VI SA/Wa 1384/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej E. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca E. B. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z informacji podanych we wniosku wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i czworgiem dzieci w wieku 15, 17, 23 i 25 lat. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą , która przynosi jej miesięczny dochód w wysokości 32.831,00 zł brutto. Mąż skarżącej otrzymuje rentę w kwocie 748,55 zł brutto. Ponadto jeden z pełnoletnich synów skarżącej jest zatrudniony za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 1.400 zł brutto. Łączny miesięczny dochód brutto rodziny skarżąca oszacowała na kwotę 33.979,55 zł. Jako składniki majątku wymieniła dom o powierzchni 220 m kw., nieruchomość rolną o powierzchni 0,09 ha oraz 7 samochodów ciężarowych. Nadesłane przez skarżącą dokumenty (w odpowiedzi na wezwanie Sądu) potwierdzają, iż wysokość renty męża skarżącego wynosi 748,55 zł brutto, tj. 651,18 zł netto [...], a także wskazują, że przychód skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od stycznia do lipca 2010 r. sięgnął kwoty 1.302,567,54 zł, z czego wydatki zamknęły się w kwocie 902.482, 10 zł [...]. Jeden z pełnoletnich synów skarżącej jest zatrudniony w jej firmie na podstawie umowy zlecenia za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 1.400 zł brutto, tj. 966,45 zł netto [...]. Natomiast drugi syn studiuje [...]. Jednocześnie jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku [...]. Odnosząc się do wezwania Sądu w zakresie przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącą oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, skarżąca oświadczyła, że zarówno ona, jak i inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają osobistych rachunków bankowych. Ponadto poinformowała, iż posiada firmowe konta bankowe (złotówkowe i walutowe), jednakże nie przedstawiła wyciągów z tych rachunków. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej ppsa), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Uwzględniając oświadczenie skarżącej odnośnie wysokości miesięcznego dochodu brutto jej rodziny (33.979,55 zł), stwierdzić należy, iż wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). Nie sposób również pominąć okoliczności, że skarżąca nie przedstawiła wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, za pomocą których dokonywała transakcji związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie osób. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Skoro instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania, Sąd (referendarz sądowy) musi ustalić, czy istnieją uzasadnione powody do obciążania budżetu państwa kosztami postępowania sądowego dotyczącymi danej osoby. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżącej, informacje zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłane dokumenty nie dają podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych i ustanowienia dla niej adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy ppsa, należało postanowić jak w sentencji.