VI SA/Wa 1385/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu na wynalazek oddala skargę Decyzją z [...] grudnia 2017 r., na podstawie art. 24 i art. 52 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze. zm., dalej p.w.p.) Urząd Patentowy RP, udzielił W.patentu na wynalazek pt.: "Sposób pomiaru średnicy źrenicy" pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości 480 zł za I okres ochrony wynalazku rozpoczynający się w dniu 2016-05-31 i obejmujący 1-3 rok ochrony. Jednocześnie organ wezwał do wniesienia tej opłaty w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji i wskazał, że w przypadku jej nieuiszczenia w wyznaczonym terminie stwierdzi wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., na podstawie art. 52 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. z uwagi na nieuiszczenie opłaty za pierwszy okres ochrony. W dniu 20 września 2018 r. (data stempla pocztowego), tj. w ustawowym terminie, zgłaszający zaskarżył powyższą decyzję składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że przyczyną nieuiszczenia opłaty za ochronę w wymaganym terminie było "niedopatrzenie osoby odpowiedzialnej za powyższe zadanie". Zgłaszający dodał, że nadal jest zainteresowany ochroną przedmiotowego wynalazku, między innymi ze względu na konieczność utrzymywania efektów realizacji projektu badawczego, w ramach którego patent ten został przyznany. W dniu 18 października 2018 r. W. z siedzibą w W. złożył wniosek o zmianę uprawnionego do przedmiotowego wynalazku. Zgodnie z dosłanymi w dniu 4 lutego 2019 r. dokumentami, obecnie prawo ze zgłoszenia wynalazku o numerze [...] przysługuje Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Obrony Narodowej. W związku z powyższym, Urząd Patentowy RP uznał Skarb Państwa za stronę niniejszego postępowania w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy RP na podstawie art. 225 ust. 3 i art. 245 ust. 1 pkt 1 p.w.p. decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą wygaśnięcie patentu na wynalazek z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty za pierwszy okres ochrony wynalazku. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 225 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu z powodu nieuiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty. Obowiązek uiszczenia wymaganej opłaty spoczywał w przedmiotowej sprawie na zgłaszającym. Niedopatrzenie, jakiego dopuścił się zgłaszający nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu na uiszczenie opłaty za pierwszy okres ochrony przedmiotowego prawa. W przypadku uchybienia terminu strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. W ocenie organu okoliczności, na które powołał się zgłaszający we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia tej opłaty. Zdaniem organu trudno mówić o staranności zgłaszającego, skoro powołuje się on jedynie na niedopatrzenie. Zgłaszający, będąc podmiotem zainteresowanym w uzyskaniu patentu na wynalazek winien dołożyć wszelkich starań w celu spełnienia warunków, od jakich uzależnione jest jego udzielenie. Organ zwrócił uwagę na fakt że, w decyzji o udzieleniu patentu zawarł informację o jej warunkowym charakterze, terminie na uiszczenie opłaty oraz skutkach niedochowania tego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. wniósł o uchylenie w całości decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2019 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: - art. 225 p.w.p. w związku z art. 243 ust. 1 p.w.p. - poprzez wadliwą wykładnię art. 225 p.w.p. i przyjęcie, że dotyczy on przypadku, gdzie brak winy w uchybieniu terminu należy udowodnić, a nie uprawdopodobnić; - art. 7 k.p.a. - w związku z art. 256 p.w.p. - tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony - poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; - naruszenie art. 75 k.p.a. - poprzez pominięcie zasady równej mocy środków dowodowych, poprzez pominięcie dowodów, w tym z faktów znanych organowi z urzędu - Urząd Patentowy RP w trakcie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wiedział o zmianie uprawnionego do wynalazku i przejściu prawa na Skarb Państwa; - naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; - naruszenie art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art 107 § 3 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady przekonywania oraz właściwego uzasadnienia decyzji administracyjnej - poprzez brak przekonywującego wyjaśnienia powodów dla których w przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionej przyczyny, a w konsekwencji niewłaściwie uzasadnił wydaną decyzję; Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Korzystanie z patentu rodzi obowiązek uiszczania opłat. Kwestia opłat związanych z ochroną m.in. patentów uregulowana została w tytule V ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze. zm., dalej p.w.p.) - "Opłaty, rejestry, dokumenty i ogłoszenia urzędowe". Zgodnie z art. 222 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy pobiera opłaty jednorazowe oraz opłaty okresowe w związku z ochroną wynalazków, produktów leczniczych, produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Opłata jednorazowa jest m.in. związana ze zgłoszeniem znaku towarowego. Art. 147 ust. 2 p.w.p. stanowi bowiem wprost, że udzielenie prawa ochronnego następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za dziesięcioletni okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Aktualnie szczegółowe zasady ustalania, uiszczania oraz wysokość opłat jednorazowych oraz opłat okresowych pobieranych w związku z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych określa, wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 222 ust. 3 p.w.p.) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2001 r. regulujące powołane wyżej kwestie. W myśl art. 223 ust. 1 p.w.p. opłaty jednorazowe za zgłoszenia, wnioski, oświadczenia i inne czynności przewidziane w ustawie powinny być uiszczane z góry, o ile ustawa lub rozporządzenie, o którym wyżej mowa, nie przewiduje uiszczenia opłaty na wezwanie Urzędu Patentowego w określonym terminie. Opłata jednorazowa za zgłoszenie może być również uiszczona w ciągu jednego miesiąca od daty doręczenia wezwania Urzędu Patentowego (ust. 2). W razie nieuiszczenia w terminie opłat, które powinny być uiszczone z góry, Urząd Patentowy wzywa do wniesienia tych opłat w terminie 14 dni. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu, postępowanie wszczęte w wyniku dokonania zgłoszenia lub złożenia wniosku podlega umorzeniu bądź czynność uzależniona od opłaty zostaje zaniechana (ust. 4). Natomiast termin do uiszczenia opłaty jednorazowej za ochronę lub opłaty za pierwszy okres ochrony, określonej w decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji, wynosi trzy miesiące od daty doręczenia wezwania. Jednocześnie zgłaszający może uiścić opłatę za dalsze rozpoczęte okresy ochrony lub opłatę (art. 224 ust. 1 p.w.p.). Opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane, z zastrzeżeniem ust. 1, z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony (ust. 2). Opłaty okresowe, o których wyżej mowa, mogą być uiszczone w ciągu jednego roku przed terminem określonym w ust. 2. Opłaty te podlegają zwrotowi, jeżeli przed tym terminem udzielone prawo zostanie unieważnione lub wygaśnie. Opłaty za okresy ubiegłe i za okres bieżący nie podlegają zwrotowi (ust. 3). Opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu (ust. 4). Z kolei kwestie przywracania terminów do wniesienia opłat reguluje art. 225 p.w.p., zgodnie z którym: 1. Termin do uiszczenia opłaty, o którym mowa w art. 223 ust. 2 lub art. 224 ust. 1 (tzn. termin do uiszczenia opłaty jednorazowej), może być, z zastrzeżeniem ust. 3, przywrócony na wniosek zgłaszającego, jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, nie później jednak niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym termin ten upłynął, uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie ze złożeniem takiego wniosku zgłaszający powinien uiścić zaległą opłatę. 2. Przywrócenie terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, jest niedopuszczalne. 3. Jeżeli została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 223 ust. 2, albo decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 1, decyzja taka może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty. 4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio w przypadku nieuiszczenia, w terminie wskazanym w art. 224 ust. 1 zdanie drugie, opłaty za dalsze rozpoczęte okresy ochrony lub opłaty wymaganej do przedłużenia ochrony na okresy rozpoczęte przed tym terminem, może być, z zastrzeżeniem ust. 3, przywrócony na wniosek zgłaszającego, jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, nie później jednak niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym termin ten upłynął, uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie ze złożeniem takiego wniosku zgłaszający powinien uiścić zaległą opłatę. Na tle przedstawionego stanu prawnego Sąd nie ma wątpliwości, że rozpatrywany tutaj stan faktyczny mieścił się w sytuacji przewidzianej w przepisie art. 225 ust. 3 p.w.p. I tak, nie ulega wątpliwości, że decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Urząd patentowy RP udzielił na rzecz W., patentu na wynalazek pt.: "Sposób pomiaru średnicy źrenicy. Prawo to miało charakter warunkowy, tzn. zostało udzielone pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości 480 zł za I okres ochrony wynalazku rozpoczynający się w dniu 31 maja 2016 r. w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji. W decyzji poinformowano stronę, że w razie nieuiszczenia opłaty we wskazanym terminie, Urząd Patentowy RP na podstawie art. 52 ust. 2 p.w.p. stwierdzi wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. I rzeczywiście, wobec nie spełnienia powyższego warunku Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. Jak wynika z art. 225 ust. 3 p.w.p. ustawa ta dopuszcza możliwość uchylenia decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 1 p.w.p., decyzja taka może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty. Odpowiedni wniosek został w tej sprawie zgłoszony. Jednakże Urząd Patentowy RP uznał - w ocenie Sądu w pełni zasadnie, że podane przyczyny uchybienia nie uprawdopodobniły braku winy zainteresowanego. W każdym razie okoliczność "niedopatrzenia osoby odpowiedzialnej" nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia tej opłaty. Podkreślić tu trzeba, że wspomniana decyzja ma charakter uznaniowy i Urząd Patentowy miał prawo do takiej oceny. Ocena przyczyn niedochowania terminu była przedmiotem rozważań Urzędu Patentowego RP, który w sposób prawidłowy dokonał analizy i oceny okoliczności przedstawionych przez skarżącego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku wyjaśnienia w toku postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii zmiany zgłaszającego do przedmiotowego prawa, należy wyjaśnić, że wniosek o zmianę zgłaszającego został złożony przez skarżącego w dniu 18 października 2018 r., a więc już po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioski o zmianę wpisu w rejestrze dotyczące zgłaszającego/uprawnionego są rozpatrywane przez Urząd Patentowy RP na podstawie art. 229 p.w.p., który określa wymogi takiego wniosku, w tym m.in. złożenie dokumentów uzasadniających wydanie decyzji o dokonaniu wpisu w rejestrze. Zmiana podmiotu uprawnionego do danego prawa musi być zatem potwierdzona odpowiednimi dokumentami. Urząd Patentowy RP nie mógł wszcząć postępowania dotyczącego przedmiotowej zmiany z uwagi na brak karty rejestrowej w rejestrze patentowym, w którym zmiana ta miałaby zostać odnotowana, jak również przez nierozstrzygniętą kwestię udzielenia ochrony powyższego patentu. Tym samym organ wezwał wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów, z których jednoznacznie wynikać będzie komu przysługuje prawo ze zgłoszenia przedmiotowego wynalazku. Po nadesłaniu wymaganych dokumentów, tj. uzasadnieniu zmiany zgłaszającego do wynalazku, Urząd Patentowy RP uznał za stronę postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wszczętej w dniu 20 września 2018 r. również nabywcę wyżej wskazanego prawa, tj. Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Obrony Narodowej. Urząd Patentowy RP określił dwóch adresatów powyższej decyzji z uwagi na wniosek, jaki skarżący złożył w dniu 18 października 2018 r. oraz z uwagi na potwierdzenie (odpowiednimi dokumentami) przez wnioskodawcę, że obecnie istnieją dwa podmioty zainteresowane kwestią udzielenia ochrony na przedmiotowy wynalazek. Odnosząc się do zarzutu, że organ w toku postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wezwał do przedstawienia odpowiednich dokumentów uprawdopodabniających brak winy, podobnie jak to uczynił w wyniku złożenia wniosku o zmianę zgłaszającego, należy zauważyć, że zmiana uprawnionego, wymaga przedstawienia odpowiednich dokumentów, podczas gdy brak winy w uchybieniu terminu wymaga jedynie jego uprawdopodobnienia, a więc nie ma potrzeby złożenia określonych dowodów. Uzasadnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozwoliło organowi na ocenę braku winy w uchybieniu przez skarżącego terminu do uiszczenia opłaty za ochronę wynalazku i nie było podstaw do dodatkowego wzywania skarżącego do przedstawienia innych okoliczności. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza więc stworzenie w świadomości organu orzekającego przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu, a przy tym wykazania, że fakt ten stanowił przeszkodę, której strona przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie mogła usunąć. Przesłanka braku winy określona w przepisie art. 225 ust. 3 p.w.p. podlega ocenie organu na podstawie przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności bez konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego, ponieważ taka jest istota instytucji "uprawdopodobnienia". Reasumując powyższe Sąd doszedł do wniosku, że Urząd Patentowy prawidłowo ustalił stan faktyczny stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 7, 8, 77, 75, 77 i 80 kpa. Zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi, ani odnośnie naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, w sposób nie budzący wątpliwości, jakimi przesłankami kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.