VI SA/Wa 1377/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. INC. z siedzibą w T., Japonia na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia w części patentu na wynalazek oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], którą organ działając na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 w związku z art. art. 90 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r" poz. 776), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] września 2017 r. odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia patentu oznaczonego numerem [...] w części objętej zastrzeżeniami 1-14 oraz 20 i 21 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania ww. decyzji z dnia [...] maja 2018 r. doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] sierpnia 2017 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek A. z siedzibą w T., Japonia o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu oznaczonego numerem [...] w części objętej zastrzeżeniami 1-14 oraz 20 i 21. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że oświadczenie o zrzeczeniu się zarówno w całości, jak i w części jest jednostronną czynnością prawną o charakterze rozporządzającym. Podniósł, że choć przepis art, 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. wskazuje na okoliczność zrzeczenia się patentu w całości i nie traktuje wprost o zrzeczeniu się patentu w części, to zgodnie z normą interpretacyjną a maiori ad minus zrzeczenie się patentu w części należy uznać za prawidłowe i skuteczne. Wraz z wnioskiem wnioskodawca nadesłał oświadczenie z dnia 29 sierpnia 2017 r. o zrzeczeniu się przedmiotowego patentu w części objętej zastrzeżeniami 1-14 oraz 20 i 21 z zaznaczeniem, że niniejsze oświadczenie nie obejmuje części patentu Pat. 193244 ujętej w zastrzeżeniach 15-19. W wyniku rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] września 2017 r. odmówił stwierdzenia wygaśnięcia patentu oznaczonego numerem [...] w części objętej zastrzeżeniami 1-14 oraz 20 i 21. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. patent wygasa na skutek zrzeczenia się patentu przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym, za zgodą osób, którym służą prawa na patencie. W myśl art. 90 ust. 2 p.w.p. w sprawach takich Urząd Patentowy wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu. Powyższy przepis nie reguluje wprost kwestii wygaśnięcia patentu w części, nie oznacza to jednak, w ocenie Urzędu Patentowego, że co do zasady możliwość taka została przez ustawodawcę wykluczona. Dopuszczalne jest więc zrzeczenie się patentu w części, jednakże pod pewnymi warunkami. Wniosek o wydanie decyzji wygaszającej patent w części jest dopuszczalny tylko w tych przypadkach, gdy chronione rozwiązanie jest podzielne, to znaczy gdy obejmuje kilka wynalazków połączonych ze sobą w taki sposób, że stanowią wyraźnie jeden pomysł wynalazczy. Dozwolona jest rezygnacja z ochrony w odniesieniu do konkretnego rozwiązania zdefiniowanego w decyzji o udzieleniu patentu, to jest wynalazku określonego zastrzeżeniami niezależnymi i powiązanymi z nimi zastrzeżeniami zależnymi. W niniejszej sprawie w dokumencie patentowym zastrzeżenia patentowe obejmują tylko jedno zastrzeżenie niezależne, zatem mamy do czynienia tylko z jednym wynalazkiem. UP podkreślił, że wygaszenie zastrzeżenia niezależnego z równoczesnym pozostawieniem w mocy zastrzeżeń zależnych jest niedopuszczalne, nie ma bowiem możliwości zdefiniowania obszaru, który pozostanie chroniony bez ingerencji w treść tego opublikowanego zastrzeżenia patentowego. Rezygnacja z części zakresu ochrony i wydanie w oparciu o art. 90 ust. 1 pkt 2 decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu w tej części dopuszczalne są tylko wówczas, gdy rezygnacja taka nie pociąga za sobą konieczności przeredagowania pozostałych w mocy zastrzeżeń patentowych. W rozpatrywanej sprawie warunki te nie zostały spełnione. Następnie pełnomocnik uprawnionego złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] września 2017 r. We wniosku podniesiono m.in., że ustawodawca nie ograniczył zakresu ochrony przyznawanej patentem wyłącznie do zastrzeżeń niezależnych. Nie jest prawdziwe ograniczenie przyjęte przez Urząd, że zrzec się można jedynie ochrony określonej zastrzeżeniem niezależnym a nie zastrzeżeniami zależnymi. Zdaniem strony wynalazek może być uznany za podzielny także w oparciu o opis zgłoszenia, zastrzeżenia patentowe niezależne i zależne. Ograniczenia dotyczące ilości zastrzeżeń niezależnych zawartych w zgłoszeniu a wynikające z § 15 Rozporządzenia w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków wymusza na zgłaszających stwarzanie większej ilości zastrzeżeń zależnych. Niewłaściwe jest jednak wykorzystanie tego wymogu przeciwko uprawnionemu dla odmawiania podzielności wynalazków. Fakt zrzeczenia się części zastrzeżeń patentowych (niezależnych) nie niesie za sobą konieczności przeredagowania całych zastrzeżeń patentowych i nie powinno stanowić problemu dla osób trzecich zidentyfikowania zakresu ochrony pozostającego w mocy. Zgodnie z § 8 pkt. 5 Rozporządzenia w sprawie rejestrów prowadzonych przez UP Rejestr patentowy zawiera rubrykę E, w której możliwe jest dokonywanie wpisów uzupełniających stan prawny patentu oraz informacje o zmianie zakresu ochrony. Zdaniem strony w niniejszej sprawie nie jest wymagana ingerencja w treść opisu patentowego, a jedynie niezbędne jest odnotowanie faktu zrzeczenia się części zastrzeżeń patentowych w rejestrze patentowym. Takie wskazanie w rejestrze numerów zastrzeżeń pozostających w mocy jest wystarczające. Zastrzeżenia zależne mogą zastrzegać szczególne postacie wynalazku ujętego w zastrzeżeniu niezależnym tylko i wyłącznie w zastawieniu ze wszystkimi cechami wymienionymi w z w zastrzeżeniu niezależnym. Uprawniony w uzasadnieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawił obecnie wnioskowany zakres żądanej ochrony, który obejmuje oczekiwane parametry fizyczne preparatu powtórzone z poprzedniego zastrzeżenia 1 niezależnego i ograniczenia wynikające z poprzednich zastrzeżeń zależnych 15-19. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2017 r. odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia patentu oznaczonego numerem [...] w części objętej zastrzeżeniami 1-14 oraz 20 i 21. W uzasadnieniu decyzji z dnia 21 maja 2018 r. organ wskazał, że wniosek o wydanie decyzji wygaszającej patent w części jest dopuszczalne tylko w tych przypadkach, gdy chronione rozwiązanie jest podzielne tzn. obejmuje kilka wynalazków połączonych ze sobą w taki sposób, że stanowią wyraźnie jeden pomysł wynalazczy. Zgodnie z art. 34 p.w.p. zgłoszenie wynalazku może dotyczyć jednego wynalazku lub większej liczby wynalazków jeżeli stanowią one wyraźnie jeden pomysł wynalazczy. Natomiast zgodnie z § 15 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków - wynalazkowi jednej kategorii odpowiada jedno zastrzeżenie niezależne. Zewnętrzną formą ilości wynalazków są niezależne zastrzeżenia patentowe. Warianty wynalazków zawarte w zastrzeżeniach zależnych nie stanowią oddzielnych wynalazków, gdyż cechy techniczne decydujące o istocie wynalazku są takie same. Ewentualna ocena jednolitości (ilości wynalazków) przed udzieleniem patentu jest dokonywana w oparciu o opis zgłoszeniowy, natomiast po udzieleniu patentu uznaje się, że to właśnie zastrzeżenia niezależne informują o ilości wynalazków dokonanych przez Uprawnionego. Urząd uznał że, co do zasady informacje o zmianie zakresu ochrony powinny być wprowadzane do rejestru patentowego. Nie zgodził się jednak, ze stanowiskiem Uprawnionego, że zaproponowana zmiana byłaby oczywista dla osób trzecich, jak to ma miejsce w przypadku gdy zmiana dotyczy wykreślenia zastrzeżeń niezależnych (wraz z zależnymi). Jak wynika, z podanej w uzasadnieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyinterpretowanej zmianie treści zastrzeżeń patentowych dokonano kilku przeróbek tych zastrzeżeń np. w pierwotnym zastrzeżeniu 15 wprowadzono dwa razy sformułowanie "znamienny tym" a ponadto nie jest jasne czy zastrz. 16-19 są zależnymi czy niezależnymi itp. Zdaniem organu ochrona patentowa powinna być udzielana jednoznacznie i nie powinna wymagać dodatkowej interpretacji czytających je osób trzecich. Według Urzędu , w rozpatrywane sprawie nie zostałby spełniony przepis art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. dopuszczający możliwość rezygnacji z części zakresu ochrony tylko wówczas, gdy rezygnacja ta nie pociąga za sobą konieczności przeredagowania pozostałych w mocy zastrzeżeń patentowych. Prawo własności przemysłowej nie przewiduje oddzielnej procedury przeredagowywania zastrzeżeń patentowych po udzieleniu patentu (poza możliwością sprostowania oczywistych pomyłek - art. 55 p.w.p.). W tej sytuacji Urząd Patentowy podtrzymał stanowisko wyrażone już w decyzji z dnia [...] września 2018 r. Decyzja UP z dnia [...] maja 2018 r. została zaskarżona przez A. z siedzibą w T., Japonia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 11 ustawy kodeks postępowania administracyjnego błędne sformułowanie uzasadnienia Decyzji uniemożliwiające poprawne odczytanie rozumowania Organu, a przez to zaniechanie zadośćuczynieniu zasadzie przekonywania stron z uwagi na znaczące niejasności oraz sprzeczności znajdujące się w treści uzasadnienia Decyzji; 2. art. 245 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 245 ust 1 pkt 2 p.w.p. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy zaskarżonej Decyzji w sytuacji gdy Organ dopuścił się szeregu naruszeń o charakterze zarówno procesowym, jak i materialnym, które powinny skutkować uchyleniem decyzji pierwszoinstancyjnej i orzeczeniem co do istoty i w konsekwencji uwzględnieniem wniosku Skarżącego z dnia 1 września 2017 r. II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zw. z art. 63 ust. 2 p.w.p. poprzez ograniczenie możliwości rozporządzania patentem przez Uprawnionego, bez wyraźnej ustawowej podstawy prawnej, w sytuacji gdy rozporządzenie prawem majątkowym jest zgodne z przepisami prawa oraz ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa; 2. art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż patent wygasa na skutek zrzeczenia się patentu w części jedynie w sytuacji gdy chronione rozwiązanie jest podzielne, to znaczy gdy obejmuje kilka wynalazków połączonych ze sobą w taki sposób, że stanowią one jeden pomysł wynalazczy, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, iż uprawniony może zrzec się w części każdego patentu tak długo jeśli pozostała część nie wykracza poza ramy udzielonego prawa; 3. art. 63 ust. 2 p.w.p. poprzez ograniczenie zakresu ochrony patentowej wynalazku jedynie zastrzeżeniami niezależnymi, w sytuacji gdy cały zakres ochrony patentowej wyznaczają łącznie zastrzeżenia zależne oraz niezależne; Stawiając powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do Urzędu Patentowego celem ponownego rozpatrzenia. Skarżąca wniosła także o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła zarzuty skierowane do kwestionowanej decyzji. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz. 1369, ze zm.). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przesłanek takich Sąd nie dopatrzył się zarówno w świetle argumentacji przedstawionej w skardze, jak i z urzędu. Sąd jest zdania, że Urząd Patentowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, zaś na jego podstawie wydano prawidłowe rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu nie można zgodzić się ze Skarżącym, że organ naczelny naruszył w toku postępowania przepisy procedury administracyjnej. Sąd stwierdza, że uzasadnienia obu wydanych w toku postępowania decyzji Urzędu Patentowego są czytelne i jednoznacznie wynika z nich jakie stanowisko zajął organ i co było głównym argumentem organu przy odmownym załatwieniu wniosku strony dotyczącym wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu oznaczonego numerem [...] w części objętej zastrzeżeniami 1-14 oraz 20 i 21. Sąd stwierdza, że organ zajął prawidłowe stanowisko odnośnie możliwości stwierdzenia (właściwie braku możliwości stwierdzenia) wygaśnięcie patentu oznaczonego numerem [...] w części objętej zastrzeżeniami 1-14 oraz 20 i 21. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. patent wygasa na skutek zrzeczenia się patentu przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym, za zgodą osób, którym służą prawa na patencie. W myśl art. 90 ust. 2 p.w.p. w sprawach takich Urząd Patentowy wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu. Wskazany przepis nie reguluje wprost kwestii wygaśnięcia patentu w części. Zdaniem Sądu, nie można jednak uznać, że możliwość stwierdzenia wygaśnięcia patentu w części została przez ustawodawcę wykluczona. Sąd akceptuje stanowisko organu, że wniosek o wydanie decyzji wygaszającej patent w części jest dopuszczalny tylko w tych przypadkach, gdy chronione rozwiązanie jest podzielne, to znaczy gdy obejmuje kilka wynalazków połączonych ze sobą w taki sposób, że stanowią wyraźnie jeden pomysł wynalazczy. Dozwolona jest rezygnacja z ochrony w odniesieniu do konkretnego rozwiązania zdefiniowanego w decyzji o udzieleniu patentu, to jest wynalazku określonego zastrzeżeniami niezależnymi i powiązanymi z nimi zastrzeżeniami zależnymi. W niniejszej sprawie w dokumencie patentowym zastrzeżenia patentowe obejmują tylko jedno zastrzeżenie niezależne, zatem ochronie podlega prawo do jednego wynalazku. Sąd stwierdza, że wygaszenie zastrzeżenia niezależnego z równoczesnym pozostawieniem w mocy zastrzeżeń zależnych jest niedopuszczalne. W takiej sytuacji nie ma bowiem możliwości zdefiniowania obszaru, który pozostanie chroniony bez ingerencji w treść tego opublikowanego zastrzeżenia patentowego. Rezygnacja z części zakresu ochrony i wydanie w oparciu o art. 90 ust. 1 pkt 2 decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu w tej części dopuszczalne są tylko wówczas, gdy rezygnacja taka nie pociąga za sobą konieczności przeredagowania pozostałych w mocy zastrzeżeń patentowych. W rozpatrywanej sprawie warunki te nie są spełnione. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Urzędu Patentowego, że co do zasady informacje o zmianie zakresu ochrony powinny być wprowadzane do rejestru patentowego. Nie można jednak zaakceptować stanowiska strony skarżącej, że zaproponowana zmiana byłaby oczywista dla osób trzecich, jak to ma miejsce w przypadku gdy zmiana dotyczy wykreślenia zastrzeżeń niezależnych. Ochrona patentowa powinna być jednoznaczna i nie powinna wymagać dodatkowej interpretacji osób trzecich. Zdaniem Sądu, w rozpatrywane sprawie nie zostałby spełniony wymóg z art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p. dopuszczający możliwość rezygnacji z części zakresu ochrony tylko wówczas, gdy rezygnacja ta nie pociąga za sobą konieczności przeredagowania pozostałych w mocy zastrzeżeń patentowych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Urząd Patentowy, że Prawo własności przemysłowej nie przewiduje oddzielnej procedury przeredagowywania zastrzeżeń patentowych po udzieleniu patentu (poza możliwością sprostowania oczywistych pomyłek - art. 55 p.w.p.). Reasumując należy uznać, że organ orzekający prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zaś uzasadnienie decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dostrzegł zatem podstaw do tego aby uwzględnić zarzuty skargi odnośnie naruszenia prawa procesowego lub wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.