VI SA/Wa 1407/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: 1. zwolnić M. Sp. z o.o. z siedzibą w N. od obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi, 2. odmówić udzielenia prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca spółka – M. Sp. z o.o. z siedzibą w N. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. Pismem z dnia 14 lipca 2008 r. Sąd przesłał skarżącej spółce zarządzenie Przewodniczącego Wydziały VI, wzywające ją do uiszczenia wpisu od ww. skargi, w kwocie 1000 złotych (słownie: tysiąc złotych), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca spółka złożyła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2008 r. odmówiono skarżącej spółce udzielenia wnioskowanego prawa pomocy. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że nie można mówić o braku środków finansowych w sytuacji, gdy z przedłożonych wydruków rachunku bankowego spółki wynika, iż w dniu odbioru wezwania do uiszczenia wpisu sądowego dysponowała ona kwotą 1 915 złotych. Następnie spółka w dniu [...] lipca 2008 r. dokonała wypłaty wynagrodzenia jej prezesa i jednocześnie jedynego wspólnika w kwocie 5 000 złotych, przy czym tego samego dnia wpłynęła na jej rachunek wpłata w wysokości 6 477 złotych. Skarżąca spółka na powyższe postanowienie złożyła sprzeciw, w którym poinformowała, że pobory prezesa spółki z dnia [...] lipca 2008 r. były przeznaczone na wypłaty wynagrodzeń dla pracowników. Jak wskazano, taka praktyka wypłat wynagrodzeń pracownikom jest spowodowana tym, że prowizje bankowe od wypłat środków pieniężnych są zbyt dużym obciążeniem finansowym dla spółki, dlatego też pensje wypłacane są w gotówce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych sprawy wynika, że skarżąca spółka za okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2007 r. ([...]) uzyskała przychód w wysokości 470 907,69 złotych przy kosztach uzyskania przychodu 419 748,46 złotych. Nadto skarżąca wyjaśniła, że uzyskany zysk za rok 2007 w kwocie 7 400 złotych, został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych – w 2004 r. spółka poniosła straty w kwocie 83 948,80 złotych. Ze zgromadzonych informacji wynika także, że na dzień wezwania do uiszczenia wpisu od skargi (tj. [...] lipca 2008 r.) skarżąca dysponowała na jednym z kont bankowych kwotą 1 915,10 złotych a na innym zanotowała saldo w wysokości 869,39 złotych. Następnie dnia [...] lipca 2008 r. zostały pobrane środki finansowe na wynagrodzenia dla pracowników w kwocie 5 000 złotych. Skarżąca spółka wskazała, że konieczność poniesienia przez nią wpisu od skargi w wysokości 1 000 złotych w istotnym stopniu przyczyniłaby się do pogorszenia i tak nienajlepszej kondycji finansowej spółki. Nadto podniosła, że widniejące na kontach spółki środki pieniężne nie świadczą o jej dobrej kondycji finansowej bowiem nie są one wystarczające na pokrycie bieżących kosztów działalności. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowana dalej jako p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu o ile przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym ma charakter obligatoryjny, w tym znaczeniu, że spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. obliguje Sąd do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie, gdy osoba ta wykaże, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy, o tyle przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z cytowanym powyżej przepisem art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., spełnienie przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych jedynie uprawnia Sąd do udzielenia prawa pomocy (vide: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Warszawa 2004, s. 319). Przedstawiony powyżej stan majątkowy skarżącej spółki wskazuje, iż w roku 2007 r. przy znacznym przychodzie 470 907,69 złotych, osiągnęła ona niewielki zysk, który przeznaczyła na pokrycie strat powstałych w latach ubiegłych. Jednakże mimo to w ocenie Sądu nie zachodzi przesłanka przemawiająca za brakiem jakichkolwiek możliwości pokrycia przez skarżącą spółkę kosztów sądowych. Zdaniem Sądu analiza przedmiotowego wniosku, jak również przedłożonych przez skarżącą spółkę dokumentów prowadzi do konkluzji, że spółka nie udowodniła, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że w przypadku podmiotów gospodarczych - wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez stronę skarżącą działalnością gospodarczą. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania podmiotów gospodarczych, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. W ocenie Sądu brak wystarczających dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez skarżącą przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji, gdy spółka ta nie zgromadziła w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel. Takie stanowisko zajął także Sąd Apelacyjny w Gdańsku w postanowieniu z dnia 9 lipca 1992 r. (sygn. akt IACz 393/92, "Wokanda" 1993, nr 2, s.32), w którym stwierdził, że "skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktuje inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami" (por. także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 lutego 2002 r., sygn. akt ISA/Wr 4082/01, niepubl., z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 131/04, niepubl. oraz z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt ISA/Wr 484/03 a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., sygn. akt ICZ 99/80). Na marginesie należy podnieś, iż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, nawet w przypadku przeciążenie swego majątku ponad wartość, nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, albowiem może pokryć koszty związane z prowadzonym sporem sądowoadministracyjnym przez żądanie dopłat od wspólników (vide: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1937 r., sygn. akt IIC 618/37). Sąd uznał w związku z tym, iż w przypadku skarżącej spółki zachodzą jedynie podstawy do częściowego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie wnioskodawczyni od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego, należnego od strony skarżącej w niniejszej sprawie. Skarżąca spółka, według Sądu wykazała jedynie, że nie ma dostatecznych, a nie jakichkolwiek środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania (vide: art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. należało postanowić, jak na wstępie.