VI SA/Wa 1314/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] o nałożeniu na T. D., kary pieniężnej w wysokości 5.500,00 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz ingerencja w urządzenie rejestrujące. Powyższe uchybienie stwierdzone zostało podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] października 2007 r. w miejscowości G. na drodze krajowej nr [...]. Z załączonego do akt protokołu kontroli wynika, iż zatrzymanym do kontroli pojazdem marki [...], należącym do T. D., wykonywany był przejazd ładunku w ramach prowadzonych usług transportowych. Kierujący pojazdem Z. S. nie okazał do kontroli wykresówki lub zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu w dniu [...] października 2007 r. co naruszało przepisy art. 87 ust. 1 pkt "b" ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) – dalej utd. oraz art. 15 ust. 7 lit. "a" Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym i 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 879) – dalej Rozporządzenie Rady Nr 3821/85. Dodatkowo analiza tarczy tachografu z dnia [...] października 2007 r. wykazała, iż kierowca wykonujący przedmiotowy transport, dopuścił się naruszenia polegającego na wyciągnięciu bezpiecznika tachografu w celu wykonania całej trasy przewozu. Ujawnione podczas kontroli drogowej okoliczności, zdaniem organu I instancji dawały podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. W toku prowadzonych czynności pismem z dnia [...] października 2007 r. strona wyjaśniła, iż jedynym dowodem obciążającym kontrolowanego przedsiębiorcę jest protokół przesłuchania kierowcy w charakterze świadka. Zdaniem skarżącego powyższa czynność została dokonana w sposób naruszający zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności art. 10 Kpa. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.500,00 złotych. W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do poszczególnych naruszeń organ wskazał, iż: - w związku z art. 15 ust. 7 lit. "a" Rozporządzenia Rady Nr 3821/85 stwierdzone w trakcie kontroli naruszenie, tj. nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za dzień [...] października 2007 r., stosownie do art. 87 ust. 1, ust. 1 "b", ust. 2 – 4, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.; dalej utd.) w zw. z I.p. 1.7 załącznika do utd. sankcjonowane jest karą w wysokości 500 złotych; - w związku z art. 15 ust. 8 Rozporządzenia Rady Nr 3821/85 w zw. z art. 1 ust. 8 lit. f Rozporządzenia Rady (WE) 2135/98 z dnia 24 września 1998 r. (Dz. Urz. WE L 274 z 9.10.1998 r. P. 0001-0021) – dalej Rozporządzenie Rady Nr 2135/98, stwierdzone w trakcie kontroli naruszenie, tj. samowolna ingerencja w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 8, art. 92 ust. 4 utd. w zw. z I.p. 11.1 ust. 2 lit. "c" załącznika do utd. sankcjonowane jest karą 5.000 złotych. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania. W treści odwołania skarżący podniósł, iż w czynnościach związanych z przeprowadzeniem dowodu z przesłuchania świadka (kierowcy) została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, poprzez uniemożliwienie skarżącemu odniesienia się do przeprowadzonych dowodów i poczynionych w trakcie kontroli drogowej ustaleń. Jak wskazał w odwołaniu, naruszenie tej zasady stanowi obejście przepisów o postępowaniu administracyjnym, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jest niekompletny i nieprawidłowo zebrany, a zatem nie ma podstawy do nałożenia kary pieniężnej we wskazanej wysokości. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 8 utd. oraz l.p. 1.7 i l.p. 11.1 ust. 2 lit. "c" załącznika do utd., art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. Nr 92 poz. 879 z późn. zm.) oraz art. 15 ust. 7 i 8 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. W uzasadnieniu decyzji organ zważył, iż argumenty strony podniesione w odwołaniu są bezpodstawne. Jak wskazał organ, postępowanie prowadzone podczas kontroli drogowej ma charakter specyficzny, określony w przepisach szczególnych dotyczących postępowania przed organami inspekcji transportu drogowego, między innymi w art. 73 i 74 utd. oraz w akcie wykonawczym do art. 89 ust. 5 utd. – rozporządzeniu Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz. U. Nr 19, poz. 153). Możliwość przesłuchiwania świadków w trakcie kontroli wynika wprost z art. 73 ust. 1 pkt 4 utd. Nie mogą być zatem podstawą zmiany decyzji organu I instancji, bowiem w sprawie bezsprzecznym jest, iż kierujący pojazdem naruszył obowiązek wyposażenia pojazdu w odpowiednie dokumenty i dokonał ingerencji w pracę urządzenia rejestrującego prędkość pojazdu, czas i odcinek wykonanej trasy, co w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz aktów wykonawczych skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w ściśle określonej wysokości. Odpierając zarzut strony organ zaznaczył, iż czynności kontrolne i cała procedura postępowania musi mieć charakter uproszczony w warunkach, gdy zasadnicza część postępowania z założenia odbywa się na drodze, czy też w jej najbliższym sąsiedztwie, co ogranicza udział w postępowaniu właściciela przedsiębiorstwa, jeśli nie jest on jednocześnie kierującym pojazdem i wyklucza tym samym zastosowanie zasad określonych w art. 79 Kpa. Najdobitniejszym, zdaniem organu, wyrazem idei uproszczonego postępowania jest § 6 ww. rozporządzenia, w myśl którego ustaleń stanu faktycznego dokonuje się na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, podobnie jak w odwołaniu podniósł, iż czynności towarzyszące sporządzeniu protokołu kontroli, dokonane były w sposób naruszający zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Wskazał również, w nawiązaniu do uzasadnienia decyzji organu II instancji, iż zgodnie z przyjętymi zasadami dokonywania wykładni prawa, aktem niższego rzędu nie można derogować przepisów wyższego rzędu, więc powołane wyżej rozporządzenie nie może wyłączać stosowania procedur przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania świadka, zatem powinny mieć zastosowanie przepisy Kpa. Dodatkowo skarżący odniósł się do kwestii naruszenia, jakim jest ingerencja w urządzenie rejestrujące; fakt, że kierowca wyjął bezpiecznik tachografu nie powinien obciążać skarżącego, ponieważ dokonało się to bez jego wiedzy. Stwierdził, że nie mógł przewidzieć takiego zachowania, a tym bardziej wpłynąć na postawę kierowcy w związku z przeprowadzoną w dniu [...] października 2007 r. kontrolą drogową. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. Kierując się tymi kryteriami, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa zaskarżoną decyzją, zatem skarga nie została uwzględniona. Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), którą utrzymano w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz za samowolną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego. W rozpatrywanej sprawie skarżący w toku prowadzonego postępowania nie kwestionował będących podstawą nałożenia kar ustaleń organu, a jedynie twierdził, iż zostały one poczynione z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez uniemożliwienie stronie udziału w czynnościach związanych z przeprowadzeniem dowodu z przesłuchania świadka, co oznacza, że materiał został zebrany nieprawidłowo i jest niekompletny. Opisane zarzuty znalazły rozwinięcie w skardze do Sądu. Zdaniem skarżącego wadliwe jest stanowisko, zgodnie z którym organ może w toku prowadzonych, na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, czynności przesłuchać świadka i nie obowiązuje go wtedy rygor wynikający z przepisu art. 79 Kpa. Zarzuty skarżącego nie są uzasadnione. Należy stwierdzić, iż prowadzone przez Inspekcję Transportu Drogowego (dalej - Inspekcja) postępowanie kontrolne jest odrębnym od postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, postępowaniem realizowanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2088 ze zm.) – dalej utd. oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli z zakresie przewozu drogowego. Jak wynika z przepisu art. 74 ust. 1 utd. postępowanie kontrolne, w ramach którego zamknąć się muszą wszystkie czynności kontrolne, kończy się sporządzeniem protokołu kontroli, którego kopię doręcza się kontrolowanemu. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w postępowaniu kontrolnym, przeprowadzanym na podstawie wskazanych wyżej przepisów, wyłącznie wtedy gdy ustawa (utd.) tak stanowi (np. w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa świadka - art. 73 ust. 2 utd.). Celem zasadniczym przeprowadzanych przez służby Inspekcji kontroli jest przestrzeganie przepisów w zakresie transportu drogowego i niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego, dokumentów związanych z wykonywanie tych przewozów i przestrzeganiem czasu pracy kierowców (art. 48 i 50 pkt 1) i 4) utd.). Adresatami tych przepisów i sankcji za ich nieprzestrzeganie są przede wszystkim, prowadzący działalność transportową lub przewozy na potrzeby własne, przedsiębiorcy ale również w określonym ustawą o transporcie zakresie kierowcy wykonujący bezpośrednio przejazd. W rozpatrywanej sprawie, na podstawie udzielonej skarżącemu licencji, wykonywany był krajowy transport rzeczy, a kierującym pojazdem była osoba zatrudniona przez skarżącego. Jak wynika z protokołu z dnia [...] października 2007 r. kontroli został poddany skarżący jako przedsiębiorca, który wykonywał zarejestrowaną działalność. Z uwagi na fakt, iż kontrola w przedmiotowej sprawie miała miejsce na drodze, a prowadzącym pojazd była inna, niż przedsiębiorca osoba, była ona zobowiązana rygorami przepisu art. 72 utd. do umożliwienia inspektorowi dokonania całości czynności kontrolnych. W szczególności kierowca pojazdu zobowiązany był do udostępnienia tego pojazdu, udzielenia ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazania dokumentów lub innych nośników informacji oraz udostępnienia danych mających związek z przedmiotem kontroli. Zobowiązanie kierowcy kontrolowanego pojazdu do umożliwienia zrealizowania przez służby Inspekcji kontroli drogowej wynika z brzmienia art. 70 pkt 4 i art. 72 pkt 10 – 5) w związku z art. 68 ust. 1 pkt 1 i 2 utd. Szczególne znaczenie ma przepis art. 70 pkt 4 utd. zgodnie z którym inspektor wykonuje czynności kontrolne w obecności kontrolowanego, osoby zastępującej kontrolowanego lub przez niego zatrudnionej. Należy zauważyć, iż podczas kontroli drogowej, gdzie prowadzącym pojazd jest zatrudniony przez przedsiębiorcę kierowca, to przez sam ten fakt skutkujący powierzeniem kierowcy pojazdu i czynności przewozu, jest on wyznaczony do realizowania ewentualnych obowiązków związanych z wykonywaną kontrolą. Przy tym prowadzący zatrzymany do kontroli pojazd kierowca, nie będący jednocześnie przedsiębiorcą wykonującym dany transport, z punktu widzenia przepisu art. 70 pkt 4 utd. spełnia niejako wszystkie trzy funkcje, ponieważ jest osobą bezpośrednio kontrolowaną, zastępuje przedsiębiorcę, którego wykonywany transport jest przedmiotem kontroli, jak też jest osobą zatrudnioną przez przedsiębiorcę wykonującego przewóz. Na tle przywołanych wyżej przepisów, stwierdzić należy, że szczególny charakter kontroli drogowej, wynika z jej istoty jako kontroli wykonywanej "na gorąco" czyli takiej, która nastawiona jest na wykrycie ewentualnych błędów przedsiębiorców realizujących swoje zadanie gospodarcze, a która docelowo służyć ma wykonywaniu licencjonowanej działalności transportowej zgodnie z obowiązującym prawem. Dlatego też za niezasadne należy uznać zarzuty skarżącego, że zeznania (w istocie wyjaśnienia) kierowcy udzielone zostały inspektorom bez obecności przedsiębiorcy jako strony postępowania, czym naruszona została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Jak już wyżej zostało to wyjaśnione, procedura kontrolna była zgodna z przepisami ustawy o transporcie drogowym i wynikała z charakteru kontroli mającej miejsce na drodze. Nie może bowiem, co jest oczywiste, uniemożliwiać kontroli drogowej fakt realnego, fizycznego wykonywania transportu drogowego przez osobę inną, niż sam przedsiębiorca. Zaskarżona w całości decyzja dotyczyła kary pieniężnej 5.500,00 zł, na którą złożyły się: kara za niewyposażenie kierowcy we wszystkie wymagane dokumenty oraz kara za samowolną niedopuszczalną ingerencję w urządzenie rejestrujące. Stawiany przez skarżącego, zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu, zarzut naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu przez nieuczestniczenie w wyjaśnieniach składanych przez kierowcę do protokołu przesłuchania nie mógł podważyć ustaleń organu. Po pierwsze, składane przez kierowcę wyjaśnienia dotyczyły jedynie przyczyn nieprawidłowego zapisu wykresówki znajdującej się podczas kontroli w tachografie, a nie odnosiły się do braku wykresówki bądź zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu w dniu [...] października 2007 r. Tymczasem stwierdzony podczas kontroli brak dokumentu za dzień wskazany w decyzji wynika wprost z akt administracyjnych sprawy i nie był wyjaśniany ani kwestionowany przez skarżącego. Nie jest też wątpliwa wskazana w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji utrzymanej nią w mocy podstawa prawna nałożenia kary za stwierdzony brak. Po drugie, a co odnosi się do tej części kary, która została nałożona za niedozwoloną ingerencję w urządzenie rejestrujące, fakt takiej właśnie samowolnej ingerencji wynikał z uważnej kontroli wykresówki i zestawienia jej zapisów z przejechaną trasą, a wyjaśnienia kierowcy jedynie podały przyczynę nieprawidłowej pracy urządzenia rejestrującego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zaskarżoną decyzją prawa, w szczególności podnoszonego przez skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Skarżący w złożonym z dnia [...] października 2007 r. piśmie, a następnie w odwołaniu nie próbował nawet wyjaśnić stwierdzonych nieprawidłowości, nie zgłaszał też żadnych wniosków dowodowych, poprzestając na zarzucie naruszenia jego prawa do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych. Stwierdzone nieprawidłowości uzasadniały zatem nałożenie, na podstawie art. 92 ust. 1 oraz ust. 1 pkt 8 utd., kary pieniężnej na przedsiębiorcę, jako na podmiot wykonujący przewóz drogowy,. Z uwagi na fakt naruszeń przepisów dotyczących obowiązku posiadania w pojeździe wymaganych dokumentów oraz zasad dotyczących używania analogowych urządzeń rejestrujących samoczynnie m.in. prędkość, czas jazdy i postoju, kierowca pojazdu stosownie do art. 92a ust. 1 pkt 1) i 3), podlega karze grzywny, co jednak nie może być przedmiotem zainteresowania Sądu. Odnosząc się do podnoszonego dopiero na etapie skargi do Sądu argumentu, iż skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszeń, co winno było skutkować niewszczynaniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 92a ust. 4 utd., to stwierdzić należy, że tylko jednoznaczne wykazanie braku wpływu przedsiębiorcy na powstałe naruszenia mogą uzasadnić zastosowanie tej możliwości. Tymczasem trudno przy stwierdzonym fakcie niewyposażenia kierowcy przez przedsiębiorcę w konieczne dokumenty, uznać takie naruszenie za niezależne od przedsiębiorcy. Również pozostawienie możliwości odłączenia bezpiecznika tachografu w pojeździe, którym wykonywany jest transport, nie jest niezależną od przedsiębiorcy okolicznością. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną