VI SA/Wa 1372/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy [...] nr [...] oddala skargę M. SA z siedzibą w [...] wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2010 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny KARO KRAJOWE AKCESORIA I ROZWIĄZANIA OKUCIOWE zgłoszony dnia [...] września 2007 r., przez M. S.A., za numerem [...]. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 245 ust. 1 oraz art. 248 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117, z 2004 r. Nr 33 poz. 286 oraz z 2005 r. Nr 10 poz. 68). Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Urząd Patentowy RP wydał w dniu [...] października 2010 r., decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny KARO KRAJOWE AKCESORIA I ROZWIĄZANIA OKUCIOWE przeznaczony do oznaczania następujących towarów: wyroby branży stolarki otworowej: okucia uchylno-rozwierane, okucia uchylne, okucia rozwierane i okucia przesuwne oraz ich części do okien i drzwi balkonowych (kl. 06). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca spółka reprezentowana przez rzecznika patentowego, wskazywała, że zgłoszone oznaczenie nie wykazuje kolizyjnego podobieństwa do przeciwstawionego słownego znaku KARO o numerze [...] udzielonego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz firmy R. Podnosiła, że nie ma podobieństwa w towarach obu oznaczeń. Różnią się one co do konstrukcji, przeznaczenia i dystrybucji. Wymienione okucia są zaliczane do grupy okuć obwiedniowych, czyli są osadzane na obwodzie okien i drzwi. Wyłącznym odbiorcą tych okuć są zakłady produkujące okna i drzwi. Ponadto okucia nie są stosowane jako części zamienne przez użytkowników okien, ponieważ ich okuwanie wymaga specjalistycznych przyrządów i dużej dokładności. Produkty wskazane w zgłoszeniu nie nadają się i nie są stosowane w wyrobach firmy uprawnionej z rejestracji. Dla usunięcia wątpliwości co do podobieństwa towarów zgłaszający wniósł o ograniczenie wykazu towarów do: okuć uchylno-rozwieranych, okuć uchylnych, okuć rozwieranych, okuć przesuwnych oraz ich części do okien i drzwi balkonowych. Zaznaczył również, iż towary wskazane w zgłoszeniu nie znajdują się na tych samych półkach sklepowych obok siebie co towary uprawnionego z rejestracji. Rozpatrując sprawę ponownie Urząd Patentowy odwołał się do art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp w myśl którego "Nie jest dopuszczalne udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy służący do oznaczania towarów lub usług tego samego rodzaju, jeżeli jest on podobny do znaku towarowego wcześniej zarejestrowanego na rzecz innego podmiotu, jeżeli w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby on wprowadzać odbiorców w błąd, co do pochodzenia oznaczanych nim towarów lub usług". Organ podkreślił, iż istnienie powyższej względnej przeszkody dla udzielenia prawa stwierdza się łącznie w oparciu o analizę trzech następujących elementów: podobieństwa samych oznaczeń, jednorodzajowości towarów lub usług do oznaczania, których służą te znaki oraz istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorcy w błąd co do pochodzenia towarów lub usług, ocenianego w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Naruszenie prawa ochronnego następuje poprzez używanie takiego samego lub podobnego znaku do oznaczania towarów tego samego rodzaju, jeśli w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego znak ten mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów jest wypadkową podobieństwa towarów (usług) i podobieństwa oznaczeń. Podobieństwo zachodzi wówczas, gdy w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego wprowadza w błąd kupującego. Możliwość wprowadzenia w błąd należy rozumieć jako istnienie ryzyka pomyłki. O niebezpieczeństwie wprowadzenia w błąd, a więc o istnieniu ryzyka konfuzji można mówić wtedy, gdy podobieństwo znaków i towarów/usług sprzyja mylnemu wyobrażeniu odbiorców o źródle ich pochodzenia. Urząd Patentowy zaakcentował także, że hipoteza normy zawartej w art. 132 ust. 2 pkt 2 wyżej cytowanej ustawy wskazuje na konieczność przeprowadzenia trójstopniowego badania następujących przesłanek: - identyczność lub podobieństwo obu znaków, - identyczność lub podobieństwo towarów, - prawdopodobieństwo powstania wśród części odbiorców błędu polegającego na skojarzeniu między znakami. Przy czym przed porównaniem oznaczeń należy porównać wykaz towarów i usług, dla których przeciwstawione znaki zarejestrowano, na co wskazuje zarówno orzecznictwo jak i doktryna. Kierując się przedstawionymi wyżej zasadami Urząd Patentowy wskazał, że wykaz towarów znaku przeciwstawionego składa się z: [Dispositifs de fermeture pour ouvertures de bdtiments, ouvertures de clótures, ouvertures de murs et/ou de protection contrę les intemperies et/ou de protection de la vue et/ou d'ombrage et/ou d'assombrissement, a savoir volets, treillis, portes metalliąues, et comprenant des elements en plastiaue tels que stores roulants, treillis roulants, portes roulantes, portes basculantes, treillis coulissants, portes coulissantes, portes battantes, portes a inclinaison, portes composees de sous-divisions, portes a sections, portes pliantes, stores metalliąues et constitues d'elements en plastiaue, stores roulants metalliąues et constitues d'elements en plastiaue et/ou textile, auvents metalliąues et constitues d'elements en plastiaue et/ou textile, toitures metalliąues et constituees d'elements en plastiaue et/ou textile, elements de tous les produits precites]; tłum. z franc. zamknięcia do otworów w budynkach, do ogrodzeń, do otworów w ścianach i/lub ochrony przed czynnikami zewnętrznymi i/lub ochrony wzroku i/lub zapewniające zacienienie, czyli okiennice, pergole, metalowe drzwi, i zawierające elementy plastikowe takie jak: rolety, żaluzje siatki, bramy rolowane, bramy garażowe, kratownice, drzwi przesuwne, drzwi rozsuwane, drzwi wahadłowe, drzwi działowe, drzwi segmentowe, drzwi składane, rolety wykonane z metalu i tworzyw sztucznych, rolety z metalu i z tworzyw sztucznych i/lub włókien, i markizy metalowe wykonane z tworzyw sztucznych i/lub włókien, dachy metalowe i składające się z części plastikowych i/lub elementów tekstylnych, elementy do wszystkich towarów wymienionych. Natomiast zgłoszony znak towarowy, po ograniczeniu obejmuje: "okucia uchylno-rozwierane, okucia uchylne, okucia rozwierane i okucia przesuwne oraz ich części do okien i drzwi balkonowych kl. 06". Urząd Patentowy nie podzielił przy tym stanowiska pełnomocnika Zgłaszającego o braku podobieństwa towarów w obu oznaczeniach. Wskazał, że przeciwstawiony znak [...] jest przeznaczony do oznaczania: zamknięć do otworów w budynkach, ogrodzeniach, w ścianach... takich jak okiennice, żaluzje, drzwi przesuwne, wahadłowe, segmentowe.... części do towarów wymienionych. Z kolei znak przedmiotowy wskazuje: okucia uchylno-rozwierane, okucia uchylne, okucia rozwierane i okucia przesuwne oraz ich części do okien i drzwi balkonowych. Zdaniem organu, zawarte w znaku zgłoszonym towary, czyli okucia... oraz części do okien i drzwi balkonowych są częściami towarów takich jak np. drzwi przesuwne, wahadłowe... wskazanych w znaku wcześniejszym. Towary w analizowanych znakach zakupuje się do pomieszczeń o zbliżonym przeznaczeniu (do mieszkań, domów). Przeciętny konsument uzmysławia sobie, iż tego typu towary o tak jednolitym przeznaczeniu są wytwarzane w ramach jednego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo, które specjalizują się ogólnie w oknach, drzwiach czy żaluzjach lub częściach do nich zauważyć, iż znak [...] pod ogólnym pojęciem "elementy do produktów wymienionych", mieszczą się również "okucia do okien i drzwi balkonowych i.t.d." wskazane w przedmiotowym zgłoszeniu. Reasumując organ stwierdził, iż towary wskazane w przedmiotowym zgłoszeniu są tożsame lub zawierają się w wykazie znaku posiadającego prawo ochronne. W związku z tym, zdaniem Urzędu Patentowego RP porównywane towary mają identyczne przeznaczenie, sposób działania, krąg odbiorców, a także formę składania oferty potencjalnym odbiorcom. Znajdują się często obok siebie w ofercie sprzedaży podmiotów sprzedających, korespondują ze sobą i wzajemnie się uzupełniają. Oznacza to, w ocenie organu, że spełniona jest przesłanka podobieństwa towarów. Oceniając z kolei podobieństwo przeciwstawionych oznaczeń organ stwierdził, że oba oznaczenia są do siebie podobne w taki sposób, iż zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku towarowego zgłoszonego, ze znakiem towarowym posiadającym prawo ochronne. Różnica polega jedynie na tym, że znak zgłoszony jest oznaczeniem słowno-graficznym składającym się ze słów "KRAJOWE AKCESORIA I ROZWIĄZANIA OKUCIOWE" koloru szarego, z którego lewej strony widnieje element graficzny w postaci linii tworzących kąt w kolorze pomarańczowym, szarym i czarnym, sprawiających wrażenie figury rombu, pod którym widnieje słowo "KARO", w kolorze czarnym, pisane dużą, pogrubioną czcionką. Natomiast przeciwstawiony znak jest oznaczeniem słownym, nie posiadającym żadnej grafiki, składającym się ze słowa "KARO". Organ przypomniał, że ochrona oznaczeń słownych jest najszersza, ponieważ mogą one występować w obrocie samodzielnie, jak również w połączeniu z grafiką, dodatkowym słowem, literą bądź cyfrą. Ponadto Urząd Patentowy zwrócił uwagę, że zarówno w znaku zgłoszonym, jak i posiadającym prawo ochronne to właśnie wyraz "KARO" pełni rolę pierwszoplanową. W znaku zgłoszonym jest on umieszczony w centralnym punkcie znaku, w kolorze czarnym, pisany pogrubioną, dużą czcionką co kładzie dodatkowy nacisk właśnie na to słowo. W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie należy wskazać na podobieństwo znaków w płaszczyźnie znaczeniowej, a także w sferze fonetycznej z uwagi na występowanie w obu oznaczeniach członu "KARO", który należy traktować jako dominujący i odróżniający element w obu znakach. Organ wskazał również, że ocena podobieństwa oznaczeń jest istotna w odniesieniu do reklamy radiowej lub telewizyjnej, gdzie odbiorca nie może dokonać wizualnej percepcji znaku. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie, przy identyczności oznaczeń jak również przy tak ogromnym podobieństwie towarów istnieje bardzo duża możliwość pomylenia, bądź też skojarzenia obu znaków nawet dla profesjonalisty. W świadomości nabywcy powstaje związek określonego produktu czy też usługi ze znakiem na niego nałożonym. Możliwość wprowadzenia nabywców w błąd, co do pochodzenia oznaczonych podobnymi znakami produktów/usług wzrasta ze stopniem podobieństwa tych ostatnich. W związku z czym nabywca może przyjąć, że właścicieli tak podobnych oznaczeń łączą związki organizacyjno-prawne. Pojawienie się w obrocie znaku podobnego może sugerować, że oznaczenie stanowi jedynie odmianę wcześniej zarejestrowanego znaku towarowego i pochodzi od tego samego podmiotu co nie odpowiada prawdzie. Jest to tym bardziej niebezpieczne, gdyż oba znaki przeznaczone są dla tych samych towarów/usług. W przypadku gdy oznaczenia są aż tak do siebie podobne i przeznaczone są dla takich samych towarów/usług, nie można wykluczyć pomyłek wśród nabywców tych towarów, którzy nie zawsze przed dokonaniem wyboru usługodawcy analizują strukturę znaku towarowego. W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania skarżąca spółka, reprezentowana przez rzecznika patentowego, zarzuciła iż poglądy Urzędu Patentowego w zakresie utożsamiania i upodabniania porównywanych towarów są błędne. Produkty skarżącej są wyłącznie przeznaczone do okuwania okien i drzwi balkonowych. Służą do osadzania skrzydła w ościeżnicy, do otwierania/zamykania i ryglowania okien i drzwi balkonowych. Ze względu na wymaganą prawidłowość działania oraz rozpiętość przestrzenną elementów. Okucia są osadzane w ramiakach przy pomocy specjalnych przyrządów (stołów montażowych). Mocuje się je na obwodzie ram i stąd używana również nazwa "okucia obwiedniowe". Jedynym odbiorcą okuć są zakłady stolarki budowlanej - producenci okien i drzwi balkonowych. Dostawy odbywają się na podstawie zamówień określających ściśle rodzaje okuć i ich wielkości wymiarowe. Produkty Skarżącej nie nadają się do stosowania w towarach wyszczególnionych w wykazie firmy R. Wykaz ten nie zawiera okien i drzwi balkonowych. Produkty te nie są dostępne w sprzedaży powszechnej, detalicznej. W ocenie strony, Urząd Patentowy RP dokonał rozszerzenia wykazu towarów Skarżącej stwierdzając w uzasadnieniu: "Zawarte w znaku zgłoszonym towary, czyli...okucia oraz części do okien i drzwi balkonowych są częściami towarów takich jak np. drzwi przesuwne, wahadłowe... wskazanych w znaku wcześniejszym." Tym samym upodobnił towary wymienione w wykazie Skarżącej do towarów firmy R. Stwierdzenie Urzędu Patentowego RP jest niezgodne z rzeczywistością bowiem zapis w wykazie towarów znaku [...] brzmi... oraz ich części do okien i drzwi balkonowych tzn., że są to części do okuć a nie do okien i drzwi. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej istnieją istotne różnice między znakami. Znak [...] zawiera - grafikę o kolorach szaro - czarno - pomarańczową, - oznaczenie słowne wieloczłonowe zawierające słowo KARO a znak [...] tylko J - KARO. Jedynym elementem upodabniającym dane znaki jest słowo KARO. Wbrew poglądowi prezentowanemu przez Urząd Patentowy RP nie istnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Żeby ryzyko pomyłki wystąpiło muszą zaistnieć następujące przesłanki jednocześnie: - porównywane oznaczenia są identyczne lub podobne, - porównywane towary są identyczne lub podobne, - warunki obrotu gospodarczego porównywanych towarów – takie same. W spornej sprawie, gdyby nawet przyjąć, że porównywane oznaczenia [...] i [...] są do siebie podobne, to porównywane towary i warunki obrotu gospodarczego porównywanych towarów są zupełnie inne - nie posiadają znamion podobieństwa tym bardziej tożsamości jak twierdzi Urząd Patentowy RP. Tak więc nie zaistniały warunki świadczące o niebezpieczeństwie wprowadzenia w błąd odbiorców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny przesłanek z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo własności przemysłowej stanowiącego materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji. Jak słusznie wskazuje Urząd Patentowy, w pierwszej kolejności należało ustalić podobieństwo towarów i usług do oznaczania których służą przeciwstawione oznaczenia. Tylko bowiem w przypadku ustalenia wzmiankowanej identyczności lub podobieństwa uzasadnione jest badanie podobieństwa samych oznaczeń, gdyż używanie nawet identycznych oznaczeń dla towarów niepodobnych nie wywołuje ryzyka wprowadzenia w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów. Przy czym, co należy podkreślić, dokonując oceny podobieństwa towarów i usług należało brać pod uwagę wszystkie istotne czynniki odnoszące się do tych towarów i usług a więc charakter tych towarów, ich przeznaczenie, sposób używania, czy towary te konkurują ze sobą, czy też się uzupełniają (tak też: SP I w wyroku z dnia 1 marca 2005 r. w sprawie Sissi – Rossi T – 169/03). W rozpatrywanej sprawie organ uwzględnił powyższe okoliczności czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a wyprowadzone przez Urząd Patentowy wnioski w tym zakresie nie nasuwają zastrzeżeń Sądu, co do ich prawidłowości. Organ słusznie uznał, że towary dla których służą przeciwstawione oznaczenia są podobne. Okucia (różnego typu), wskazane w wykazie spornego znaku, do okien i drzwi balkonowych mieszczą się niewątpliwie w zakresie kategorii "elementy do produktów wymienionych w znaku wcześniejszym, gdzie wskazano m.in. drzwi przesuwne, wahadłowe ... a także ogólnie "zamknięcia do otworów w budynkach". Niezależnie od powyższego, towary objęte wcześniejszym znakiem towarowym oraz zgłoszonym są komplementarne ponieważ istnieje między nimi ścisły związek polegający na tym, iż jeden towar jest nieodzowny, istotny do użycia drugiego. Wobec czego konsumenci mogą myśleć, że oba towary zostały wyprodukowane przez to samo przedsiębiorstwo. Jest bowiem niepojęte, by uznać, że okna i drzwi – w tym drzwi balkonowe, (czy też jak wskazuje skarżąca, "okna balkonowe") były używane bez zastosowania towarów objętych zgłoszonym znakiem tj. bez okuć niezbędnych w procesie ich zamykania i otwierania. W tym miejscu należy się odnieść do zarzutu skargi o rozszerzeniu przez organ wykazu towarów. Faktycznie jak podaje skarżący w jednym z akapitów uzasadnienia decyzji pominięto słowo "ich". Nie budzi jednak wątpliwości, że wykaz towarów zgłoszonego znaku (po ograniczeniu) brzmi: "okucia uchylno-rozwierane, okucia uchylne, okucia rozwierane i okucia przesuwne oraz ich części do okien i drzwi balkonowych". Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ rozpatrywał przedmiotowy znak w odniesieniu do wszystkich towarów wskazanych w wykazach przeciwstawionych znaków a więc także w stosunku do części okuć do okien i drzwi balkonowych. Tak więc pominięcie w jednym z akapitów wzmiankowanego słowa należy potraktować jako oczywisty błąd pisarski. Odnosząc się z kolei do akcentowanego przez stronę skarżącą argumentu, że "drzwi balkonowe" nie mieszczą się w kategorii "drzwi przesuwne, wahadłowe ..." przeciwstawionego znaku, gdyż są to w istocie okna (balkonowe) należy wskazać, że z opisu wykazu towarów znaku spornego wynika wprost odmiennie. Mianowicie mowa tam o "oknach" oraz o "drzwiach balkonowych". Tymczasem powszechnie wiadomo, że wśród dostępnych na rynku towarów występują drzwi balkonowe przesuwne, które niekoniecznie muszą posiadać płaszczyznę z tafli szkła czy innego przepuszczającego światło materiału. Termin "drzwi balkonowe" należy wiązać raczej z ich rolą polegającą na ułatwieniu dostępu (wyjścia) do części budynku zwanej balkonem (tarasem), dlatego "okno balkonowe" potocznie jest określane jako "drzwi balkonowe" i takiego też potocznego określenia użyto w wykazie towarów znaku spornego. Niezależnie od powyższego, należy zgodzić się z organem, że "drzwi balkonowe" mieszczą się w zakresie towarów "zamknięcia do otworów w budynkach", albowiem montuje się je w otworach w ścianie budynku. W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowo kompleksowej oceny podobieństwa samych oznaczeń, zgodnie z regułami wypracowanymi w orzecznictwie ETS i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Słusznie uznał, że najbardziej dystynktywnym, dominującym elementem przeciwstawionych znaków jest wyraz "KARO" i tym samym element ten stwarza ryzyko skojarzenia znaków. Wnikliwie, kompleksowo ocenił podobieństwo obydwu znaków uwzględniając ich aspekty wizualne; podobieństwo pisowni, fonetyczne. Element słowny "Karo" w znaku spornym jest wyeksponowany w stosunku do elementu graficznego (rombu) oraz pisanych mniejszą czcionką słów "krajowe akcesoria i rozwiązania okuciowe". W znaku przeciwstawionym, słownym – słowo KARO jest jedynym elementem tego znaku. W znaku spornym element słowny KARO jest elementem dominującym w całościowym wrażeniu jakie wywiera ten znak i właściwy krąg odbiorców zachowa go w pamięci, pomijając inne składniki tego znaku złożonego. W ocenie Sądu, element graficzny (romb) w znaku spornym ma wyłącznie ozdobny charakter i nie może w związku z tym być traktowany jako element dominujący znaku zgłoszonego. W tym stanie rzeczy, ocenie organu w zakresie podobieństwa oznaczeń nie można odmówić zasadności. Gdy idzie o właściwy krąg odbiorców to również należy podzielić stanowisko organu, że stanowią go nie tylko profesjonalni uczestnicy rynku ale również konsumenci indywidualni, którzy zakupują okna z okuciami skarżącego z zamiarem samodzielnego ich montażu. Nie można też wykluczyć, że indywidualni nabywcy dokonywać będą np. naprawy spornych mechanizmów okuciowych do czego konieczne będzie ich zakupienie u np. dostawcy okien lub producenta okien z okuciami skarżącej. Takiej okoliczności nie wykluczył pełnomocnik skarżącego (v. protokół rozprawy przed WSA). Reasumując ten wątek rozważań, towary objęte kolidującymi ze sobą znakami towarowymi jako, że mają zazwyczaj te same kanały dystrybucji, są sprzedawane w tych samych punktach sprzedaży i przeznaczone są dla tych samych użytkowników końcowych, w związku z tym właściwy krąg odbiorców będzie w naturalny sposób przekonany, że przedmiotowe towary mają wspólne pochodzenie handlowe. Mając na uwadze powyższe, skargę należało na podstawie art. 151 ppsa oddalić jako, że była pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.