystkie trzy decyzje organu pierwszej instancji zostały oparte na tych samych ustaleniach faktycznych i prawnych. Od każdej z w/w decyzji wspólnicy Spółki E. s. c. M. Z. i Z. Z. (dalej także jako skarżący) wnieśli tożsame odwołania do Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Podnieśli, że prowadzą produkcję i sprzedaż nawozu naturalnego. Wobec tego nie podlegają oni obowiązkowi uzyskania pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o którym mówi art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu. W wyniku rozpoznania odwołań organ drugiej instancji wydał trzy decyzje, w których uchylił decyzje organu pierwszej instancji i jednocześnie orzekł co do meritum sprawy. Organ wskazał, że podstawą uchylenia rozstrzygnięć organu pierwszej instancji stanowiło niezgodne z prawem powołanie w jej podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie organu, przepis ten dotyczy możliwości wydania decyzji przez organ odwoławczy. W związku z tym, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, nie mógł być podstawą do wydania decyzji przez organ I instancji. Jednocześnie organ uznał za słuszne dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia. Dla uzasadnienia swojego stanowiska, organ odwoławczy wskazał na brzmienie art. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu zawierający definicje legalną nawozów oraz na art. 3 tej ustawy wskazujący wprowadzenie jakich nawozów naturalnych do obrotu nie wymaga stosownego zezwolenia. Organ uznał, że nawozami naturalnymi są wyłącznie nawozy wymienione enumeratywnie art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu. Przetworzonych nawozów wprowadzanych przez skarżących, to jest [...], [...] i [...] nie można zakwalifikować do którejkolwiek z kategorii nawozów wymienionych w art. 2 pkt 4 ustawy. Organ uznał, że nie są to w szczególności odchody zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, o których mowa w art. 2 pkt 4 lit. b ustawy o nawozach i nawożeniu. Zdaniem organu, wymienione nawozy spełniają wszelkie przesłanki do zakwalifikowania ich do nawozów organicznych w rozumieniu ustawy, ponieważ zostały wyprodukowane przy udziale [...]. W związku z tym skarżący nie byli zwolnieni od obowiązku uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa, o którym mówi art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu. Organ uznał tym samym, że skarżący wprowadzali do obrotu nawozy niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ww. ustawy Skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie trzy jednobrzmiące skargi, w których wnieśli o uchylenie każdej z zaskarżonych decyzji. W ocenie skarżących, organ w zaskarżonych decyzjach bezpodstawnie uznał, że wprowadzane przez nich do obrotu nawozy są kompostami wytwarzanymi przy udziale [...], na sprzedaż których wymagane jest zezwolenie. W ocenie skarżących, wprowadzane przez nich do obrotu produkty są [...]. Nie są one kompostem, zatem wprowadzenie ich do obrotu nie wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W odpowiedzi na skargi, organ wniósł o ich oddalenie. Przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach. W dodatkowym wyjaśnieniu organ potwierdził stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę oraz dołączył do niego opinię biegłego z dnia 9 maja 2008 roku. Przywołał stanowisko biegłego zawarte w opinii, zgodnie z który sporne produkty mogą być kwalifikowane do nawozów organicznych. Skarżący złożyli dwa pisma procesowe podkreślając w nich, że udział [...] w wytwarzaniu nawozu nie zmienia rodzaju tego nawozu w rozumieniu ustawy o nawozach i nawożeniu. [...]. Nie jest przetwórstwem naturalne uszlachetnianie obornika, ani jego suszenie, ani dolewanie do niego wody, wszak woda słońce i [...] są produktami naturalnymi. Powołali się na dołączone do akt administracyjnych opinie instytutów. Na rozprawie w dniu 12 września 208 roku sąd zarządził połączyć sprawy VI SA/Wa 1306/07 ze sprawą VI SA/Wa 1307/07 VI i sprawą SA/Wa 1307/07 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod numerem VI SA/wa 1306/07. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 z 2002r., poz. 1269) Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy Administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr.153 z 2002 roku, poz. 1270 z późn. zmianami, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sąd kontroluje legalność zaskarżonej decyzji opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżona opinię (art. 133 § 1 p.p.s.a. Bezspornym jest, że w postępowaniu administracyjnym, w niniejszej sprawie dowód z opinii biegłego, w trybie art. 84 § 1 kpa nie został przeprowadzony. Skoro nie był to materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych, to odwoływanie się do tych ustaleń jest spóźnione. Ocena materiału dowodowego przez sąd administracyjny wg art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza zakaz uwzględniania przy orzekaniu okoliczności nieznajdujacych odzwierciedlenia w aktach sprawy. Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżących do obrotu spornych produktów wymagało uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia o jakim stanowi art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu i w konsekwencji wyjaśnienia, czy sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 tej ustawy. Przepis ten definiuje nawozy organiczne jako nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, także wyprodukowane przy udziale [...]. Ustalenia czy sporne produkty są nawozami organicznymi stanowiło więc okoliczność faktyczną sprawy, okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle brzmienia art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż organ przyjął, że sporne produkty spełniają wszelkie przesłanki do zakwalifikowania ich do grupy nawozów organicznych, ponieważ zostały wyprodukowane przy udziale [...] z substancji lub mieszaniny substancji organicznych. Organ przyjął, iż [...] jest nawozem organicznym. Organ nie wykazał, czy w przypadku spornych nawozów chodzi o kompost wyprodukowany przy udziale [...], czy też nawóz, który kompostem nie jest. Nie wyjaśnił, czy pod pojęciem [...] rozumie kompost, czy też w jego ocenie sam fakt wykorzystania [...] w procesie wytwarzania danego nawozu już kwalifikuje produkt do nawozów organicznych. Nie zostało też wyjaśnione pojęcie [...]. Wykładnia gramatyczna omawianego przepisu prowadzi do wniosku, że do grupy nawozów organicznych ustawodawca zaliczył nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub mieszanin substancji organicznych, wśród których wyodrębnił komposty zaliczając do tej podgrupy komposty także wyprodukowane przy udziale [...]. Użyte sformułowanie "także wyprodukowane przy udziale [...]" należy odnieść jedynie do słów: "w tym komposty". Sformułowanie art. 2 ust. 4 ustawy dowodzi, iż komposty wyprodukowane przy udziale [...] nie są odrębnym typem nawozów ( wyrok NSA z 22 czerwca 2007r. II GSK 50/07) Przyjęcie, że sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy wymagało wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia, z jakiego rodzaju substancji lub mieszanin substancji są wytworzone, ustalenia procesu wytwarzania tychże produktów i ustalenia czy sporne produkty wyprodukowane przy udziale [...] są kompostem. W zaskarżonych decyzjach brak jest pogłębionej analizy rozważanych kwestii. Organ ograniczył się do kategorycznego stwierdzenia, że sporne produkty są nawozami organicznymi bez wskazania, które to dowody, w jego ocenie, dają podstawę do formułowania tak kategorycznych stwierdzeń. Wobec tego, że sporne dla rozstrzygnięcia istoty sprawy kwestie nie zostały wyjaśnione Sąd zaskarżone decyzje i decyzje organu I instancji uchylił. Prawidłowe zakwalifikowanie danego produktu do nawozu, a następnie do określenia typu nawozu wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego w kierunku wyżej wskazanym. Okazać się to może dopiero przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych z danej dziedziny nauki Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O wykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Są orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na wysokość zasadzonych kosztów postępowania składa się wysokość wpisów sądowych we wszystkich trzech sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania. W pozostałym zakresie sąd wniosku nie uwzględnił. Zgodnie z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego. Są to więc koszty faktycznie poniesione w związku ze stawiennictwem w sądzie. Skarżący w żaden sposób nie wykazali, aby ponieśli niezbędne koszty postępowania w rozumieniu art. 205 p.p.s.a.