VI SA/Wa 1391/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-16
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Aneta Lemiesz, Tomasz Sałek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, pomimo przedstawienia przez stronę dowodów wskazujących na nieprowadzenie tej działalności i zmianę jej statusu w CEIDG?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ odwoławczy nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie rozpatrzył wszystkich okoliczności sprawy. W szczególności, organ pominął dowody przedstawione przez stronę skarżącą, które stały w sprzeczności z ustaleniami organu, a dotyczyły statusu prowadzonej działalności gospodarczej w CEIDG. Organ zobowiązany jest do wyjaśnienia rozbieżności w dokumentach i przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą, że skarżący od dnia 3 lipca 2015 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżący wniósł skargę, zarzucając, że nie prowadził działalności gospodarczej, mimo jej zarejestrowania, i załączył wydruk z CEIDG wskazujący na zmianę statusu działalności na "Nie rozpoczął działalności" oraz wykreślenie jej z rejestru. Organy oparły swoje decyzje na wpisach w CEIDG wskazujących na aktywność działalności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ", "organ odwoławczy" lub "organ") decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1510 z późn. zm.), dalej "ustawa o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej "skarżący" lub "płatnik") od decyzji nr [...] z dnia [...] października 2016 r., wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "dyrektor [...] NFZ" lub "organ I instancji") stwierdzającej, skarżący od dnia 3 lipca 2015 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS") zwrócił się do dyrektora [...] NFZ z wnioskiem o rozstrzygnięcie w drodze decyzji o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego płatnika z tytułu prowadzenia przez niego pozarolnicznej działalności gospodarczej.
Dyrektor [...] NFZ ustalił, że płatnik od dnia 3 lipca 2015 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą.
Od decyzji organu I instancji płatnik złożył odwołanie.
Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że z CEIDG wynika, że skarżący dnia 3 lipca 2015 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej. W zaświadczeniu z Urzędu Miasta z dnia 9 lutego 2011 r. wskazano, iż w okresie od 1 lutego 2011 r. dokonano wpisu o zawieszeniu wykonywania działalności (wpis z dnia 9 lutego 2011 r.). Z wpisu w CEIDG wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą od 3 lipca 2015 r., jednakże pismo dyrektora [...] NFZ z dnia 17 marca 2016 r. wskazuje na prowadzenie przez płatnika działalności pozarolniczych w okresach od dnia 20 grudnia 2010 r. do dnia 4 marca 2014 r. ([...]) oraz od dnia 3 lipca 2015 r. do nadal ([...]). W piśmie tym dyrektor [...] NFZ zwrócił się do ZUS o sprecyzowanie wniosku o wszczęcie postępowania. W odpowiedzi ZUS wskazał, że od dnia 3 lipca 2015 r. płatnik spełnia warunki powodujące wyłączenie z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności, z uwagi na uprawnienie do emerytury.
W rozpoznawanej sprawie, Prezes NFZ przyjął, iż okres zawieszenia działalności gospodarczej, który potwierdza zaświadczenie z Urzędu Miasta z dnia 9 lutego 2011 r. dotyczy działalności prowadzonej od dnia 20 grudnia 2010 r. do dnia 4 marca 2014 r. ([...]).
Oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy podzielił stanowisko dyrektora [...] NFZ i uznał, że płatnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolnicznej działalności gospodarczej od dnia 3 lipca 2015 r.
Od decyzji Prezesa NFZ płatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w okresie w jakim rzekomo podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego nie prowadził działalności gospodarczej. Do skargi Skarżący załączył wypis z ewidencji działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 16 ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jak i osoby pobierające emeryturę. Do osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się więc zarówno osoby, które prowadzą działalność pozarolniczą i spełniają warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu, jak i osoby pobierające emeryturę. Zgodnie z kolei z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 pażdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczeń, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
W przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa wart. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie. (art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach)
Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie tj. wpisu widniejącego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (określanej dalej jako CEIDG) organ przyjął, iż Skarżący od dnia 3 lipca 2015 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...]. Prezes NFZ przyjął również, iż okres zawieszenia działalności gospodarczej który potwierdza zaświadczenie z Urzędu Miasta [...] z dnia 9 lutego 2011 r. dotyczy działalności prowadzonej przez Zainteresowanego od 20 grudnia 2010 r, do 4 marca 2014 r. ([...]).
Oceniając zgromadzony materiał dowodowy organ uznał, Skarżącego za osobę podlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 3 lipca 2015 r.
Skarżący natomiast zarzuca w skardze, iż nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, bowiem mimo, iż zarejestrował działalność gospodarczą to nigdy jej nie prowadził. Na dowód tego załączył do skargi wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej z dnia 25 kwietnia 2019 r., z którego wynika, iż działalność gospodarcza prowadzona przez Pana J. S. od dnia 3 lipca 2015 r., została wykreślona z rejestru w dniu 25 kwietnia 2019 r. Ponadto dokonano zmiany statusu działalności gospodarczej na: "Nie rozpoczął działalności".
Dokument ten stoi w sprzeczności z wcześniejszymi wydrukami generowanymi przed wydaniem spornych decyzji przez organ I jak i II instancji, znajdujących się w aktach administracyjnych, w których ww. działalność posiadała status: " Aktywny".
W związku z powyższym, mimo, że Skarżący, nie współpracował, w trakcie postępowania i nie udzielał wyjaśnień w sprawie, to okoliczność ta nie zwalnia organu zgodnie z art.7 i art.77 k.p.a., z wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wnikliwego rozpatrzenia wszystkich okoliczności jak i dowodów w sprawie. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Powyższe winno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).
Skoro Strona załączyła do skargi, wydruk z Ewidencji Działalności Gospodarczej zawierającej informacje sprzeczne z ustaleniami organu i są one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, to organ zobowiązany jest je wyjaśnić. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż istotną okolicznością w sprawie, z punktu widzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jest prawidłowe ustalenie, okresu prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej czy tej nieprowadzenie tejże działalności w ogóle. Przedstawiony przez Skarżącego dowód, nie może być pominięty przez organ tylko dlatego, że stoi w sprzeczności z dokumentami zgromadzonymi przez organ, a wręcz przeciwnie, postępowanie w sprawie musi być powtórzone dla pełnego wyjaśnienia sprawy i ustalenia faktów prawotwórczych w sprawie, w szczególności wyjaśnienia rozbieżnych informacji, ujawnionych w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, co do prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej.
Na tym etapie postępowania, z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, nie jest możliwe wydanie wiążącego rozstrzygnięcia przez Sąd w przedmiocie, podlegania przez Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm) uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło