VI SA/Wa 131/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nogal (spr.) Asesor WSA Anna Fyda-Kawula Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga z dnia [...] grudnia 2023 r. P. H., dalej zwanego w skrócie Stroną lub Skarżącym, na decyzję z dna [...] listopada 2023 r. Głównego Inspektora Transportu Drogowego, dalej zwanego w skrócie GITD lub Organem, utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2023 r. o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za przejazd drogą płatną bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] lipca 2022 r. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm,. zwanej dalej k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645, ze zm., zwanej dalej u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, ze zm., zwanej dalej u.t.d.). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym, ustalonym na podstawie akt administracyjnych. W dniu [...] lipca 2022 r. o godzinie 08:20 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy), przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE MOBILE VEHICLE MJKOS, znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) – węzeł M., co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Organ ustalił, że, ww. pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W wyniku dokonanej kontroli ustalono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia umożliwiającego pobór opłaty. Dodatkowo nie stwierdzono uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym organ ustalił, że za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 12 000 kg. Organ ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący użytkownikiem ww. pojazdu samochodowego, tj. Skarżący. Z uwagi na powyższe okoliczności, pismem z dnia [...] marca 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. GITD nałożył na Skarżącego karę pieniężną za przejazd drogą płatną bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia [...] maja 2023 r. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem Organu zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny, decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 Kpa i z tych względów rozstrzygnął jak w sentencji wydawanej decyzji. Powyższa decyzja została zaskarżona przez Stronę skargą z dnia [...] grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie: - art. 13 ust, 1 pkt 3 w zw. z art, 13hc ust. 1 w zw. z art. 13i ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że Skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej w rozumieniu wyżej wymienionych przepisów, podczas gdy w chwili przejazdu płatnym odcinkiem autostrady, tj. w dniu [...] lipca 2022 r. posiadał on na prowadzonym przez KAS rachunku przedpłaconym środki niezbędne do uiszczenia wspomnianej opłaty w należnej wysokości, zaś brak jej poboru stanowił jedynie brak dopełnienia czynności materialno-technicznej, a tym samym naliczenie przez organ kary jest materialnie nieprawidłowe, - art. 13k ust. 1 u.d.p, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w zakresie w jakim dopuszcza on możliwość nałożenia kary administracyjnej za brak uiszczenia opłaty za przejazd drogą publiczną przy założeniu, że dany pojazd został zarejestrowany w systemie KAS, zaś na rachunku przedpłaconym znajdowały się środki finansowe niezbędne do jej zapłaty, jest niezgodny z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem stanowi nieproporcjonalny środek penalizujący takie ze zachowanie użytkownika dróg publicznych, który w istocie nie uchyla się od wypełnienia obowiązku o charakterze publicznoprawnym, - art. 7 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. zw. z art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie z którymi w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy wykorzystaniu wszelkich dostępnych środków dowodowych, zaś w niniejszej sprawy Organ ustalił stan faktyczny wyłącznie w oparciu o jednostronną informację pozyskaną od administratora drogi bez jej dodatkowego oparcia w jakimkolwiek obiektywnymi materialne dowodowym w postaci nagrań, zdjęć lub zeznań świadków świadczących o tym, że do omawianego przejazdu w istocie doszło. Z uwagi na powyższe uchybienia Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o obciążenie GITD kosztami postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący przypomniał stan faktyczny sprawy i rozwinął oraz uzasadnił wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023r., poz. 1615), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., dalej "Ppsa"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na podstawie powołanego kryterium i stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem z następujących powodów. Przedmiotem skargi jest decyzja z dna [...] listopada 2023 r. Głównego Inspektora Transportu Drogowego, utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2023 r. o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd drogą płatną. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (dalej: "p.r.d."), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z kolei z art. 13ha ust. 1 u.d.p wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 u.d.p. W § 2 rozporządzenia, w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 określa się drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Zgodnie natomiast z art. 13i ust. 3 u.d.p., podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d. Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach (art. 13k ust. 1 u.d.p.). Z kolei z art. 13k ust. 4 u.d.p. wynika, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu albo korzystającemu z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu. Podstawą prawną nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za przejazd odcinkiem drogi krajowej [...], bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, był art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Zgodnie z tym przepisem, za niewywiązanie się z obowiązku uiszczenia opłaty, o którym mowa w art. 13 ust. 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości 1 500 zł. Z materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że W dniu [...] lipca 2022 r. o godzinie 08:20 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy), przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) – węzeł [...], co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...] Do akt załączono również wydruki z systemu e-TOLL/CRM SERVICE, z których wynika, że urządzenia pokładowe naruszenia nie było przypisane do pojazdu było zdezaktywowane w dniu [...] lipca 2022 r. i w dniu naruszenia nie istniała możliwość pobrania opłaty elektronicznej (k. 7 akt administracyjnych). Z kolei z Raportu transakcji konta z Centralnej Hurtowni Danych e-TOLL wynika, że w dniu przejazdu pojazdem przez wskazane urządzenie kontrolne, pomimo posiadania wystarczających środków na koncie, nie doszło do pobrania opłaty elektronicznej. W ocenie Sądu zatem organ prawidłowo zastosował art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 u.d.p., ponieważ sporny przejazd drogą krajową niewątpliwie podlegał opłacie elektronicznej, a obowiązek jej uiszczenia spoczywał na Skarżącym. Z uwagi na niedopełnienie tego obowiązku, organ słusznie nałożył na Skarżącego karę, gdyż użytkował on pojazd w momencie przejazdu po płatnym odcinku drogi krajowej (art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13k ust. 4 u.d.p.). Organ również prawidłowo ustalił wysokość kary na 1 500 zł, ponieważ pojazd miał dopuszczalną masę całkowitą (dmc) powyżej 3,5 tony i nie stanowił zespołu pojazdów opisanego w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Istota zarzutów podniesionych w skardze sprowadza się do twierdzenia Skarżącego, że brak uiszczenia opłaty elektronicznej nastąpił bez jej winy, ponieważ dołożyła należytej staranności. Skarżąca argumentuje, że problem wynikał z wadliwego działania lub braku działania urządzenia, co było jej nieznane do momentu kontroli. Zdaniem Sądu, użytkownik pojazdu, świadomy obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., powinien przed wjazdem na płatny odcinek drogi krajowej podjąć wszelkie niezbędne czynności zapewniające pobranie opłaty elektronicznej za przejazd, w tym m.in. zainstalować urządzenie w pojeździć, utworzyć konto w systemie e-TOLL, przypiąć urządzenie do ww. pojazdu oraz dokonać jego aktywacji. Brak dokonania którejkolwiek z tych czynności uniemożliwiał wniesienie opłat elektronicznych za pośrednictwem tego urządzenia Ponadto konto użytkownika winno być zasilone dodatnim stanem środków pieniężnych w momencie realizowania przejazdu. W ocenie Sądu organ słusznie zauważył w zaskarżonej decyzji, że na stronie internetowej operatora systemu e-TOLL, w sekcji dotyczącej urządzeń GPS, znajdują się szczegółowe instrukcje dotyczące prawidłowego działania urządzeń pokładowych oraz Zewnętrznego Systemu Lokalizacyjnego. Jako użytkownik systemu, strona miała obowiązek zapoznać się z zasadami uiszczania opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL, a także być świadoma konieczności przypisania i prawidłowej aktywacji urządzenia do pojazdu przed przejazdem. Strona powinna była zweryfikować i uzupełnić wszystkie dane wprowadzone do Internetowego Konta Klienta (IKK) przed rozpoczęciem przejazdu. Dodatkowo, informacja o konieczności przypisania i aktywacji urządzenia jest dostępna zarówno na stronie internetowej etoll.gov.pl, jak i w broszurze informacyjnej wydanej przez Szefa KAS (e-TOLL – informacje dla użytkownika). Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, iż , nieuiszczenie opłaty elektronicznej z powodu braku aktywacji urządzenia może być uznane za nieprzewidzianą lub niemożliwą do wyjaśnienia sytuację wynikającą z błędów systemu. Zdaniem Sądu, nieaktywowanie urządzenia było wynikiem zaniedbań po stronie strony skarżącej, a nie błędów systemu. Co więcej, jak słusznie wskazał organ, wprowadzenie systemu e-Toll, który zastąpił funkcjonujący do 30 września 2021 r. system viaToll, poprzedzone było kilkumiesięcznym okresem wdrożeniowym. Rejestracja w nowym systemie była możliwa już od [...] maja 2021 r., a do [...] września 2021 r. obowiązywał tzw. "okres przejściowy", umożliwiający użytkownikom zapoznanie się z funkcjonowaniem e-Toll i rozwiązywanie problemów związanych z rejestracją i użytkowaniem. W związku z tym strona miała wystarczający czas, aby zapoznać się z nowym systemem. Sąd stwierdza, że organ nie naruszył przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przywołanych w skardze, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80. Działania GITD były zgodne z przepisami prawa, a organ podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do treści normy prawnej, które uzasadniałyby jej rozstrzygnięcie na korzyść strony. Zdaniem Sądu organ prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania. Ocena organu, czy dana okoliczność została udowodniona, opierała się na całości zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu (co już wskazano wcześniej) zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Organ nie był obowiązany (wbrew wywodom skargi) do dalszego poszukiwania dowodów przejazdu, skoro zebrany materiał dowodowy, w tym zdjęcie z bramownicy (k.2 akt administracyjnych), potwierdzały okoliczność przejazdu. Uwadze Sądu nie uszła także okoliczność, że Skarżący nie kwestionował przejazdu swojego pojazdu przedmiotowym odcinkiem drogi w dniu naruszenia we wniosku o powtórne rozpoznanie sprawy, nie złożył tez takich wyjaśnień w postępowaniu pierwszo instancyjnym, ani też nie złożył na etapie postępowania administracyjnego wniosków dowodowych, które by podważały okoliczność przedmiotowego przejazdu. Skarżący miał w tym zakresie inicjatywę dowodową i miał możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych w celu wykazania braku przedmiotowego przejazdu. Z możliwość tej nie skorzystał i nie może obecnie stawiać zarzutu GITD, że ten nie wyczerpał inicjatywy dowodowej. W zaskarżonej decyzji organ właściwie ocenił przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, stwierdzając, że strona nie dopełniła podstawowych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej, w szczególności prawidłowej aktywacji urządzenia, które umożliwiało poprawne przesyłanie danych geolokalizacyjnych. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ słusznie uznał, że waga naruszenia w tej sprawie nie była znikoma. W konsekwencji nie doszło do naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Organ, wymierzając stronie karę pieniężną, właściwie zastosował art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13ha ust. 1 oraz art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.