VI SA/Wa 1409/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes UOKiK, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej kpa), art. 9a ust. 1 i 2, art. 35a pkt 4, art. 35a pkt 4, art. 35c ust.1, art. 35d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1928 ze zm.; dalej ujp) oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1059 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej (dalej [...] WIIH) z [...] grudnia 2016 r. nr [...] nakładającą na K. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej skarżąca, spółka) karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych, za niezamieszczenie na stacji paliw w [...], przy ul. [...] czytelnej informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji. Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] października 2016 r. inspektorzy [...] WIIH przeprowadzili kontrolę w należącej do skarżącej stacji paliw zlokalizowanej w [...], przy ul. [...]. Z okazanych dokumentów dostaw paliw, tj. oleju napędowego, oleju napędowego Arctic, benzyny bezołowiowej 95 i benzyny bezołowiowej 98 oraz załączonych do nich świadectw jakości wynikało, że w zakupionej przez spółkę benzynie bezołowiowej 95 znajduje się od 4,7% do 4,9 % (V/V) biokomponentu w postaci alkoholu etylowego, w dwóch rodzajach olejów napędowych mniej niż 0,05 % (V/N) biokomponentu w postaci estrów metylowych, natomiast w benzynie bezołowiowej 98 brak było biokompotentu. Na kontrolowanej stacji paliw nie zamieszczono informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych, co jest niezgodne z postanowieniami art. 9a ujp. Powyższe ustalenia znalazły potwierdzenie w pisemnym oświadczeniu pracownika skarżącej - kierownika stacji L. B. z [...] października 2016 r., który potwierdził brak na dzień przeprowadzenia kontroli na stacji paliw informacji o biokomponentach zawartych w paliwach. Jednocześnie wyżej wymieniony wskazał w oświadczeniu, że przedmiotowa informacja została uwidoczniona w toku kontroli. Ustalenia kontroli udokumentowano protokołem kontroli z [...] października 2016 r. (nr akt kontroli [...]) podpisanym bez wnoszenia uwag przez kierownika stacji L. B., w obecności którego przeprowadzono kontrolę. Wobec nieobecności podczas kontroli osoby upoważnionej do reprezentowania spółki, pismem z [...] października 2016 r. [...] WIIH poinformował skarżącą o stwierdzonym w toku kontroli naruszeniu, załączając do ww. pisma protokół kontroli i upoważnienie do jej przeprowadzenia. Natomiast pismem z [...] października 2016 r. [...] WIIH zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania na podstawie art. 35a pkt 4 ujp decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Spółka w piśmie z [...] października 2016 r. wniosła zastrzeżenia do protokołu kontroli, kwestionując legalność kontroli z uwagi na niepoinformowanie jej o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli oraz prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy; niesprawdzenie, czy w miejscu kontroli znajduje się osoba upoważniona do reprezentowania skarżącej; dokonanie czynności kontrolnych pod nieobecność osoby upoważnionej do reprezentowania skarżącej oraz zakłócenie czynnościami kontrolnymi w istotny sposób wykonywanie czynności służbowych przez pracownika stacji. Decyzją z [...] grudnia 2016 r. organ orzekł o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych. Podstawą do nałożenia kary było nieumieszczenie na kontrolowanej w dniu [...] października 2016 r. stacji paliw czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych, wprowadzanych do obrotu na tej stacji, w sposób określony w art. 9a ujp. W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia (pismo z [...] stycznia 2017 r.) skarżąca powołała się na okoliczności podniesione w zastrzeżeniach do protokołu kontroli. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Prezes UOKiK utrzymał w mocy rozstrzygnięcie [...] WIIH z [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności opisał przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. W dalszej kolejności podkreślił, że dowodem w sprawie jest protokół kontroli z [...] października 2016 r. (nr akt kontroli [...]), który należy traktować jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Z treści tego protokołu jednoznacznie wynika, że na kontrolowanej stacji paliw nie zamieszczono informacji dotyczącej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych. Informacja taka została zamieszczona dopiero po stwierdzeniu przez inspektorów jej braku. Ustalenia kontroli potwierdza pisemne oświadczenie pracownika spółki L. B. z [...] października 2016 r. W kwestii zarzutu braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 79 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1829 ze zm.; dalej sdg), zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Nie ulega wątpliwości, że kontrola, która miała miejsce u skarżącej w dniu [...] października 2016 r., była przeprowadzona na podstawie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, co określono w polu A upoważnienia do kontroli [...] (vide karta nr 1 akt administracyjnych), a dodatkowo przyczynę braku zawiadomienia wskazano w treści protokołu kontroli (na karcie nr 1 protokołu, tj. karta nr 5 akt administracyjnych). Informacja o przeprowadzeniu kontroli na podstawie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw znalazła się także w treści doręczonego spółce pouczenia o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy. Za bezpodstawny Prezes UOKiK uznał też zarzut o braku pouczenia skarżącej o jej prawach i obowiązkach. Z treści ww. protokołu kontroli (vide karta nr 1 protokołu, tj. karta nr 5 akt administracyjnych) wynika jednoznacznie, że stronę pouczono o przysługujących jej prawach i obowiązkach, co obecny podczas kontroli kierownik stacji – L. B, potwierdził własnoręcznym podpisem. Również w odniesieniu do zarzutu przeprowadzenia kontroli pod nieobecność osoby upoważnionej, organ odwoławczy wskazał na kartę nr 1 protokołu kontroli, gdzie wskazano podstawę prawną tego działania. W myśl art. 79a ust. 9 sdg, w razie nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, czynności kontrolne mogą być wszczęte po okazaniu legitymacji służbowej pracownikowi kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.; dalej kc) lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę. Według art. 97 kc, osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Nie ulega zatem wątpliwości, iż w chwili podjęcia kontroli, osobą czynną w lokalu w rozumieniu przepisów kc był L. B., pełniący funkcję kierownika kontrolowanej stacji paliw. Prezes UOKiK zwrócił także uwagę, iż stosownie do art. 80 ust. 3 sdg, kontrolowany jest obowiązany do pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności. W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] WIIH oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów: • art. 9a ust. 1 i 2, art. 35a pkt 4 w związku z art. 35d ust. 1 pkt 1 ujp, • art. 6, art. 7, art. 8 i art. 10 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżąca w pierwszej kolejności podniosła, iż "stopień społecznej szkodliwości czynu" był znikowmy, a czytelną informację o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych w sposób widoczny umieściła na stacji bezpośrednio po kontroli. Zdaniem spółki, kara w kwocie 5.000 złotych jest rażąco wysoka i niewspółmierna do popełnionego w sposób niezawiniony uchybienia. Ponadto skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organów, że kontrola została przeprowadzona – zarówno od strony formalnej, jak i merytorycznej – zgodnie z przepisami. W tym zakresie skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione w zastrzeżeniach do protokołu kontroli oraz w odwołaniu od decyzji [...] WIIH, a mianowicie: niepoinformowanie jej o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli oraz prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy; niesprawdzenie, czy w miejscu kontroli znajduje się osoba upoważniona do reprezentowania skarżącej; dokonanie czynności kontrolnych pod nieobecność osoby upoważnionej do reprezentowania skarżącej oraz zakłócenie czynnościami kontrolnymi w istotny sposób wykonywanie czynności służbowych przez pracownika stacji. Podkreśliła, iż współpracuje wyłącznie z jednym dostawcą paliwa – firmą [...] i od rozpoczęcia swojej działalności w 2015 r. stara się jak najlepiej wypełniać wszystkie standardy dobrego odbiorcy paliwa i dobrze działającej stacji paliw. Na potwierdzenie powyższego załączyła fotografię, na której uwidoczniono znaczną część okna oklejoną informacjami dla klienta. Skarżąca podniosła również, że ustawodawca ustalił wysoce restrykcyjny, nieproporcjonalny sposób karania, pozbawiając przedsiębiorców gwarancji procesowych. Tymczasem istotą administracyjnej kary pieniężnej powinna być profillatyka i prewencja, a nie wyłącznie represja, co miało miejsce w jej przypadku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest powołana na wstępie decyzja Prezesa UOKiK z [...] kwietnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] WIIH z [...] grudnia 2016 r. nakładającą na skarżącą karę pieniężną w kwocie 5.000 złotych za niezamieszczenie na stacji paliw w [...], przy ul. [...], czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na ww. stacji paliw, w sposób określony w art. 9a ujp. Zgodnie z art. 9a ust. 1 i 2 ujp przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu paliw ciekłych na stacjach paliwowych są obowiązani do zamieszczenia na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tych stacjach, w szczególności informacji o zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych (ust. 1). Informacje, o których mowa w ust. 1, należy umieścić na stacji paliwowej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny (ust. 2). Z cytowanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że przedsiębiorcy są zobowiązani do zamieszczania na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu, które to informacje należy umieszczać na stacji paliwowej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Obowiązek ten wynika z konieczności zapewnienia konsumentom możliwości weryfikacji, czy oferowane na danej stacji paliwo może być stosowane w użytkowanym przez konsumenta pojeździe, zgodnie ze wskazaniami producenta, warunkami udzielonej gwarancji lub oceny czy nie wywiera ono niekorzystnego wpływu na pojazd. Brak omawianych informacji pozbawia konsumenta możliwości dokonania właściwego - dla jego pojazdu - wyboru paliwa. Intencją ustawodawcy było więc stworzenie konsumentom możliwości swobodnego zapoznania się z zawartością biokomponentów w nabywanym paliwie. W myśl art. 35a pkt 4 ujp przedsiębiorca, który nie zamieszcza na stacji paliwowej lub stacji zakładowej informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji, w sposób określony w art. 9a, podlega karze pieniężnej, której wysokość na poziomie 5.000 złotych wynika wprost z art. 35c ust. 1 ujp. Aby obciążyć stronę karą pieniężną, musi ona wymaganych informacji w ogóle nie zamieścić, lub zamieścić je w miejscu niebędącym ogólnodostępnym (np. na zapleczu), albo uczynić ją niewidoczną (np. zasłaniając plakatem reklamowym), pomimo umieszczenia w miejscu ogólnodostępnym. Jak wskazał organ odwoławczy, i co znajduje potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego, w dniu [...] października 2016 r. upoważnieni inspektorzy [...] WIIH przeprowadzili kontrolę m.in. w zakresie spełnienia przez skarżącą obowiązku zamieszczenia czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na należącej do niej stacji paliw. W trakcie kontroli ustalono, że na kontrolowanej stacji paliw nie zamieszczono informacji dotyczącej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji (vide karta nr 4 protokołu kontroli, tj. karta nr 8 akt administracyjnych). Ustalenia te potwierdził pracownik spółki – kierownik stacji, który oświadczył, że w dniu kontroli na stacji paliw brak było informacji o biokomponentach zawartych w paliwach, lecz w toku kontroli informacja ta została uzupełniona (oświadczenie L. B. z [...] października 2016 r. – karta nr 27 akt administracyjnych). Sporządzony w niniejszej sprawie protokół kontroli wraz z upoważnieniem do przeprowadzenia kontroli i pouczeniem o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy doręczono skarżącej [...] października 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 29 akt administracyjnych). Zatem stan faktyczny sprawy odnośnie stwierdzonego naruszenia (tj. niezamieszczenia czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na kontrolowanej stacji paliw) jest między stronami bezsporny. Skarżąca w skardze wprost przyznaje, że dopuściła się uchybienia, przy czym podnosi, iż społeczna szkodliwość tego czynu jest – jej zdaniem – znikoma; nadto popełniła go w sposób niezawiniony. Zarzuty skargi, podobnie jak zarzuty odwołania od decyzji [...] WIIIH czy zastrzeżenia do protokołu, oscylują wyłącznie wokół sposobu przeprowadzenia kontroli. Mianowicie zarzuty te sprowadzają się do następujących kwestii: niepoinformowania spółki o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli oraz o jej prawach i obowiązkach jako kontrolowanego przedsiębiorcy; niesprawdzenia, czy w miejscu kontroli znajduje się osoba upoważniona do reprezentowania skarżącej; dokonania czynności kontrolnych pod nieobecność osoby upoważnionej do reprezentowania skarżącej oraz znacznego zakłócenia czynnościami kontrolnymi wykonywanie czynności służbowych przez pracownika stacji. Natomiast skarżąca nie zakwestionowała ustaleń dotyczących braku zamieszczenia informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na kontrolowanej stacji. Mając na względzie moc dowodową protokołu kontroli jako dokumentu urzędowego Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, ponieważ zgromadzony przez nie materiał dowodowy potwierdza, że podczas kontroli na należącej do skarżącej stacji paliw nie było informacji o zawartości biokomponentów. Przedmiotowa informacja została zamieszczona dopiero po interwencji inspektorów przeprowadzających kontrolę. Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów dotyczących sposobu przeprowadzenia kontroli Sąd w pełni akceptuje wywody organu odwoławczego w tym zakresie i nie znajduje potrzeby ich powielania. W ocenie Sądu organy wydające decyzje prawidłowo oparły poczynione w sprawie ustalenia na treści protokołu kontroli. Ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny dawał podstawę do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych. Przepis art. 35c ust. 1 ujp określa wprost wysokość kary pieniężnej (m.in.) za naruszenie wskazane w art. 35a pkt 4 ujp (tj. niezamieszczenie na stacji paliwowej lub stacji zakładowej informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji w sposób określony w art. 9a). Nie ma zatem możliwości "miarkowania" kary. Podjęte w sprawie decyzje są prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze należy uznać za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów obu instancji uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.