VI SA/Wa 1324/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2012 r. sprawy ze skargi M. N. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oddala skargę M. N. (dalej także jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata i skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Do wydania powyższej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący został wpisany na listę aplikantów adwokackich uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r., której odpis otrzymał w dniu 4 listopada 2009 r. (k. 35 akt. adm.) Z kolokwium rocznego, które odbyło się 11 grudnia 2010 r. skarżący otrzymał dwie cząstkowe oceny niedostateczne z procedury cywilnej i karnej. Z kolokwium poprawkowego, które odbyło się w dniu 5 lutego 2011 r. skarżący również otrzymał dwie oceny niedostateczne. Skutkowało to ogólną oceną, niedostateczną z kolokwium rocznego. Skarżący w dniu 16 lutego 2011 r. złożył wniosek o warunkowe wpisanie go na II rok aplikacji i umożliwienie mu ponownego zdawania kolokwium, bądź o wyrażenie zgody na powtarzanie I roku aplikacji. Uchwałą z dnia [...] marca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] (dalej powoływana także jako ORA) nie uwzględniła wniosku skarżącego. Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, uchwała ta została utrzymana w mocy uchwałą Prezydium NRA z dnia [...] maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1742/11 oddalił skargę M. N. na powyższą uchwałę. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 6 stycznia 2012 r. Uchwałą z dnia [...] października 2011 r. ORA w [...] stwierdziła nieprzydatność M. N. do zawodu adwokata i skreśliła go z listy aplikantów adwokackich. Organ wskazał w uzasadnieniu uchwały, że dwukrotne niezdanie kolokwium rocznego stanowi dowód trwałej niekompetencji i nieznajomości przepisów, uniemożliwiającej prawidłowe wykonywanie zawodu. Skarżący w dniu 7 grudnia 2011 r. złożył do Prezydium NRA wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały ORA z [...] października 2011 r., a w dniu 8 grudnia 2011 r. odwołanie od powyższej uchwały. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 8, 10 § 1 i 61 § 4, 77 i 80 k.p.a. wskazując, że postępowanie toczyło się bez jego udziału, nie był powiadomiony o jego wszczęciu, a o jego wyniku dowiedział się dopiero z treści doręczonej uchwały. Według skarżącego uchybienia te miały charakter rażący, dający podstawę do wznowienia postępowania. Uchwałą z dnia [...] lutego 2012 r. (bez numeru) Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2011 r. Organ odwoławczy wskazał, że strona w pierwszej kolejności uprawniona jest do ubiegania się o instancyjną kontrolę decyzji administracyjnej i rozpoznał odwołanie od uchwały. W uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA stwierdziło, że w okresie pomiędzy podjęciem w dniu [...] marca 2011 r. przez ORA uchwały o niewyrażeniu zgody na powtarzanie I roku aplikacji, a datą podjęcia uchwały o skreśleniu z listy aplikantów (w dniu [...] października 2011 r.) nie zostały przeprowadzone żadne czynności dowodowe, nie wpłynęły nowe dokumenty, pisma itp. Jedyną nową okolicznością, która w sprawie zaistniała i która wpłynęła na treść rozstrzygnięcia, był fakt utrzymania w mocy przez Prezydium NRA uchwały ORA z dnia [...] marca 2011 r. oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1742/11 oddalający skargę Zdaniem organu, zarzuty dotyczące pozbawienia strony prawa do uczestniczenia w postępowaniu są bezzasadne, bowiem ORA nie podjęła żadnych czynności, w których w jakiejkolwiek formie mógłby skarżący wziąć udział. Ponadto nie został zgromadzony żaden nowy materiał dowodowy, z którym skarżący powinien był się zapoznać. Podniesiono, że uchwała ORA zapadła wyłącznie w oparciu o dowody, zgromadzone do dnia [...] marca 2011 r. oraz na podstawie treści uchwały Prezydium NRA z dnia [...] maja 2011 r., która została skarżącemu doręczona i którą zakwestionował. Organ wskazał, że zarzuty zawarte w odwołaniu mają czysto formalny charakter o czym świadczy fakt, że skarżący nie próbował wykazać, jaki wpływ mogły wywrzeć na treść rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, że rozstrzygnięcie o niemożności powtarzania przez skarżącego I roku aplikacji przesądziło również o jego statusie aplikanta. Jako osoba, która nie ukończyła I roku szkoleniowego, nie może kontynuować aplikacji, a zatem podlega skreśleniu z listy aplikantów z uwagi na nieprzydatność do zawodu adwokata. Orzeczenie ORA z dnia [...] października 2011 r. było jedynym dopuszczalnym w zaistniałej sytuacji rozstrzygnięciem, nie wymagającym prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Ww. uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2012 r. została doręczona skarżącemu w dniu 20 marca 2012 r. z błędnym pouczeniem, co do przysługującego stronie środka zaskarżenia, (pouczono skarżącego o prawie odwołania w terminie 14 dni od doręczenia uchwały, do Ministra Sprawiedliwości za pośrednictwem Naczelnej Rady Adwokackiej). Przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2012 znak [...] Prezydium NRA przesłało skarżącemu ponownie odpis ww uchwały z prawidłowym pouczeniem o sposobie odwołania. Skarżący otrzymał powyższą korespondencję w dniu 24 kwietnia 2012 r. (v. zpo w aktach sprawy). W skardze na powyższą uchwałę Prezydium Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2012 r. wniesioną do tutejszego Sądu, za pośrednictwem organu w dniu 24 maja 2012 r. M. N. zarzucił rażące naruszenie prawa i wniósł o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., względnie o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi ponowił dotychczasowe zarzuty i wskazał, że nieprzypadkowo skierował bezpośrednio do Prezydium NRA wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, a wniosek ten do dnia złożenia skargi nie został rozpatrzony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga M. N. nie zasługuje na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonej uchwały w pierwszej kolejności należało ustalić czy przedmiotowa skarga została wniesiona w terminie o jakim mowa w art. 54 § 1 p.p.s.a., w przeciwnym bowiem razie podlegałaby ona odrzuceniu na podstawie art.58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. bez konieczności merytorycznego odniesienia się do zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2012 r. Jak już wspomniano, uchwała z [...] lutego 2012 r. została doręczona skarżącemu dwukrotnie. Po raz pierwszy 20 marca 2012 r. z błędnym pouczeniem co do przysługującego stronie środka zaskarżenia. Po raz drugi 24 kwietnia 2012 r. z prawidłowym pouczeniem. Jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych M. N. stosując się do powyższego pouczenia odwołał się do Ministra Sprawiedliwości w terminie wskazanym w ww. pouczeniu. Po wpłynięciu do Prezydium NRA odwołania, organ ten przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2012 r. przesłał skarżącym ponownie odpis ww. uchwały z [...] lutego 2012 r. tym razem z prawidłowym pouczeniem, co do sposobu zaskarżenia tejże uchwały. M. N., w terminie 30 dni od daty ponownego otrzymania uchwały z [...] lutego 2012 r. złożył do tutejszego Sądu, za pośrednictwem Prezydium NRA niniejszą skargę. Mając na uwadze powyższe, należało rozważyć czy termin do wniesienia skargi do tutejszego Sądu rozpoczął bieg dla zainteresowanego poczynając od 20 marca 2012 r. (data doręczenia uchwały z błędnym pouczeniem) czy też od 24 kwietnia 2012 r. (data doręczenia uchwały z prawidłowym pouczeniem). W ocenie Sądu na gruncie rozpatrywanego przypadku należy przyjąć, że 30 -dniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2012 r. ponownie rozpoczął bieg dla skarżącego od 24 kwietnia 2012 r. Uzasadniając powyższe stanowisko przypomnienia wymaga, że z dniem 11 kwietnia 2011 r., na mocy Ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy- Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2011 r., Nr 6, poz. 18, dalej w skrócie nowelizacja k.p.a.) nowelizacji uległ przepis art. 111 k.p.a. W art. 111 k.p.a. ustawodawca dodał bowiem m.in. § 1a, zgodnie, z którym, obecnie, uzupełnienie jak i sprostowanie decyzji w zakresie, o którym mowa w art. 111 § k.p.a. może nastąpić również z urzędu. Jednakże z zestawienia § 1 i § 1b art. 111 k.p.a. wynika, że ustawodawca nie przewidział formy prawnej w jakiej ma nastąpić sprostowanie pouczenia zamieszczonego w decyzji, co do służących stronie środków zaskarżenia. Powyższe zaniechanie powoduje, że istnieją wątpliwości co do właściwej formy sprostowania tego elementu decyzji. Nie ulega bowiem kwestii, że można żądać sprostowania w trybie art. 111 k.p.a. nieprawidłowego pouczenia, nie mającego znamion oczywistej pomyłki, lecz będącego rezultatem dokonania przez organ błędnej interpretacji przepisów odnoszących się do zasad i trybu wnoszenia środków prawnych od decyzji (v. np. wyrok NSA z dnia 22 marca 2003 r. sygn. akt V SA 3051/01). Co więcej, przepis art. 111 § 1b k.p.a. w połączeniu z nowym brzmieniem art. 111 § 2 k.p.a. nastręcza kolejne problemy związane z koniecznością udzielenia odpowiedzi na pytanie, od kiedy, w aktualnym stanie prawnym, będzie biegł termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji sprostowania przez organ ( z urzędu jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, lub na wniosek strony) pouczenia co do przysługujących stronie środków prawnych na podstawie art. 111 § k.p.a. lub odpowiednio art. 111§ 1a k.p.a. W myśl bowiem art. 111 § 2 k.p.a. w przypadku wydania postanowienia o którym mowa w § 1b (a zatem wyłącznie w przypadku uzupełnienia lub odmowy uzupełnienia decyzji - a więc nie w przypadku sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie), termin dla strony do wniesienia m.in. skargi do sądu administracyjnego biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia. Wydaje się więc, iż termin ten, w braku jakiegokolwiek unormowania tej materii w zakresie sprostowania pouczenia biegnie od dnia doręczenia stronie decyzji. Oznaczałoby to, z kolei obowiązek składania środka zaskarżenia w terminie wynikającym z regulacji ustawowej, niezależnie od treści pouczenia zamieszczonego w decyzji (v. W. Chróścielewski Zmiany w zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r. (ZNSA 4 (37)/ 2011 str. 17-18). Jak słusznie zauważa autor, powyższego opracowania nowa konstrukcja art. 111§ 2 k.p.a. pogarsza więc w swej istocie prawa procesowe strony, a tym samym podważa wiarę w racjonalne odwołanie ustawodawcy. Uwzględniając, że obowiązek pouczenia, co do przysługujących stronie środków zaskarżenia stanowi szczególny przejaw zasady informowania, o której mowa w art. 9 k.p.a. a jego naruszenie, z wyraźnej woli ustawodawcy, nie może szkodzić stronie (art. 112 k.p.a. ) a także mając na uwadze wskazane wyżej mankamenty znowelizowanego przepisu art. 111 k.p.a. i jego skutki prawne. Należy stwierdzić, że w sytuacji dokonania przez organ sprostowania z urzędu Uchwały Prezydium NRA z dnia [...] lutego 2012 r. w zakresie zamieszczonego w tej uchwale pouczenia w kwestii przysługujących stronie środków prawnych, początkiem biegu terminu na wniesienie skargi do tutejszego Sądu był dzień doręczenia sprostowanej uchwały tj. 24 kwietnia 2012 r. Zatem wniesienie przedmiotowej skargi w dniu 24 maja 2012 r. należy uznać za wniesienie jej w terminie o którym mowa w art. 54 § 1 p.p.s.a. Dodatkowo należy wskazać, że omówione wyżej pominięcie w znowelizowanym przepisie art. 111 k.p.a. formy prawnej, w jakiej następuje wzmiankowane sprostowanie nie pozwala na postawienie organowi ewentualnego zarzutu niewłaściwej formy dokonanego sprostowania. Przechodząc z kolei do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały stwierdzić trzeba, że nie narusza ona prawa. Przedmiotem postępowania była ocena, czy zachodzą wystarczające przesłanki do stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata, co może być podstawą do skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Skarżący oparł skargę na zarzucie naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego. W związku z tym, rozpoznania w pierwszej kolejności wymagają podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania. Podkreślenia wymaga, że wątpliwości ujawnione na etapie postępowania administracyjnego muszą być w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (uchwale) jednoznacznie zinterpretowane z powołaniem się na konkretne przepisy prawa. W niniejszej sprawie badaniu i ocenie podlegało przede wszystkim, czy organ odwoławczy przeanalizował ponownie wszystkie zarzuty zamieszczone w odwołaniu, konfrontując je z ustaleniami organu I instancji i materiałami dowodowymi sprawy. Taka analiza, w ocenie Sądu, została dokonana przez organ odwoławczy w powołaniu się na zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy. Zebrany w sprawie i oceniony materiał dowodowy wystarczał do uznania, że obie uchwały organów samorządu adwokackiego podjęte zostały zgodnie z przepisami prawa. Nie jest kwestionowane przez skarżącego, a także znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, że M. N. po I roku aplikacji nie zdał kolokwium rocznego; nie zdał również kolokwium w terminie poprawkowym. Uchwała ORA w [...] o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów adwokackich zapadła w dniu [...] października 2011 r. a zatem w dacie jej podjęcia uchwała o odmowie wyrażenia zgody na powtarzanie przez skarżącego I roku aplikacji była ostateczna (v. uchwała Prezydium NRA z dnia [...] maja 2011 r., utrzymująca w mocy uchwałę ORA w [...] z dnia [...] marca 2011 r.). W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, co do zgodności z prawem, działanie organu w zakresie możliwości procedowania w sprawie skreślenia skarżącego z listy aplikantów. Dlatego, wyłącznie na marginesie można dodać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r. nie podzielił zarzutów skarżącego, co do niezgodności z prawem ww uchwały o odmowie wyrażenia zgody na powtarzanie roku oddalając skargę M. N. na to rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zarzutu skarżącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, że jeżeli strona podnosiła ten zarzut to w jej interesie leżało wykazanie istotnego wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Tym bardziej, że dłuższy okres, jaki upłynął między datą doręczenia stronie skarżącej decyzji, a datą rozpoznania sprawy przez Sąd, umożliwiał skarżącemu przygotowanie wypowiedzi wykazującej wadliwość mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast przed Sądem skarżący nie przedstawił istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego, to znaczy, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy (tak również wypowiedział się na gruncie przepisów ordynacji podatkowej Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ uchwale składu 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66). Należy podnieść, że skarżący nie wskazuje, jaki istotny wpływ na wynik sprawy ma powyższe uchybienie. W skardze także nie podnosi kwestii, które mógłby podnieść w ramach zajęcia stanowiska przed organem odwoławczym, a które miałoby istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Podkreślenia wymaga, że pomiędzy podjęciem przez ORA uchwały o niewyrażaniu zgody na powtarzanie I - szego roku aplikacji w dniu [...] marca 2011 roku, a datą podjęcia uchwały o skreśleniu z listy aplikantów - tj dniem [...] października 2011 roku, nie zaistniały żadne nowe okoliczności. ORA nie podjęła żadnych czynności, w których uczestniczyć mógłby Skarżący, nie pojawił się też żaden nowy materiał dowodowy, z którym Skarżący winien się zapoznać. Nie ma również usprawiedliwionych podstaw skarga w części dotyczącej zarzutu naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. stanowiącego, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić osoby będące stronami w sprawie. Art. 61 k.p.a. nie określa formy wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, ani formy zawiadomienia stron o wszczęciu takiego postępowania. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że za datę wszczęcia postępowania można uznać dzień pierwszej czynności urzędowej w sprawie, której postępowanie dotyczy, w tym również czynności kontrolnej. Zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania nie jest też wartością samą w sobie, lecz służy określonemu celowi, a gdy strona dowie się o wszczęciu postępowania z innego źródła i podejmie w jego toku obronę swoich praw, to zbędne jest powiadamianie jej o wszczęciu postępowania (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2009, wyd. III; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2010, wyd. III - oraz podane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Należy zgodzić się z organem, że skarżącemu znane były konsekwencje negatywnego w terminie poprawkowym wyniku kolokwium rocznego. W art. 58 pkt 12 lit.b) ustawy Prawo o adwokaturze upoważniono Naczelną Radę Adwokacką do uchwalenia regulaminu dotyczącego zasad odbywania aplikacji adwokackiej jako podstawowego aktu tworzącego stosunek podległości organizacyjnej pomiędzy aplikantem a samorządem odnośnie kształcenia w toku aplikacji pod kątem uzyskania kwalifikacji do wykonywania zawodu adwokata. W § 18-22 regulaminu aplikacji adwokackiej uchwalonego dnia 3 września 2005 r., później wielokrotnie nowelizowanego, wprowadzono obowiązek składania rocznego kolokwium przez aplikanta, sprawdzającego w określonym nim trybie w ramach przygotowania do wykonywania zawodu adwokata, a także przewidziano stwierdzenie przez ORA nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata w razie negatywnego wyniku kolokwium poprawkowego. Skarżący po otrzymaniu uchwały ORA o skreśleniu go z listy aplikantów adwokackich, a wcześniej uzyskując wiedzę o ostatecznej uchwale Prezydium NRA o niewyrażeniu zgody na powtarzanie I roku aplikacji podjął w toku niniejszego postępowania administracyjnego obronę swoich praw odwołując się od ww. uchwały ORA o skreśleniu. W tym stanie rzeczy, nawet jeżeli przyjąć, że zawiadomienia skrżącego o wszczęciu niniejszego postępowania formalnie nie dokonano to uchybienie przez organ przepisowi art. 61 § 4 k.p.a. nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, dlatego nie może prowadzić do uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 79 ust. 2 Prawo o adwokaturze, aplikanta można skreślić z listy aplikantów z powodu nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata " w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji". W stanie prawnym adekwatnym do rozstrzygnięcia analizowanej sprawy w ustawie - Prawo o adwokaturze nie było przepisu, który jednoznacznie wskazywałby, kiedy rozpoczyna się aplikacja. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenie takiego momentu jest jednak możliwe na drodze wykładni. W wyroku z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 1012/11 Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadził wykładnię powyższego przepisu stwierdzając m. in. Względy racjonalności nakazują przyjmować, że aplikacja nie mogła się rozpocząć wcześniej niż w chwili nabycia przez kandydata na aplikację statusu aplikanta adwokackiego. Z art. 75 ust. 3 Prawa o adwokaturze wynika, że podstawą wpisu na listę aplikantów adwokackich jest uchwała okręgowej rady adwokackiej. Uchwała taka powinna być doręczona stronie, zgodnie z zasadą ogólną (109 § 1 k.p.a.), i od tego momentu wywołuje skutek prawny. Skutkiem tym jest powstanie stosunku administracyjnoprawnego między kandydatem na aplikację a organami adwokatury, którego treścią są m.in. prawa i obowiązki uczestnika aplikacji, wynikające z ustawy - Prawo o adwokaturze. W konsekwencji, NSA stoi na stanowisku, że w stanie prawnym adekwatnym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, dzień doręczenia uchwały o wpisie na listę aplikantów należało traktować jako pierwszy dzień aplikacji, a tym samym jako pierwszy dzień terminu, o którym mowa w art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Należy dodać, że art. 5 ww. ustawy, mówiący o obowiązku złożenia ślubowania, stosuje się odpowiednio do "aplikantów adwokackich" (art. 75 ust. 5 ww. ustawy). Osobę zobowiązaną do złożenia ślubowania ustawodawca nazwał "aplikantem adwokackim", a już nie "kandydatem" (por. np. ust. 3 ww. przepisu). Z tego powodu NSA nie podziela stanowiska, że aplikacja rozpoczynała się dopiero w dniu ślubowania. Zdaniem NSA, skoro art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze stanowi, że w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji "okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich", to znaczy, że w tym czasie powinna zapaść stosowna uchwała ORA. Innymi słowy, przedział czasowy określony w art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze jest terminem na wydanie decyzji przez organ wskazany w tym przepisie. Powyższy pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela. W rozpatrywanej sprawie uchwała o wpisie skarżącego na listę aplikantów zapadła [...] listopada 2009 r., doręczono ją skarżącemu 4 listopada 2009 r. (v. k. 35 akt adm.) zatem podjęcie w dniu [...] października 2011 r. przez ORA w [...] uchwały o skreśleniu M. N. z listy aplikantów adwokackich nastąpiło w przedziale czasowym określonym w art. 79 ust. 2 Prawo o adwokaturze. Art. 79 ust. 2 Prawo o adwokaturze statuuje kompetencję ORA do wydania decyzji uznaniowej. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Zdaniem Sądu, ze swoich obowiązków organ wywiązał się w sposób należyty. Wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa. Wyznacznikiem sposobu realizacji w trakcie aplikacji przez aplikanta obowiązku w zakresie podnoszenia poziomu wiedzy zawodowej są oceny uzyskane z kolokwium z dziedziny prawa, które było przedmiotem zajęć seminaryjnych w okresie poprzedzającym kolokwium. Ocena z kolokwium ma też istotne znaczenie dla dalszego przebiegu aplikacji. Pozytywne oceny z kolokwium świadczą o nie tylko celowości dalszego kształcenia, ale są warunkiem koniecznym decydującym o możliwości przystąpienia aplikanta do egzaminu końcowego. A contrario negatywne oceny z kolokwium świadczą o braku postępów w toku aplikacji. Negatywne oceny z kolokwiów weryfikujących poziom tej wiedzy stanowią w ocenie Sądu przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. W wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II 697/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze potwierdza tezę, że organy adwokatury powinny posiadać kompetencję do weryfikowania wiedzy aplikantów. Kryterium świadczącym o "nieprzydatności" aplikanta do wykonywania zawodu adwokata powinny być bowiem czynniki związane z brakiem znajomości prawa i odpowiednich umiejętności, których uzyskaniu służy aplikacja adwokacka. Jest więc oczywiste, że w toku aplikacji powinno dochodzić się do stosownej weryfikacji aplikantów w tym zakresie. Kolokwia są formą takiej weryfikacji. Z kolei w przywołanym już wyżej wyroku z dnia 29 marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m in. Dwukrotnie negatywny wynik kolokwium mógł bowiem był uznany za okoliczność przesądzającą o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów, niezależnie od treści opinii o przebiegu aplikacji skarżącego. Według Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) uzasadniły swoje rozstrzygnięcia nie naruszając art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do argumentacji strony dotyczącej braku rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały wskazać należy, iż zarzut ten również nie jest zasadny. Jak wynika z akt sprawy w terminie otwartym do złożenia odwołania od uchwały ORA w [...] z dnia [...] października 2011 r. M. N. złożył zarówno wniosek o stwierdzenie nieważności tejże uchwały jak i odwołanie od niej do Prezydium NRA. Niewątpliwie złożenie obydwu środków prawnych było i jest dopuszczalne. Jednakże, jak słusznie podnosi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, tryb odwoławczy ma w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego pierwszeństwo przed trybem nadzoru obejmującym m in. stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. gdyż organ odwoławczy ma szersze uprawnienia niż organ stosujący art. 156 § 1 k.p.a (v. wyrok NSA z dnia 24 lipca 1998 sygn. akt III SA 642/97 ). Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.