VI SA/Wa 1402/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Czarnecki po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosków o wyłączenie członków komisji postanawia odrzucić skargę Pismem datowanym na 18 maja 2015 r. R. P. wniósł skargę na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z [...] marca 2015 r., w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosków o wyłączenie członków komisji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na jej niedopuszczalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaś § 2 art. 3 cyt. ustawy stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne, 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Biorąc pod uwagę treść powyższego przepisu należy stwierdzić, iż kwestionowane rozstrzygnięcie nie należy do żadnej z wyżej wymienionych zaskarżalnych do sądu administracyjnego form działania administracji publicznej, w szczególności nie jest postanowieniem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, czyli rozstrzygnięciem wymienionym w art. 3 § 2 pkt 4 cyt. ustawy. Podstawową przesłanką warunkującą możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym do sądu administracyjnego jest to, czy służy na nie zażalenie, chyba że postanowienie kończy postępowanie lub rozstrzyga sprawę co do istoty. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w k.p.a. Tym samym, katalog postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego, wydanych w postępowaniu prowadzonym - jak w tej sprawie - na podstawie przepisów k.p.a. jest zamknięty. Ocena możliwości merytorycznego rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez sąd administracyjny wymaga przeanalizowania, czy zgodnie z k.p.a. na postanowienie w przedmiocie wyłączenia organu lub pracownika organu przysługuje zażalenie, ewentualnie czy kończy ono postępowanie w danej instancji lub rozstrzyga sprawę co do istoty. Innymi słowy czy jest to postanowienie, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 lub 3 p.p.s.a., bowiem tylko na takie postanowienia przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Regulacja dotycząca wyłączenia członka organu kolegialnego zawarta jest w art. 27 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu. Art. 24 § 3 k.p.a., na podstawie którego wydano zaskarżone postanowienie stanowi, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. W orzecznictwie sądowym wyrażony jest pogląd, iż wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym w określonej sprawie na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. powinno nastąpić w formie postanowienia. Brak takiego postanowienia, a w szczególności odmowa wyłączenia pracownika może stanowić o wadliwości postępowania, wadliwość postępowania zaś powoduje istotną wadliwość decyzji w nim wydanej. Na postanowienie w tym przedmiocie nie przysługuje zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.), jednakże strona postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika może kwestionować w postępowaniu odwoławczym od decyzji wydanej w sprawie, o czym stanowi art. 142 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 1990 r., sygn. akt SA/Po 1555/89, ONSA 1990 nr 2-3, poz. 44). Powyższe odnosić należy również do członków organu kolegialnego. Zaskarżone postanowienie nie jest też postanowieniem kończącym postępowanie ani rozstrzygającym sprawę co do istoty, gdyż określony w nim przedmiot bez wątpienia świadczy o jego incydentalnym charakterze. (por. orzeczenie Naczelnego Sąd Administracyjnego z 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1484/10). W sprawie wyłączenia pracownika wypowiadał się także Trybunał Konstytucyjny, który podkreślił, że jest to instytucja proceduralna, "w ramach której stronie służy uprawnienie gwarantujące obiektywne rozstrzygnięcie sprawy. Ustawodawca poddał tę instytucję kontroli sądowej, wzmacniając zasadę obiektywizmu postępowania w postępowaniu administracyjnym. Ta kontrola odbywa się jednak dopiero przy rozstrzyganiu odwołania od orzeczenia, kończącego postępowanie w danej instancji, a nie w postępowaniu wpadkowym na podstawie zażalenia na postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej". Strona ma możliwość podniesienia "zarzutu o nieuwzględnieniu wyłączenia pracownika w postępowaniu odwoławczym, co następnie może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego" (wyrok TK z 7 marca 2005 r., P 8/03, OTK-A 2005, nr 3, poz. 20, w którym stwierdzono, że art. 24 w związku z art. 141 § 1 k.p.a. jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd orzekł o odrzuceniu skargi