VI SA/Wa 1332/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi L.T. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia praktycznego sprawdzenia umiejętności tłumaczenia w związku z ubieganiem się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] kwietnia 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu. L.T., wnioskiem z dnia [...] grudnia 2003r. wystąpił do Prezesa Sadu Okręgowego w [...] o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego. Wraz z wnioskiem złożył dyplom ukończenia wyższych studiów magisterskich na [...] zakresie języka niemieckiego z wynikiem dobrym uzyskując w dniu [...] czerwca 1976 r. tytuł magistra lingwistyki stosowanej. Prezes Sądu Okręgowego w [...] zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o wyrażenie zgody na przystąpienie Pana L.T. - kandydata na tłumacza przysięgłego do sprawdzianu z umiejętności tłumaczenia tekstów prawniczych w mowie i piśmie. Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. na podstawie § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] wyraził zgodę na przeprowadzenie praktycznego sprawdzenia umiejętności tłumaczenia Pana L.T.. W uzasadnieniu swojego postanowienia Minister wskazał, iż wprawdzie Pan L.U. legitymuje się dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich w Instytucie Lingwistyki Stosowanej, posiada doświadczenie wynikające z pracy tłumacza i lektora języka niemieckiego oraz z pracy w charakterze nauczyciela języka niemieckiego ale z przedłożonych dokumentów nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż posiada odpowiednią umiejętność tłumaczenia tekstów prawniczych i dokumentów urzędowych. Stosownie do § 18 ust. 2 w/w rozporządzenia znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia może być, za zgodą Ministra Sprawiedliwości, wykazana dyplomem lub świadectwem innym niż wymienione w ust. 1 tego paragrafu albo stwierdzona w inny sposób. Od tego postanowienia odwołał się Pan L.T. składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi niewłaściwą wykładnię § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych. Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 w związku z art. 144 kpa oraz § 18 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia, po rozpatrzeniu wniosku, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powołał § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112 z późn. zm.) wyjaśniając, że tłumaczem przysięgłym może być osoba, która wykaże zarówno odpowiednią znajomość języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem przysięgłym jak i odpowiednią umiejętność tłumaczenia. Powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 4 grudnia 1995 r. (sygn. akt II SA 1356/94). Tłumaczem przysięgłym może być ustanowiona tylko osoba, która wykaże się odpowiednią znajomością języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem, oraz odpowiednią znajomością tłumaczenia. Oznacza to, że prezes sądu nie tylko może, ale wręcz jest zobowiązany do ustalenia czy kandydat na tłumacza przysięgłego posiada odpowiednią dla czynności, które ma zamiar wykonywać, znajomość języka oraz odpowiednią znajomość tłumaczenia. Spełnienie warunków określonych w § 18 ust. 1 rozporządzenia nie wyklucza wymagania od kandydatów na tłumaczy przysięgłych dodatkowego wykazania odpowiedniej znajomości języka i umiejętności tłumaczenia. W przedmiotowej sprawie Prezes Sądu Okręgowego w [...] uznał, że ustalenie powyższych kwalifikacji powinno odbyć się w formie egzaminu i dlatego wystąpił do Ministra Sprawiedliwości o wyrażenie zgody na jego przeprowadzenie. Przedstawione w sprawie dokumenty i doświadczenie zawodowe nie dowodziły w sposób nie budzący wątpliwości, że kandydat spełnia warunki określone w § 17 ust. 3 rozporządzenia. Minister podzielił te wątpliwości i dlatego udzielił zgody, o którą wnoszono. Konieczność dodatkowego sprawdzenia wynika jedynie z potrzeby zapewnienia wymiarowi sprawiedliwości oraz innym uczestnikom obrotu prawnego usług tłumaczy przysięgłych na najwyższym poziomie. Na powyższe postanowienie pan L.T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, iż Minister Sprawiedliwości dokonał niewłaściwej wykładni przepisów § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych poprzez uznanie, że fakt złożenia przez osobę ubiegającą się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym dyplomu ukończenia wyższej uczelni językowej lub lingwistycznej może, ale nie musi być wystarczającym dowodem co do znajomości języka obcego i umiejętności tłumaczenia. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Warunki ustanowienia tłumaczem przysięgłym kształtuje § 17 i § 18 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych ( Dz. U. Nr 18, poz. 112 ze zmianami). Zgodnie z tymi przepisami tłumaczem przysięgłym może być ustanowiona osoba spełniająca warunki określone w § 17 pkt 1 - 6, która między innymi wykaże odpowiednią znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem oraz umiejętność tłumaczenia. Sposób wykazania znajomości języka obcego oraz umiejętności tłumaczenia określił § 18 ust. 1 i 2. Zgodnie z tym przepisem znajomość języka i umiejętność tłumaczenia można wykazać poprzez wylegitymowanie się dyplomem ukończenia i uzyskania tytułu zawodowego magistra odpowiednich dla danego języka wyższych studiów filologicznych czy studiów w zakresie lingwistyki stosowanej. Znajomość języka i umiejętność tłumaczenia może być również, za zgodą Ministra Sprawiedliwości, wykazana innym, niż opisanym wyżej dyplomem czy świadectwem lub może być stwierdzona w inny sposób. Tym innym sposobem może być niewątpliwie egzamin sprawdzający umiejętności kandydata. Wadliwym jest jednak rozumowanie, że egzamin czy też sprawdzian umiejętności tłumaczenia może być urządzany dla kandydatów spełniających warunek określony w § 18 ust. 1 rozporządzenia. Zaakceptowanie takiej praktyki prowadziłoby do kumulowania warunków dwóch różnych możliwości wykazania się znajomością języka oraz umiejętnością tłumaczenia i pozwalałoby na weryfikację dyplomów ukończenia i uzyskania tytułu zawodowego magistra studiów filologicznych, które weryfikacji, zgodnie z treścią § 18 ust. 1 rozporządzenia nie podlegają i są uznawane za wystarczający dowód spełnienia warunku określonego w § 17 pkt 3 tego rozporządzenia Jak z powyższego wynika, posiadanie dyplomu magisterskiego studiów filologicznych w dziedzinie danego języka lub studiów w zakresie lingwistyki stosowanej, wykazuje znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia. Przepisy cytowanego rozporządzenia nie stanowią podstawy do przeprowadzenia przez prezesów sądów okręgowych dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych dodatkowego postępowania w celu wykazania znajomości języka obcego i umiejętności tłumaczenia, czyli żadnych dodatkowych sprawdzianów znajomości języka i umiejętności tłumaczenia dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych. Przeciwnie, przepisy stanowią, że wskazane wyżej dyplomy magisterskie umiejętności te wykazują. Stąd wniosek o przeprowadzanie praktycznego sprawdzianu dla zweryfikowania umiejętności wykazanych już dyplomem magisterskim, wymaganym przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, o które wystąpił prezes Sądu Okręgowego w [...] i wyrażenie przez Ministra Sprawiedliwości zgody na jego przeprowadzenie dokonane zostały bez żadnej podstawy prawnej. Skarżący legitymuje się dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich w [...] co w myśl § 18 ust. 1 rozporządzenia jest dostatecznym dowodem znajomości języka obcego oraz umiejętności tłumaczenia. Nie ulega wątpliwości, że wobec niezwykłej doniosłości pracy wykonywanej przez tłumaczy przysięgłych oraz konieczności zapewnienia bezwzględnej poprawności i rzetelności tłumaczeń, zasadne jest stawianie szczególnie wysokich wymagań tłumaczom przysięgłym. Zasadne może się więc okazać wprowadzenie wymogu wykazania umiejętności nie tylko odpowiednim dyplomem magisterskim ale również wynikiem specjalnego sprawdzianu umiejętności tłumaczenia tekstów prawniczych, znajomości terminologii różnych dziedzin prawa oraz zwrotów urzędowych używanych w dokumentach, bowiem jest oczywiste, że nawet osoba doskonale znająca dany język może nie znać terminologii specjalistycznej, której znajomość wiąże się z reguły z pewną wiedzą specjalistyczną z danej dziedziny. Jednak dopuszczalność innych wymagań musiałaby zostać wprowadzona odpowiednimi przepisami, stawiającymi tłumaczom przysięgłym wyższe niż obecnie kryteria ubiegania się o ustanowienie tego tytułu. Obecnie obowiązujące przepisy takich uregulowań nie zawierają. Zdaniem Sądu brak jest podstawy prawnej do stawiania kandydatom na tłumaczy przysięgłych innych wymagań niż przewidziane obecnymi przepisami rozporządzenia, które nie przewidują w ogóle sytuacji poddawania w wątpliwość kwalifikacji wykazanych odpowiednimi dyplomami wyższej uczelni. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości precyzuje w sposób wyczerpujący wymogi stawiane tłumaczom zatem stawianie skarżącemu innych wymagań niż zakreślone w cyt. rozporządzeniu nie znajduje oparcia w przepisach prawnych. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] kwietnia 2004 r. należało uchylić, jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. § 18 ust.1 i 2 cytowanego rozporządzenia, które nie przewidują wprowadzenia dodatkowych wymagań kandydatom na tłumaczy przysięgłych. Ponieważ zaskarżone postanowienie Ministra Sprawiedliwości i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] kwietnia 2004 r. zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, na zasadzie art. 145 § 1 p.1 lit.a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. Na zasadzie art. 152 w/w ustawy, Sąd stwierdził, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu.