VI SA/Wa 1350/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. S. zwolnienia od kosztów sądowych. W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący M. S. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na wysokie koszty leczenia jego przewlekłej choroby ([...]) oraz na swój stan majątkowy. Z pozostałych informacji zawartych we wniosku oraz z nadesłanych przez skarżącego dokumentów (w odpowiedzi na wezwanie Sądu z [...] czerwca 2014 r.) wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 3.039,30 zł brutto, tj. 2.120,61 zł netto (zaświadczenie o zarobkach z [...] lipca 2014 r. w aktach sądowych sprawy), a rodzice skarżącego pobierają świadczenia emerytalne: matka w wysokości 1.125,93 zł netto, a ojciec w kwocie 987,34 zł netto (wyciąg z rachunku bankowego matki skarżącego oraz odcinek przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego ojca skarżącego za czerwiec 2014 r. w aktach sądowych sprawy). Jako składniki majątku rodziny skarżący wymienił dom o powierzchni 140 m kw oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,3 ha. W roku ubiegłym matka skarżącego z tytułu emerytury osiągnęła dochód w wysokości 15.693,52 zł, a ojciec skarżącego – z tego samego tytułu uzyskał dochód w kwocie 13.621.68 zł (wspólne zeznanie podatkowe PIT-37 małżonków w aktach sądowych sprawy). W piśmie z [...] lipca 2014 r. skarżący oświadczył, że w roku 2013 odbywał staż w Urzędzie Pracy w B. (finansowany ze środków unijnych) i nie składał za ten okres zeznania w urzędzie skarbowym (nie był bowiem wówczas nigdzie zatrudniony poza ww. stażem). Skarżący również wskazał, iż obecnie mieszka w W. (tu bowiem pracuje) i wydatkuje miesięcznie 800 zł na wynajem pokoju. Ponadto ponosi wysokie koszty leczenia, jednak nie sprecyzował w jakiej wysokości. Skarżący przedstawił też wyciąg z rachunku bankowego swojej matki za okres od [...] lutego 2014 r. do [...] maja 2014 r., na którym saldo końcowe było ujemne (-2.338,79 zł). Natomiast według wiedzy skarżącego, jego ojciec nie posiada rachunku bankowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej zwanej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Stosownie natomiast do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany (pismem Sądu z [...] czerwca 2014 r.) do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, m.in. do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego i jego rodziców rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku, jeżeli ani skarżący ani jego rodzice nie dysponują rachunkami bankowymi, zobowiązano go do złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie (vide pkt d/ pisma Sądu z [...] czerwca 2014 r.). Tymczasem odpowiedź skarżącego jest niepełna, ponieważ skarżący nie wypowiedział się czy posiada rachunki bankowe. Nie jest zatem wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżący dysponuje jakimkolwiek rachunkiem bankowym, a jeżeli tak, to jakie operacje były wykonywane na tym rachunku (rachunkach) oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie wskazał też kwoty jaką w skali miesiąca przeznacza na leczenie [...]. Podał tylko, że wydatkuje miesięcznie 800 zł na czynsz za wynajem pokoju. W tym miejscu podkreślić należy, iż to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09, LEX nr 612997). Skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych informacji w kwestii posiadania przez niego rachunków bankowych, to nie można ustalić, czy wypełnia on przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Na marginesie wypada zwrócić uwagę na przedmiot niniejszej sprawy (ustalenie wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską) w kontekście wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Otóż skarżący przystępując do ww. egzaminu musiał uiścić opłatę za egzamin w kwocie 800 zł, a nadto musiał liczyć się – w przypadku pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego - z koniecznością ponoszenia kosztów odbywania aplikacji radcowskiej (na poziomie ok. 5.000 zł w skali roku). Tymczasem na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.