VI SA/Wa 132/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi H. Inc. z siedzibą w B., U. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt. "Sposób zwiększania skuteczności środków przeciwnowotworowych" nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz H. Inc. z siedzibą w B., U. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w zw. z art. 315 ust. 3 i art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej także p.w.p.), Urząd Patentowy RP, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt. "Sposób zwiększania skuteczności środków przeciwnowotworowych" nr [...], zgłoszonego do ochrony w dniu [...] kwietnia 2000 r. przez skarżącą spółkę H. Inc. z siedzibą w B., U. – utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. o odmowie udzielenia patentu na w/w wynalazek. Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] kwietnia 2000 r. skarżąca spółka zgłosiła do ochrony wynalazek o ostatecznym tytule "Sposób zwiększania skuteczności środków przeciwnowotworowych". W wyniku rozpatrzenia zgłoszenia Urząd Patentowy RP – działając w oparciu o przepisy art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 oraz art. 49 ust. 1 p.w.p. – wydał w dniu [...] lipca 2008 r. decyzję, na podstawie której odmówił skarżącej spółce udzielenia patentu na w/w wynalazek. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na zgłoszony wynalazek nie może być udzielony patent, ponieważ w przypadku rozpatrywanego zgłoszenia zastosowanie połączenia erytropoetyny i malonianowego związku platynowego do leczenia nowotworów nie jest nowym zastosowaniem, albowiem takie samo zastosowanie (do leczenia nowotworów) zostało ujawnione w opisie [...], np. abstrakt (opis na str. 3 wiersz 30, str. 7 wiersz 24-28, str. 11 wiersz 23-27). W dniu [...] września 2008 r. skarżąca złożyła do Urzędu Patentowego RP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., uzupełniony następnie pismem z dnia [...] listopada 2008 r. Wnosząc o uchylenie w/w decyzji i przekazanie w/w zgłoszenia do ponownego rozpatrzenia skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Urzędu Patentowego, że sporne rozwiązanie nie spełnia warunków wskazanych w przepisach art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości ze względu na brak nowości wynalazku w świetle przeciwstawionych publikacji. Strona wskazała, że z przeciwstawionej przez Urząd Patentowy publikacji [...] nie wynika brak nowości rozwiązania będącego przedmiotem niniejszego zgłoszenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy RP wydał w dniu [...] grudnia 2008 r. decyzję nr [...], na podstawie której – działając w oparciu o przepisy art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 i art. 245 ust. 1 p.w.p. - utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek pt. "Sposób zwiększania skuteczności środków przeciwnowotworowych". W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż z przeciwstawionego opisu [...] znane jest zastosowanie erytropoetyny w połączeniu z chemioterapeutycznie skuteczną ilością związku platynowego do wytworzenia połączenia erytropoetyny i malonianu platyny np. cisplatyny (opis str. 9 wiersz 18-30, str. 10 wiersz 15, przykład 3, zastrzeżenie 1,2,5,6,10) o działaniu przeciwnowotworowym (str. 3 wers 20-3 2, zastrzeżenie 11, abstrakt). Organ stwierdził, że w/w opis [...] ujawnia także, że erytropoetyna może być podawana jednocześnie, czyli razem z czynnikiem chemioterapeutycznym. Organ wskazał, iż warunek nowości nie jest spełniony, jeżeli wcześniejszy dokument, który jest dowodem ze stanu techniki, w sposób jasny i bezpośredni ujawnia istotę wynalazku, a w szczególności jego zastrzegane cechy. Zdaniem Urzędu Patentowego RP z analizy opisu zgłoszenia [...] (przykłady 1 i 2) wynika, że zgłaszający zamieścił badania farmakologiczne potwierdzające działanie przeciwnowotworowe połączenia cisplatyny i erytropoetyny na organizmach żywych in vivo, którym wszczepiono komórki ludzkiego raka. Organ zauważył, iż wprawdzie do badań zmian wartości hematokrytu zamieszczonych przez zgłaszającego w opisie wynalazku, przeprowadzonych in vivo oraz do badań in vitro określających żywotność komórek śródbłonka w hodowlach kulturowych ujawnionych w przykładach w przeciwstawionym opisie [...] stosowane są różne metody i wskaźniki, jednakże – zdaniem organu - obydwie metody badania in vivo i in vitro są porównywalne, a otrzymane wyniki pozwalają na wyciągnięcie tych samych wniosków. Ponadto organ wskazał, że skarżąca spółka zastosowała w spornym zgłoszeniu połączenie tych samych substancji aktywnych (erytropoetyny i malonianu platyny np. cisplatyny ) o tym samym działaniu (przeciwnowotworowym), które jest znane z przeciwstawionego opisu [...]. W tej sytuacji organ uznał, że zgłaszający nie odkrył nowego zastosowania połączenia erytropoetyny i malonianu platyny (cisplatyny) w leczeniu nowotworów, zaś badania in vivo przeprowadzone przez zgłaszającego potwierdziły jedynie działanie przeciwnowotworowe połączenia erytropoetyny i malonianu platyny (cisplatyny) ujawnionego w przeciwstawionym opisie [...]. Konkludując Urząd Patentowy RP stwierdził, że zgłoszone zastosowanie połączenia erytropoetyny i chemioterapeutycznie skutecznej ilości malonianowego związku platynowego (malonianu platyny) o synergistycznym działaniu przeciwnowotworowym nie zawiera nowych elementów wyróżniających ze stanu techniki wymaganych od wynalazków zgodnie z przepisami art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości. Od powyższej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2008 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez rzecznika patentowego, wniosła w dniu [...] grudnia 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnioną następnie w piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2009 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła organowi, iż dokonał niewłaściwej interpretacji wynalazku i jego oceny w świetle rozważanego stanu techniki. Zdaniem skarżącej spółki organ niewłaściwie ocenił poziom wynalazczy zgłoszonego rozwiązania, wadliwie uznając brak jego nowości. Strona zarzuciła, iż w przeciwstawionej przez organ publikacji A. nie przedstawiono danych, że erytropoetyna zapewnia działanie synergistyczne. Ponadto – zdaniem skarżącej – istotne jest to, że dane w przeciwstawionej publikacji dotyczą jedynie badań in vitro. Strona wskazała, że nie przeprowadzono żadnych badań na zwierzętach i dlatego, w szczególności ze względu na dwufazową odpowiedź erytropoetyny, nie można przewidzieć na podstawie tej publikacji, jakie działanie będzie mieć to połączenie w warunkach in vivo. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 9 września 2009 r. pełnomocnik skarżącej spółki, podtrzymując zarzuty i wnioski zawarte w skardze, złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu zawierającego dokonane przez stronę tłumaczenie na język polski przeciwstawionego przez organ zgłoszenia [...], w celu podważenia twierdzeń Urzędu Patentowego RP. Pełnomocnik organu, podtrzymując wniosek o oddalenie skargi, pozostawił wniosek dowodowy do uznania Sądu. W wyniku rozpatrzenia złożonego na rozprawie wniosku strony skarżącej o dopuszczenie dowodu z w/w dokumentu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. postanowienie, na podstawie którego oddalił przedmiotowy wniosek dowodowy strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.). Zdaniem Sądu odmawiając udzielenia patentu na wynalazek pt. "Sposób zwiększania skuteczności środków przeciwnowotworowych" nr P-350918, zgłoszonego do ochrony przez skarżącą spółkę H., Inc. z siedzibą w B., U., Urząd Patentowy RP dopuścił się ewidentnego naruszenia przepisów art. 27 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 1999 r. Nr 90, poz. 999 ze zm.) w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. – z uwagi na uchybienie obowiązkowi posługiwania się w postępowaniu administracyjnym przetłumaczonymi na język polski dokumentami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. W konsekwencji organ dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. – polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności poprzez niezgodne z prawem zgromadzenie dowodów dających podstawę do pełnej oceny przesłanek zdolności patentowej spornego wynalazku. Należy zauważyć, iż odmawiając udzielenia ochrony na zgłoszony przez stronę skarżącą wynalazek organ wskazał, iż na sporne rozwiązanie nie może być udzielony patent, ponieważ w przypadku tego zgłoszenia zastosowanie połączenia erytropoetyny i malonianowego związku platynowego do leczenia nowotworów nie jest nowym zastosowaniem, gdyż takie samo zastosowanie (do leczenia nowotworów) zostało ujawnione we wcześniejszym opisie publikacji patentowej [...]. Przeciwstawiając spornemu rozwiązaniu skarżącej spółki wcześniejszy opis znajdujący się w stanie techniki, Urząd Patentowy RP powołał się na dokument w języku angielskim, który w toku całego postępowania nie został przetłumaczony na język polski pomimo, iż dowód ten posłużył jako podstawa rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Ta konstytucyjna zasada wprowadza obowiązek stosowania języka polskiego przy podejmowaniu czynności urzędowych przed wszystkimi organami państwa. Powtórzeniem konstytucyjnej zasady jest art. 4 ustawy o języku polskim, a jej rozwinięciem unormowanie zawarte w art. 5 ust. 1 tej ustawy stanowiący, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Należy stwierdzić, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia czynności urzędowych. Jednakże, na co wskazał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt II SA 4033/01 (Wokanda 2002/12/39), pomocą w wyjaśnieniu tej kwestii służyć może uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r., W. 7/96 (OTK 1997, nr 2, poz. 27), podjęta na gruncie dekretu z dnia 30 listopada 1945 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych i samorządowych władz administracyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 324). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zachowującym aktualność pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o języku polskim, czynności urzędowe to wszelkie czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, chyba że z istoty tych czynności wynika konieczność posłużenia się językiem obcym. Wobec tego pojęcie czynności urzędowych obejmuje również czynności procesowe podejmowane przez organy administracji publicznej. Oznacza to, że czynności procesowe winny być dokonywane w języku polskim. W konsekwencji organ administracji publicznej zobligowany jest do dokonywania w języku polskim zarówno czynności ustnych, jak i do prowadzenia w tym języku dokumentacji postępowania, co oznacza posługiwanie się w postępowaniu tłumaczeniami dokumentów. Niewątpliwie uznać trzeba, iż dowodem w sprawie jest dokument sporządzony w języku obcym, gdyż żadne przepisy nie odbierają mu tego waloru z uwagi na język, w którym został sporządzony. Zgodnie z przepisem art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dlatego brak jest podstaw do twierdzenia, iż obcojęzyczny dokument bez jego urzędowego tłumaczenia na język polski nie może być uznany za dowód w sprawie. Konstatacja ta nie prowadzi jednak do wniosku, iż Urząd Patentowy RP zwolniony jest z obowiązku tłumaczenia na język polski obcojęzycznych dokumentów, przyjętych w poczet materiału dowodowego. Wynikający z ustawy o języku polskim wymóg dokonywania przez organ administracji publicznej czynności urzędowych w języku polskim obliguje ten organ do dokonania tłumaczenia obcojęzycznego dokumentu. Badanie treści dokumentu winno zostać przeprowadzone w języku polskim, który jest językiem postępowania. Dopiero wówczas można powiedzieć, że czynność procesowa, polegająca na przeprowadzeniu dowodu z dokumentu, sporządzonego w języku obcym, została przeprowadzona prawidłowo. Konstytucyjna zasada, której odzwierciedleniem są przepisy ustawy o języku polskim, stanowiąca, iż językiem urzędowym jest język polski wymaga, aby dokumenty, będące - tak jak w rozpatrywanej sprawie - zasadniczym dowodem wpływającym na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, zostały przetłumaczone na język polski. Dopiero wówczas będzie możliwa ocena prawidłowości wyniku badania treści takiego dokumentu. Zdaniem Sądu należy przy tym wyraźnie wskazać, iż ocena prawidłowości dokonanych przez organ administracji publicznej ustaleń nie może polegać na dochodzeniu, czy treść obcojęzycznego dokumentu była kwestionowana przez stronę postępowania, czy też nie. Wynik badania treści dokumentu w postaci jego tłumaczenia powinien być jednoznaczny, gdyż dopiero wówczas możliwe jest stwierdzenie, czy i w jakim zakresie przeprowadzony dowód wpływa na rozstrzygnięcie sprawy. Uchybienie obowiązkowi wykonywania czynności urzędowych w języku polskim stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2007, sygn. akt 1414/06, LEX nr 351111; podobnie /w:/ wyrok NSA z dnia 31 maja 2007, sygn. akt 1651/06, LEX nr 351091). Wobec braku przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowania dowodowego w zakresie, o którym wyżej mowa, co nie pozwala na jednoznaczną ocenę braku istnienia przesłanek zdolności patentowej spornego wynalazku, należy uznać, iż Urząd Patentowy RP, niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach Konstytucji RP oraz ustawy o języku polskim, czy też wskazanych wyżej przepisach art. 7 i art. 77 § 1, dopuścił się w toku postępowania administracyjnego istotnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a. Z zasady tej wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Podkreślić należy, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Należy wskazać, iż Urząd Patentowy RP, rozstrzygając sprawę ponownie, zobowiązany jest uwzględnić to, iż stanowiący newralgiczny dowód w sprawie dokument sporządzony w języku obcym (tj. opis publikacji patentowej [...]) powinien zostać przetłumaczony na język polski, nie przez streszczenie jego wybranych fragmentów, lecz poprzez przetłumaczenie całej treści dokumentu. Ponadto organ zobowiązany jest uwzględnić fakt, iż obowiązujące przepisy pozwalają na oczywistą - w ocenie Sądu - tezę, iż tłumaczenia treści dowodów na język polski może dokonać jedynie tłumacz przysięgły (tak również: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1647/06, LEX nr 351293). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest ponadto wyjaśnić, iż oddając na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. wniosek dowodowy skarżącej spółki, działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (tak również: B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 257 i powołany tam wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00). Z powołanych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylone decyzje Urzędu Patentowego RP nie podlegają wykonaniu. Zasądzając od organu na rzecz skarżącej spółki zwrot uiszczonego wpisu sądowego oraz poniesionych przez stronę kosztów zastępstwa procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).