VI SA/Wa 1407/06
WyrokWSA w Warszawie2006-11-15
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Ewa Frąckiewicz, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ wpisowy może odmówić wpisu na listę radców prawnych osobie, która zdała egzamin sędziowski, powołując się na brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, mimo braku wystarczających dowodów i nieodniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy?Ratio decidendi
Organ odwoławczy dopuścił się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji. Nie odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i zarzutów strony, a jego rozważania teoretyczne dotyczące pojęcia 'rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu' nie zostały wystarczająco powiązane z konkretnym stanem faktycznym sprawy. W związku z tym, uchwała została uchylona.Stan faktyczny
D.Z. złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych, powołując się na zdany egzamin sędziowski. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych odmówiła wpisu, uznając, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, opierając się na wynikach rozmowy kwalifikacyjnej. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało tę uchwałę w mocy. D.Z. zaskarżył obie uchwały do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i brak odniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych i stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Iwona Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi D.Z. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu
Uchwałą z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, działając na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz art. 31 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] odmawiającą D. Z. wpisu na listę radców prawnych.
W świetle powołanego wyżej przepisu art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (zwanej dalej ustawą), na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto łącznie spełnia warunki określone w punktach 1 i 3-6, a mianowicie:
- ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1),
- korzysta w pełni z praw publicznych (pkt 3),
- ma pełną zdolność do czynności prawnych (pkt 4),
- jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (pkt 5) oraz
- odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 2 (pkt 6).
Natomiast art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy przewiduje, że wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny.
U podstaw podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia legło ustalenie, iż D. Z. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, a zatem nie spełnia przesłanki, o której mowa w w/w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy.
Powyższe ustalenie organ orzekający w pierwszej instancji (Rada OIRP w [...]) uzasadnił wynikami przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2006 r. z D. Z. rozmowy kwalifikacyjnej, z której został sporządzony protokół. Z jego treści wynika, że zarówno dokumenty dołączone przez D. Z. do wniosku o wpis na listę radców prawnych, jak i przebieg rozmowy kwalifikacyjnej prowadzą do wniosku, iż nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ pierwszej instancji podniósł, iż wypowiedzi D. Z. zostały ocenione jako chaotyczne, mało spójne i niezbyt wyważone. Zachowanie cechowała zaś nerwowość i mała komunikatywność. Ponadto, zdaniem organu, D. Z. "nie rozumie, nawet w podstawowym zakresie, obowiązujących radców prawnych zasad etyki zawodowej". Sama nieznajomość tych zasad wyłącza możliwość przyjęcia za spełniony wymóg z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy w części dotyczącej rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Rękojmię tę daje ten, kto wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej. Chodzi przy tym o zbadanie przesłanek pozwalających na stwierdzenie, że daje on rzeczywistą, a nie tylko formalną rękojmię wykonywania zawodu radcy prawnego.
W odwołaniu z dnia [...] marca 2006 r. od uchwały Rady OIRP w [...] D. Z. stwierdził, że spełnia wszystkie ustawowe przesłanki do wpisu na listę radców prawnych. Odnosząc się do przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, wskazał, że nie można podważyć wiarygodności przedłożonych przez niego dokumentów w postaci dyplomu z egzaminu sędziowskiego, z którego uzyskał ocenę pozytywną oraz opinii z dwóch ostatnich miejsc pracy stwierdzających, iż powierzone zadania wykonywał sumiennie i rzetelnie, bez żadnych zastrzeżeń.
Ponadto ukończył Wyższą Szkołę [...] w P., uzyskując bardzo dobre oceny z takich przedmiotów jak: [...]. Dodał, że nieczęsto zdarzają się przypadki, aby radcowie prawni studiowali któryś z w/w przedmiotów w celu ich późniejszego wykorzystania w swojej pracy zawodowej.
Odwołujący się nie podzielił dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny rozmowy kwalifikacyjnej. Na pytania dotyczące zasad etyki radcy prawnego odpowiadał bowiem prawidłowo i wyczerpująco. W czasie tej rozmowy podał, że nie chce prowadzić kancelarii prawnej. Natomiast chciałby zostać syndykiem, a także nadzorcą sądowym. Według niego Komisja Kwalifikacyjna negatywnie odebrała fakt, iż jest członkiem Kościoła [...]. D. Z. powołał się również na pismo z dnia [...] października 2005 r. skierowane do Rady OIRP w [...], w którym wnosił o niewyznaczanie terminu rozmowy kwalifikacyjnej na sobotę ze względów religijnych.
Organ odwoławczy, którym stosownie do treści przepisu art. 31 ust. 2 ustawy jest Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, "po rozpatrzeniu odwołania (...) z dnia [...] maja 2006 r." poczynił następujące ustalenia faktyczne. Wyżej wymieniony ukończył studia na Wydziale Prawa [...] w roku 1986. W latach 1992 – 1995 odbył aplikację sądową i w 1995 roku złożył egzamin sędziowski z oceną "mierny". W tym samym roku pracował w [...] Urzędzie Skarbowym w G. Natomiast w latach 1997 – 2000 był zatrudniony na stanowisku ds. umów w "E." S.A. w G. Od listopada 2000 r. jest bezrobotny.
Organ odwoławczy podał, iż Rada OIRP w [...], uzasadniając odmowę wpisu, w swej uchwale "z dnia [...] listopada 2005 r." podniosła, iż "Dotychczasowy przebieg pracy Wnioskodawcy jak też brak wykonywania chociażby pośrednio szeroko pojętej obsługi prawnej, uzasadniają twierdzenie, że nie istnieją dostatecznie silne podstawy, aby przyjąć, że sprosta On obowiązkom, jakie będą na nim ciążyły w związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego". Akceptując stanowisko Rady OIRP, organ drugiej instancji uznał, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę wpisu na listę radców prawnych z powodu niespełnienia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy. M. in. podał, że "podziela ocenę organu wpisowego, że Wnioskodawca nie posiada wystarczającej wiedzy praktycznej oraz przygotowania zawodowego do wykonywania tak rozległych przedmiotowo czynności zawodowych (...)" wymaganych od radcy prawnego.
W obszernych rozważaniach dotyczących interpretacji pojęcia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu", Prezydium KRRP wskazało mi. in., iż stanowi ono typowy przypadek klauzuli generalnej, której treść w konkretnej sprawie wypełnia postępowanie prowadzone przez Radę OIRP danego okręgu. Jedynie ten organ jest kompetentny do oceny konkretnej osoby w kontekście wymogu rękojmi. Podnosząc, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowym zapadłym na tle art. 24 ustawy korporacyjnej nie została wskazana argumentacja mogąca służyć "do precyzyjnej i jednoznacznej delimitacji zakresu stosowania przesłanki rękojmi w kontekście pozostałych wymogów wpisu na listę radców prawnych", Prezydium KRRP odwołało się do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle których spełnienie przesłanki rękojmi ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. Odmowa wpisu wymaga zatem wskazania i udowodnienia okoliczności i powodów, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania przez osobę ubiegającą się o wpis na listę radców prawnych tego zawodu. Chodzi więc o udokumentowanie twierdzenia, że dana osoba nie poradzi sobie w zawodzie radcy prawnego. Według organu "rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu" należy w tej sytuacji rozumieć w świetle przepisów określających na czym polega wykonywanie zawodu radcy prawnego. Tylko w ten sposób można ustalić jakiego rodzaju cechy niezbędne są do tego, żeby zawód ten wykonywany był prawidłowo. Zatem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje ten, kto wykazuje się cechami, od których uzależniona jest "prawidłowość" świadczenia pomocy prawnej. Spośród tych cech wiodącą rolę przypisać należy odpowiedniemu poziomowi przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej, a także względom charakterologicznym takim jak rzetelność, sumienność, odpowiedzialność, uczciwość, skrupulatność, samokrytycyzm. Te ostatnie - podlegające ocenie etycznej cechy charakteru - są niezbędne do stałego podtrzymywania, uzupełniania i doskonalenia nabytych w określonym momencie kwalifikacji. Dlatego rozumienie przesłanki rękojmi powinno obejmować również zachowania świadczące o posiadaniu przez kandydata na radcę prawnego określonych predyspozycji osobowościowych zapewniających (dających rękojmię) utrzymywanie odpowiedniego poziomu wiedzy i kwalifikacji zawodowych niezbędnych do wykonywania zawodu radcy prawnego.
Ponadto organ drugiej instancji podniósł możliwość przypisania przesłance omawianej rękojmi funkcji korygującej sposób rozstrzygnięcia sprawy w przypadkach nietypowych, w których mimo formalnego spełnienia przez kandydata na radcę prawnego wszystkich pozostałych przesłanek wpisu, zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego zdolności prawidłowego wykonywania zawodu. Tego rodzaju funkcja stanowi instrument zapewnienia adekwatności i trafności rozstrzygnięć prawnych na podstawie danej normy, jak również wiąże się z ogólnie przyjmowaną dyrektywą wykładni prawa w zgodzie z Konstytucją; w tym przypadku z art. 17 ust. 1 Konstytucji, stosownie do którego rolą organów samorządu zawodów zaufania publicznego jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Interpretacja przepisów regulujących kompetencje organów samorządu zawodowego powinna być prowadzona w świetle jego konstytucyjnych obowiązków, tak aby w największym stopniu sprzyjać ich realizacji. Nadto wobec zbieżności wymogów charakterologicznych i ich etycznej oceny oraz kwalifikacji zawodowych, do których istoty należy m.in. konieczność stałego uzupełniania i aktualizowania wiedzy – utrzymanie odpowiedniego poziomu kompetencji zawodowej stanowi jeden z podstawowych wymogów należytego wykonywania zawodu "o charakterze w nie mniejszym (...) stopniu etycznym, niż szereg obowiązków związanych z zachowaniem godności zawodu (...)". Akcentując dyskusyjność odróżniania wymogów dotyczących cech merytorycznych i charakterologicznych stawianych radcy prawnemu, organ podniósł kluczowość tego problemu w przypadku kandydatów legitymujących się potwierdzeniem kwalifikacji zawodowych zdobytym w odległej przeszłości, których postępowanie w okresie poprzedzającym starania o wpis nie świadczy jednak o posiadaniu cech dających rękojmię stałego utrzymywania tych kwalifikacji na poziomie wystarczającym dla prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Wyrażona przez kandydata intencja świadczenia pomocy prawnej, w sytuacji wskazującej na to, że nie dysponuje on aktualnie dostateczną wiedzą i kwalifikacjami, w szczególności nie podjął działań świadczących o świadomości i zrozumieniu potrzeby ich stałego uzupełniania – stanowić może samo w sobie przedmiot ujemnej oceny etycznej jego predyspozycji do wykonywania zawodu radcy prawnego. Według organu zamieszczenie przesłanki omawianej rękojmi – w tym samym punkcie art. 24 ust. 1 ustawy, w którym mowa jest o "nieskazitelnym charakterze" (art. 24 ust. 1 pkt 5) sugeruje, że dotyczy ona tej samej materii co nieskazitelność charakteru.
Podkreślając obowiązki Rady OIRP w zakresie dbałości o należytą formę i jakość wykonywania zawodu organ odwoławczy podał też, że nie może przy tym pominąć "dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny stopnia przygotowania praktycznego Wnioskodawcy do wykonywania zawodu radcy prawnego". Ocena ta została dokonana na jego niekorzyść i brak okoliczności do jej podważenia – w oparciu tak o zebrane dowody, jak i wyjaśnienia wnioskodawcy.
Zdaniem Prezydium KRRP, brak powodów prawnych dla budowania domniemania, że fakt zdania w przeszłości egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego lub notarialnego stwarza automatyczny obowiązek wpisu na listę radców prawnych – w tym z pominięciem możliwości dokonania przez organ wpisowy oceny "z punktu widzenia przesłanki rękojmiowej". Domniemanie takie, uniemożliwiające w/w organowi weryfikację wiedzy kandydata oraz ocenę jego praktycznych umiejętności zawodowych, likwidowałoby możliwość wykonywania przez ten organ konstytucyjnych obowiązków sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu przez członków korporacji radcowskiej.
D. Z. zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją uchwały organu pierwszej instancji. Postawił organowi zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Według skarżącego, z treści przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że intencją ustawodawcy było zrównanie - w zakresie uprawnienia do wpisu na listę radców prawnych - osób, który odbyły aplikację radcowską i złożyły egzamin radcowski z osobami, które ukończyły aplikację sądową i zdały egzamin sędziowski. Podkreślił, że powyższy przepis uzależnia wpis na listę radców prawnych od uprzedniego złożenia egzaminu sędziowskiego z wynikiem pozytywnym, a nie od dodatkowej późniejszej praktyki zawodowej.
W ocenie skarżącego spełnia on wszystkie wymagane do wpisu warunki: ukończył studia prawnicze z oceną pozytywną, odbył aplikację sądową i zdał egzamin sędziowski – również z oceną pozytywną, korzysta z pełni praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych, wykazuje się nieskazitelnym charakterem, a swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organy orzekające w pierwszej i drugiej instancji w sposób tendencyjny zinterpretowały treść w/w przepisu, dodając do przewidzianego w nim wymogu (tj. zdania egzaminu sędziowskiego) wymóg "praktyki zawodowej na podobieństwo radcy prawnego". Natomiast nie uwzględniły doświadczenia zawodowego, jakie skarżący zdobył pracując w "E." SA w G. na stanowisku specjalisty do spraw umów. Tymczasem umiejętność sporządzania umów jest wymogiem stawianym wobec radców prawnych. Nadto organ odwoławczy nie ustosunkował się do faktu bardzo dobrych wyników studiów skarżącego w Wyższej Szkole [...] w P., jak również do tego, że mając uprawnienia radcowskie chciałby pracować jako syndyk i nadzorca sądowy.
Zdaniem skarżącego, okres pozostawania bez pracy od listopada 2000 r. należy traktować jako sytuację równoznaczną z zawieszeniem prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego w oparciu o przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy w wypadku podjęcia pracy w organach ścigania na stanowisku innym niż stanowisko radcy prawnego.
Skarżący zarzucił też Prezydium KRRP brak stosownego pouczenia o możliwości odwołania się do sądu administracyjnego od ostatecznej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Prezydium KRRP wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało zajęte w sprawie stanowisko, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznoprawnego z daty podjęcia rozstrzygnięcia.
Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę, analizowaną w kontekście podanych wyżej kryteriów kontroli aktów administracyjnych przez Sąd, należało uwzględnić, gdyż zaskarżona uchwała zapadła z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że postępowanie, jakie prowadzą upoważnione organy (tu Rada OIRP w [...] i Prezydium KRRP) na podstawie przepisów ustawy o radcach prawnych i innych aktów, podlega procedurze określonej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Zasady ogólne postępowania zostały określone w art. 6 – 16 kpa. Jedną z naczelnych zasad postępowania jest określona w art. 7 kpa zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Nakładają one na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (poddanego wszechstronnej analizie) organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i 80 kpa). Treść uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w sprawie (w tym wypadku uchwały organu samorządu radcowskiego) powinna dokumentować wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Organ winien w tym względzie przestrzegać wymogów uzasadnienia decyzji – faktycznego i prawnego, określonych w art. 107 § 1 i 3 kpa. Motywy decyzji obejmujące kryteria, jakimi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie winny nawiązywać w swoich ocenach wprost do stanu faktycznego istotnego w sprawie, w tym obejmować swoją treścią stanowisko organu względem argumentacji strony postępowania. Ma to szczególne znaczenie wówczas, gdy - jak w tej sprawie - strona kwestionuje prawną ocenę stanu faktycznego, przy czym zarzuty na tym tle wynikają już z odwołania od uchwały pierwszoinstancyjnej.
Zdaniem Sądu wzmiankowane reguły postępowania administracyjnego, w szczególności odnoszące się do wymogów uzasadnienia decyzji, nie były w niniejszej sprawie przestrzegane. W konsekwencji nie wykazano w niej należytej dbałości w ocenie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Do szeregu tych okoliczności organy w ogóle się nie odniosły, poprzestając w sumie na ogólnikowych wypowiedziach, które nie przekładają się w dostateczny sposób na stan faktyczny sprawy.
Żeby skutecznie ubiegać się - w trybie przewidzianym art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych - o wpis na listę radców prawnych, skarżący winien spełniać wymóg określony w art. 24 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, tj. wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organy samorządu radcowskiego pierwszej i drugiej instancji zgodnie uznały, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Podstawą dokonania takiej oceny przez organ pierwszej instancji były wyniki przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2006 r. rozmowy kwalifikacyjnej z D. Z. W lakonicznym uzasadnieniu uchwały z dnia [...] lutego 2006 r. Rada OIRP w [...] skoncentrowała się na zawartej w sprawozdaniu z w/w rozmowy kwalifikacyjnej ocenie zachowania skarżącego podczas tej rozmowy, akcentującej jego nerwowość, małą komunikatywność, brak umiejętności formułowania precyzyjnych, logicznych i kompetentnych wypowiedzi oraz nieznajomość zasad etyki zawodowej radców prawnych. Zauważyć należy, iż organ pierwszej instancji ogólnie nawiązując do wymienionego sprawozdania i wypowiadając się na tej podstawie o braku przedmiotowej rękojmi, nie odniósł się ani do dokumentów załączonych do wniosku skarżącego o wpis na listę radców prawnych ani też do innych okoliczności podniesionych w w/w sprawozdaniu takich jak: pozostawanie od kilku lat bez pracy i brak w tym okresie kontaktu z prawem, stan zdrowia skarżącego, wynik poprawkowego egzaminu sędziowskiego, opinie sędziów, u których skarżący odbywał praktyki w trakcie aplikacji sądowej, czy też wizja skarżącego odnośnie formy wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ ten uznał bowiem, jak zdaje się wynikać z treści uzasadnienia uchwały, iż sama nieznajomość zasad etyki zawodowej (stwierdzona w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej) uniemożliwia przyjęcie za spełniony przez skarżącego wymóg z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy, przy czym nawet tego wątku bliżej nie rozwinął.
Natomiast Prezydium KRRP, rozpoznając odwołanie, dopuściło się wymienionych poniżej uchybień, które powodują, iż podjęta przez nie w dniu [...] maja 2006 r. uchwała dotknięta jest wadami uzasadniającymi jej uchylenie i wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Po pierwsze, organ drugiej instancji na wstępie uchwały odwoławczej wskazał, iż rozpoznawał odwołanie D. Z. z dnia [...] maja 2006 r., złożone w terminie. Tymczasem odwołanie skarżącego opatrzone jest datą [...] marca 2006 r. W tym też dniu zostało nadane w urzędzie pocztowym i wpłynęło do OIRP w [...][...] marca 2006 r. Ponadto organ ten w uzasadnieniu tej uchwały wskazał na uchwałę Rady OIRP (pierwszoinstancyjną) z dnia [...] listopada 2005 r. – jako na przedmiot rozpoznania w instancji odwoławczej - w sytuacji gdy uchwała ta została podjęta [...] lutego 2006 r. oraz zacytował fragment dotyczący oceny dotychczasowego przebiegu pracy skarżącego, którego to fragmentu brak jest w treści uzasadnienia uchwały pierwszoinstancyjnej (por. akapit drugi na stronie drugiej zaskarżonej uchwały).
Jak już wyżej wskazano, Rada OIRP w [...] uznając nieznajomość zasad etyki zawodowej za wystarczającą podstawę do odmowy skarżącemu wpisu na listę radców prawnych, nie wypowiedziała się wprost, czy w świetle dotychczasowego doświadczenia zawodowego sprosta on obowiązkom radcy prawnego. Wzmiankowany fragment oraz pozostałe zapisy decyzji drugoinstancyjnej, w tym rozbieżność między datą odwołania skarżącego i datą odwołania wskazaną przez organ w zaskarżonej decyzji, wywołują wątpliwości jakie odwołanie było przedmiotem rozpoznania w instancji odwoławczej i mogą prowadzić do wniosku, że organ ten w rzeczywistości rozpatrzył w sprawie inną uchwałę niż w/w uchwała Rady OIRP w [...] z [...] lutego 2006 r. o numerze [...]. Powyższą tezę może uzasadniać również fakt, iż organ odwoławczy w zakończeniu uzasadnienia swojej uchwały podzielił dokonaną przez organ pierwszej instancji ocenę stopnia przygotowania praktycznego wnioskodawcy do wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy w rzeczywistości Rada OIRP nie wypowiedziała się w tym względzie.
Po wtóre, podkreślić należy, iż organ drugiej instancji, po dokonaniu ustaleń faktycznych, przytoczeniu rzekomego fragmentu uchwały pierwszoinstancyjnej oraz krótkim zrelacjonowaniu treści odwołania, dalszą - bardzo obszerną - część uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia poświecił w znacznym zakresie czysto abstrakcyjnym rozważaniom dotyczącym rozumienia pojęcia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" w doktrynie i judykaturze. Jednakże Prezydium KRRP w sposób wystarczający nie odniosło tych ogólnych rozważań do stanu faktycznego niniejszej sprawy. W szczególności organ drugoinstancyjny nie wyjaśnił jakie konkretnie okoliczności faktyczne legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż ocena, czy wymóg określony w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy został spełniony wymaga przeprowadzenia wszechstronnego, wnikliwego i szczegółowego postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Wprawdzie Prezydium KRRP było uprawnione do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu radcy prawnego spełnia wymogi z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy, w tym czy swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, to jednak nie oznacza to dowolności rozstrzygnięcia organu samorządu radcowskiego, zwłaszcza że powołany wyżej przepis jest normą zawierającą kryteria ocenne. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt SK 20/00, OTK-A 2002/3/29: "Im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonujące musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Proces ustalania treści pojęcia podlega pełnej kontroli poprawności metodologicznej i merytorycznej również w tym zakresie, w jakim decyzja opierająca się na normie zawierającej pojęcia niedookreślone podlega rygorom określonym w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Poprawność rozumowania organu stosującego prawo podlega pełnej kontroli, zarówno w postępowaniu instancyjnym (zasadność i legalność), jak i w zakresie kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym." Tymczasem prowadząc obszerne rozważania teoretyczne organ odwoławczy nie wypełnił klauzuli generalnej, jaką jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, konkretną treścią wynikającą z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Organ ten, na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, powinien w sposób wszechstronny i szczegółowy dokonać oceny, czy dotychczasowe zachowanie skarżącego, w tym przede wszystkim wzmiankowany wyżej okres pozostawania bez pracy, cechy charakteru oraz dotychczasowa praktyka zawodowa dają rękojmię prawidłowego wykonywania przez niego zawodu radcy prawnego.
Zauważyć także wypada, że w odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji w zasadzie w całości powielił treść swojej uchwały, nie ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze.
Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga dokonania ponownej - szczegółowej analizy przez organ drugoinstancyjny we wskazanym wyżej kierunku. Aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności oraz do zarzutów stawianych przez stronę skarżącą w odwołaniu. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę rozpatrywanego zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny, których w niniejszej sprawie Prezydium KRRP nie poczyniło. Tym samym stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie spełnia wymogów stawianych przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którą uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uwzględniając powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło