VI SA/Wa 1345/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego P. D. kwotę 457,00 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw przeciwko wpisowi P. D. na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w [...] dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] marca 2009 r. P. D. złożył wniosek do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] /dalej zwanej ORA/ o wpisanie go na listę adwokatów. Do wniosku dołączył m.in. kwestionariusz osobowy, wyciąg z Krajowego Rejestru Karnego, życiorys, odpis dyplomu ukończenia studiów, świadectwo zdania w dniu [...] września 1998 r. egzaminu sędziowskiego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca po ukończeniu aplikacji i zdaniu egzaminu sędziowskiego z wynikiem bardzo dobrym pracował w latach 1998-2001 jako asesor w Sądzie Rejonowym w B., a następnie jako sędzia w tymże Sądzie Rejonowym w B., zaś od października 2007 r. do czerwca 2008 r. jako Sędzia w Sądzie Rejonowym w W. Z danych z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że w Rejestrze tym nie figuruje. Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2009 r., jednogłośnie podjętą w głosowaniu tajnym, ORA w [...] postanowiła wpisać P. D. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Jako podstawę prawną uchwały ORA wskazała art. 65, art. 66 ust. 1 p.3 i art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze /Dz. U. Nr 123 z 2002 r. poz.1058 z późn. zmianami, dalej zwana pr.adw./. W uzasadnieniu tej uchwały ORA wskazała, że wnioskodawca osiągnął wysokie kwalifikacje zawodowe, nie toczy się przeciwko niemu żadne postępowanie karne ani dyscyplinarne, korzysta z pełni praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych, jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi P. D. na listę adwokatów. Jako podstawę prawną sprzeciwu podał art. 69a ust.1 w związku z art. 65 p. 1 pr. adw. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że zbadał akta osobowe kandydata i z akt tych wynika, że gdy był sędzią Sądu Rejonowego w B. dopuścił się przewinienia służbowego z art. 90 w związku z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98 z 2001 r. poz. 1070 z późn. zmianami). Przewinienie polegało na tym, że w 2003 r. bez powiadomienia Prezesa Sądu Okręgowego w [...] i z uchybieniem godności urzędu wziął udział w licytacji prowadzonej w wydziale, w którym pracował jako sędzia i tą drogą nabył prawo własności nieruchomości (mieszkania), a następnie w 2005 r. ponownie bez powiadomienia Prezesa Sądu Okręgowego w [...] i z uchybieniem godności urzędu wziął udział w licytacji prowadzonej w wydziale, w którym pracował jako Sędzia. Za te przewinienia Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w [...] wyrokiem z dnia [...] maja 2007 r. (sygn.akt [...]) wymierzył mu karę w postaci przeniesienia na inne miejsce służbowe w okręgu Sądu Apelacyjnego w [...]. Następnie toczyło się przeciwko P. D. kolejne postępowanie dyscyplinarne za to, że w nocy z dnia [...] października na [...] listopada 2006 r. w L. nie udzielił funkcjonariuszom Policji prawdziwego dokumentu tożsamości i umyślnie podał nieprawdziwe dane personalne legitymującym go funkcjonariuszom, a także nie poinformował ich o sprawowaniu urzędu sędziego, czym rażąco uchybił godności urzędu sędziego, za co wymierzona mu została przez Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w [...] kara dyscyplinarna złożenia z urzędu. W wyniku odwołania skarżącego Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w [...] wyrokiem z dnia [...] lutego 2009 r. (sygn.akt [...]) zmienił wyrok w ten sposób, że wyeliminował z opisu przewinienia dyscyplinarnego sformułowanie "nie poinformował legitymujących go funkcjonariuszy o sprawowaniu urzędu sędziego" i w miejsce kary złożenia z urzędu wymierzył mu karę nagany. Dnia [...] marca 2008 r. P. D. zrzekł się urzędu sędziego i jego stosunek służbowy uległ rozwiązaniu z dniem [...] czerwca 2008 r. Minister zaznaczył, że P. D. ubiega się o wpis po raz drugi. Uchwałą z dnia [...] czerwca 2008 r. ORA w [...] wpisała P. D. na listę adwokatów. Minister wniósł sprzeciw decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., a skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2146/08). W opisanym stanie rzeczy Minister oceniając ponowną uchwałę o wpisie uznał, że P. D. swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, ani nie jest nieskazitelnego charakteru. Działania P. D. w czasie, gdy sprawował urząd sędziego w B. zostały przez Ministra ocenione negatywnie. Te działania podważają jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter, a także dyskwalifikują jako adwokata w sferze etyczno-moralnej. Brak tych cech podważa jego przydatność do wykonywania zawodu adwokata, który jest zawodem zaufania publicznego. P. D. nie poinformował organów wpisowych o tym, że toczyły się przeciwko niemu dwa postępowania dyscyplinarne. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. D. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 65 p. 1 pr.adw. poprzez przyjęcie, że skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. W uzasadnieniu skargi wskazał, że [...] czerwca 2008 r. sam zrzekł się urzędu sędziowskiego. Żadne z przewinień dyscyplinarnych nie skutkowało karą złożenia z urzędu. Zatem, skoro warunkiem sprawowania urzędu sędziowskiego jest nieskazitelny charakter, to dopuszczenie przez sądy dyscyplinarne, w tym Sąd Najwyższy, do dalszego sprawowania urzędu sędziowskiego oznacza, że w ocenie tych sądów skarżący jest nieskazitelnego charakteru. Minister nie odniósł się do innych materiałów znajdujących się w aktach osobowych skarżącego, w tym do pozytywnej opinii o nim Prezesa Sądu Rejonowego w B. i Prezesa Sądu Rejonowego w W. oraz pominął ocenę jego 10 letniej pracy na stanowisku asesora i sędziego a także życie osobiste wnioskodawcy. Sprzeciw Ministra powoduje zawodowe unicestwienie skarżącego i stanowi karę surowszą niż najsurowsze przewidziane w poszczególnych ustawach o zawodach prawniczych, bowiem eliminuje go ze wszystkich zawodów prawniczych, co jawi się jako rażąco surowe. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Powtórzył argumentację powołaną w sprzeciwie oraz wskazał, że czyny skarżącego zagrażają społecznemu poczuciu zaufania do organów wymiaru sprawiedliwości i godzą w porządek prawny. Minister wziął pod uwagę pozytywne opinie, jednak w jego ocenie przewinienia dyscyplinarne mają znaczenie decydujące dla negatywnej oceny skarżącego. Okres od zajęcia stanowiska przez WSA w Warszawie w przedmiocie poprzedniego sprzeciwu jest zbyt krótki, aby Minister zmienił stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez P. D. Sąd uznał, że doszło do naruszenia prawa, zatem skarga zasługuje na uwzględnienie. Wydając rozstrzygnięcie Sąd zważył, że jest niesporne między stronami, iż skarżący był dwukrotnie karany dyscyplinarnie. Sporne są jedynie wnioski, jakie wysnuł organ z poczynionych ustaleń. W ocenie Sądu ustalenia organu są niepełne, a wnioski wyciągnięte przez organ z poczynionych ustaleń nie są właściwe, co do tego, że skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Przypominając krótko przebieg zdarzeń wskazać należy, że Sąd Najwyższy -Sąd Dyscyplinarny w [...] oceniając pierwsze przewinienia dyscyplinarne skarżącego wyrokiem z dnia [...] maja 2007 r. wymierzył mu karę w postaci przeniesienia na inne miejsce służbowe (z B. do W.), co oznacza, iż w ocenie tego Sądu w dacie wyrokowania P. D. nadal spełniał wymóg określony w art.61 § 1 p.2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98 z 2001 r. poz.1070 z późn. zmianami, dalej zwane u.s.p.) tj. był nieskazitelnego charakteru i mógł pełnić funkcje sędziowskie. Z datą [...] czerwca 2008 r. P. D. zrzekł się urzędu w toku prowadzonego przeciwko niemu drugiego postępowania dyscyplinarnego. W dniu [...] lipca 2008 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w [...] orzekł w tym postępowaniu dyscyplinarnym w stosunku do skarżącego karę złożenia z urzędu. Wyrok ten nie uprawomocnił się. W dniu [...] sierpnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości wiedząc o powyższym wyroku wniósł pierwszy sprzeciw przeciwko wpisowi P. D. na listę adwokatów w [...] wskazując w uzasadnieniu, że nie jest on nieskazitelnego charakteru. W dniu 15 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na tę decyzję wskazując na wyroki dyscyplinarne i brak nieskazitelności charakteru skutkujący brakiem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W dniu [...] lutego 2009 r. Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w [...] zmienił wyrok Sądu Apelacyjnego (z dnia [...] lipca 2008 r.) i orzekł w stosunku do skarżącego karę nagany. W tym stanie rzeczy skarżący [...] marca 2009 r. złożył nowy wniosek o wpis na listę adwokatów i został niezwłocznie wpisany uchwałą ORA w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., a od tej uchwały Minister wniósł sprzeciw będący przedmiotem skargi. Jak wynika z przedstawionej sekwencji zdarzeń, w dacie [...] kwietnia 2009 r. tj. w dacie wpisu na listę adwokatów w [...] i w dacie [...] maja 2009 r. tj. w dacie sprzeciwu, w stosunku do skarżącego nie była orzeczona kara dyscyplinarna złożenia z urzędu, a jedynie łagodna kara nagany. Oznacza to, że w ocenie Sądu Najwyższego, który jako ostatni oceniał przewinienie dyscyplinarne P. D., nadal spełniał on wymóg nieskazitelnego charakteru z art. 61 § 1 p. 2 u.s.p. warunkujący zajmowanie stanowiska sędziego. Warunek nieskazitelnego charakteru jest przewidziany we wszystkich ustawach regulujących zawody prawnicze. Cecha ta musi być na gruncie wszystkich ustaw regulujących dostęp do zawodów prawniczych rozumiana jednakowo. W ocenie Sądu Najwyższego P. D. nadal spełniał wymóg nieskazitelnego charakteru pozwalający na pełnienie funkcji sędziego. Skoro od daty tego ustalenia ([...] lutego 2009 r.) nie zaszły żadne nowe okoliczności dyskwalifikujące skarżącego, to uznać należy, że ten wymóg jest spełniony w taki sposób, że skarżący mógłby pełnić urząd sędziego. Zatem nietrafnie Minister ustalił, że wnioskodawcy brak cechy nieskazitelnego charakteru. Pominięcie ustaleń prawomocnego wyroku Sądu Najwyższego zmieniającego opis zarzutu oraz zasadniczo łagodzącego karę dyscyplinarną spowodowało błąd w ustaleniach organu w kwestii nieskazitelności charakteru skarżącego, a to stanowi naruszenie art. 80 k.p.a., a to stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać też należy, że skoro Minister (oczywiście zasadnie) zażądał akt osobowych wnioskodawcy, to powinien zbadać całą ich zwartość i wziąć pod uwagę także wszelkie opinie o nim, jakie tam się znajdowały. Opinie te mają bardzo istotne znaczenie przy ocenie, czy wnioskodawca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Tymczasem Minister włączył do swoich akt i rozważył tylko wyroki dyscyplinarne, pominął zaś fakt, że żaden z nich nie orzeka kary złożenia z urzędu sędziowskiego i nie wziął pod uwagę innych istotnych dokumentów korzystnych dla wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy informacja o opiniach prezesów sądów, w których pracował wnioskodawca wynika dopiero ze skargi i odpowiedzi na skargę. Takie działanie organu stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 3 k.p.a. i jest uchybieniem procesowym, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać także należy, iż nie jest także zasadny pogląd Ministra, że skarżący nie poinformował ORA w [...] o wyrokach dyscyplinarnych. Skarżący złożył prawdziwe oświadczenie, że w dacie wniosku tj. [...] marca 2009 r. nie jest karany i nie toczy się przeciwko niemu żadne postępowanie dyscyplinarne. Natomiast ORA w [...], która wpisała go na listę adwokatów po raz drugi, musiała znać sprawy związane z wyrokami dyscyplinarnymi, gdyż jej pierwsza uchwała o wpisie (z dnia [...] czerwca 2008 r.) została objęta pierwszym sprzeciwem Ministra (z dnia [...] sierpnia 2008 r.) i wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2009 r. a w postępowaniach tych ORA uczestniczyła. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu sprzeciw Ministra został wydany z naruszeniem przepisów postępowania polegającym na zaniechaniu zgromadzenia i analizy pełnego materiału dowodowego w sprawie i nieuprawnionym ustaleniu, że skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Zważywszy powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 p.1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.