VI SA/Wa 1386/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na działanie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. powołania na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w A. postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu S. P. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi Pismem z dnia 23 listopada 2020 r. nr [...], Minister Sprawiedliwości (dalej też jako organ) zawiadomił S. P. (dalej też jako skarżący), że zgodnie z art. 281 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 121 ze zm., dalej w skrócie jako u.k.s.) jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. W piśmie organ wskazał, iż powołanie na stanowisko komornika osób, które przed dniem wejścia w życie u.k.s. ukończyły 65 lat, wygasa z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy, nie później jednak niż z dniem ukończenia 70. roku życia. Skoro skarżący w dniu wejścia w życie ustawy miał już ukończone 65 lat, jego powołanie wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. Skarżący pismem z dnia 4 grudnia 2020 r. wniósł o zaniechanie odwołania go ze stanowiska komornika sądowego. Podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 sierpnia 2020 roku, sygn. akt II GSK 560/20 stwierdził niezgodność art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych z dyrektywą 2000/78/WE (chodzi o dyrektywę Rady z dnia 27 listopada 2000 r. nr 2000/78/WE ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. UE L 303.12.16 – dalej dyrektywa 2000/78/WE). W odpowiedzi organ pismem nr [...] z dnia 18 grudnia 2020 r. wskazał, że przywołany przez skarżącego przepis art. 19 ust. 1 pkt 3 (de facto chodzi o art. 19 ust. 1 pkt 2) ustawy o komornikach sądowych nie ma wobec niego zastosowania; skarżący w dniu 1 stycznia 2021 roku przestanie pełnić swoje stanowisko z mocy samego prawa, a nie na skutek decyzji administracyjnej. Pismem z dnia 20 stycznia 2021 r. nr [...], Minister Sprawiedliwości zawiadomił skarżącego, że na podstawie art. 280 oraz art. 281 u.k.s. powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wygasło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. Skarżący pismem z dnia 1 lutego 2021 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na "działanie Ministra Sprawiedliwości (...) w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. mojego powołania na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]". Według skarżącego Minister Sprawiedliwości winien odwoływać komorników sądowych wyłącznie w trybie art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. w drodze decyzji administracyjnej ze wszystkimi jej atrybutami, w tym z pouczeniem odwołanego komornika o środkach odwoławczych. Twierdzenie Ministra Sprawiedliwości, że powołanie komornika wygasa z mocy prawa na mocy art. 281 u.k.s. jest wadliwe, gdyż przepis ten nie zawiera żadnego odniesienia do wyjaśnienia powołania z mocy prawa, a jedynie do wygaśnięcia prawa w określonym terminie. Skarżący wskazał, iż w u.k.s. enumeratywnie wymienionych jest sześć przypadków wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika z mocy prawa, natomiast przypadek ukończenia przez komornika 65. roku życia, jako powód odwołania komornika ze stanowiska, zawarty jest w art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. Przypadki odwołania komornika z mocy prawa przewiduje art. 20 u.k.s. (katalog zamknięty). Jedynym przepisem, na podstawie którego można odwołać komornika sądowego z zajmowanego stanowiska w przypadku ukończenia przez niego 65. roku życia jest wyłącznie art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie stwierdzenia, że jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wygasło na podstawie art. 281 u.k.s. z dniem 1 stycznia 2021 r., zabezpieczenie powództwa poprzez nakazanie wstrzymania procedury odwołania komornika do czasu rozpoznania skargi i orzeczenie o kosztach postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podnosząc w szczególności, że czynność organu polegająca na skierowaniu do skarżącego zawiadomienia o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika z mocy samego prawa – art. 281 u.k.s. – nie może być zakwalifikowane jako czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), od której przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w przytoczonych przepisach. Z przepisów tych wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada zatem w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której skarga dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. Zdaniem Sądu, działanie organu - Ministra Sprawiedliwości polegające na skierowaniu do skarżącego ww. zawiadomień/pism (z 23 listopada 2020 r., z 18 grudnia 2020 r., z 20 stycznia 2021 r.), że zgodnie z art. 281 u.k.s., jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego wygaśnie; wygasło – jak w piśmie z 20 stycznia 2021 r. – z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r., powoduje jedynie przekazanie informacji o skutku wynikającym bezpośrednio z mocy samego prawa. W myśl wskazanego bowiem wyżej przepisu art. 281 u.k.s., powołanie na stanowisko komornika osób, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ukończyły 65 lat, wygasa z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, nie później jednak niż z dniem ukończenia 70. roku życia. Jednocześnie, zgodnie z art. 306 tej ustawy, weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. (z wyjątkami irrelewantnymi dla sprawy). Bezspornym jest przy tym, że skarżący w dniu wejścia w życie cyt. ustawy miał ukończone 65 lat. W zaistniałej sytuacji nie budzi wątpliwości, że z brzmienia samego przepisu art. 281 u.k.s. wprost wynika, że powołanie skarżącego na stanowisko komornika sądowego wygasło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. Do wystąpienia tego skutku nie jest wymagane żadne działanie ani Ministra Sprawiedliwości, ani jakiegokolwiek innego organu. Ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił skuteczności wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika sądowego osób objętych dyspozycją art. 281 u.k.s., a więc i skarżącego, od jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. W tej sytuacji bez względu na to, czy Minister Sprawiedliwości zawiadomiłby skarżącego, czy też nie, o terminie wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika, i tak wygaśnięcie to nastąpiłoby ono z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 roku. Zaskarżone działanie organu (pisma kierowane do skarżącego) posiadało zatem jedynie walor informacyjny, nie rozstrzygając jednakże o żadnych prawach czy też obowiązkach skarżącego, ponieważ takiej kompetencji w tym zakresie ustawodawca Ministrowi Sprawiedliwości nie przyznał. Tymczasem, zgodnie z zasadą ogólną praworządności (art. 6 k.p.a.), mającą walor zasady konstytucyjnej (art. 7 Konstytucji RP), organy administracji mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Brak uzasadnienia - w świetle zasady praworządności - dla rozstrzygania przez organ w sposób władczy spraw, w ramach których nie zostało mu przyznane uprawnienie, a do tego zmierza żądanie skargi, w zakresie zastosowania przez organ również w przypadku osób objętych dyspozycją art. 281 u.k.s. przepisów art. 19 u.k.s. Tym też niniejsza sprawa różni się od sprawy poddanej kontroli sądów administracyjnych, zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2020 roku, sygn. akt II GSK 560/20. W tamtej sprawie bowiem przedmiotem zaskarżenia była decyzja, na mocy której Minister Sprawiedliwości odwołał osobę ze stanowiska komornika sądowego, działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych (u.k.s.). W przywołanym przypadku nie ulegało jednakże wątpliwości upoważnienie ustawowe organu do rozstrzygnięcia tej kwestii właśnie w drodze decyzji administracyjnej, poddanej następnie kontroli sądowoadministracyjnej. Taka kompetencja nie została natomiast przyznana organowi co do osób, o których mowa w art. 281 u.k.s. Stąd też Minister Sprawiedliwości w piśmie jedynie informował skarżącego o skutkach wynikających z ww. przepisu, nie rozstrzygając jednakże w żaden sposób kwestii wygaśnięcia powołania skarżącego na stanowisko komornika, gdyż takiego umocowania w przepisach materialnoprawnych organ nie posiadał. Reasumując, nie można uznać, aby zaskarżone przez skarżącego działanie organu polegające na kierowaniu do skarżącego ww. zawiadomień/pism stanowiło decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Pisma/zawiadomienia nie są bowiem aktem indywidualnym o charakterze władczym, nie rozstrzygają o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach skarżącego, lecz stanowią oświadczenie wiedzy. Tym samym skargę złożoną w sprawie uznać należy za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, odrzucając skargę, postanowił zwrócić skarżącemu uiszczony przez niego w sprawie wpis sądowy w kwocie 200 złotych.