VI SA/Wa 141/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA J. Wegner (spr.) Sędziowie Sędzia WSA J. Linkowski Sędzia WSA T. Sałek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi W. w W. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2018 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ, organ) działając na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 dalej: k.p.a.), w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, dalej: ustawa o świadczeniach) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez W. w W. od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] maja 2016 r. nr [...] ustalającej, że B. G. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba wykonująca umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 Kodeksu cywilnego zawarte z W. w W. w okresach: od 2 listopada 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1 lutego 2005 r. do 30 września 2008 r. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 9 lutego 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu B. G. (dalej: zainteresowany) z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług zawartych z płatnikiem składek – W. w W. (dalej: płatnik, strona, skarżąca) w okresach: od 2 listopada 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1 lutego 2005 r. do 30 września 2008 r. Rozpatrując wniosek ZUS, dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z [...] maja 2016 r. ustalił, że zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług na rzecz płatnika składek – W. w W. we wskazanych powyżej okresach. Decyzji doręczona została płatnikowi 6 czerwca 2016 r. W dniu 14 czerwca 2016 r. płatnik, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego, nadał odwołanie od ww. decyzji. Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. Prezes NFZ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach - odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia, zatem w niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania przez płatnika upłynął w dniu 13 czerwca 2016 r. Strona, składając odwołanie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego - zgodnie z pieczątką nadania - w dniu 14 czerwca 2016 r. oraz nie dołączając do niego wniosku o przywrócenie terminu, uchybiła terminowi wskazanemu w art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach. Organ odwoławczy podkreślił, że strona została prawidłowo pouczono o terminie do wniesienia odwołania. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Prezesa NFZ, W. w W. zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowienia z [...] sierpnia 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi. Do skargi dołączyła kopię książki odbiorczej, z której wynika, że korespondencja z Narodowego Funduszu Zdrowia została doręczona skarżącej 7 czerwca 2018 r., zatem w jej ocenie odwołanie zostało wniesione w terminie. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] sierpnia 2018 r., którym organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (OW NFZ) w O. z [...] maja 2016 r., wskazując, że skoro decyzja została doręczona skarżącej 6 czerwca 2016 r., to termin do złożenia środka zaskarżenia upływał w dniu 13 czerwca 2016 r., natomiast odwołanie zostało złożone(nadane) 14 czerwca 2016 r., czyli z uchybieniem terminu wskazanego w art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach. Warunkiem skuteczności czynności procesowej w postaci wniesienia środka odwoławczego, jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność tego środka, następstwem czego jest ostateczność kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wobec tego, przystępując do ewentualnego rozpatrzenia odwołania, organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest podjąć czynności sprawdzające, mające na celu zbadanie czy odwołanie jest dopuszczalne i czy został zachowany termin do jego wniesienia. Warunkiem skuteczności czynności procesowej jest bowiem zachowanie ustawowego terminu (art. 134 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie należało zatem zbadać czy decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w O., którą chciała zaskarżyć strona, została jej doręczona skutecznie w dniu 6 czerwca 2016 r., zgodnie z przepisami k.p.a. oraz czy prawidłowo został obliczony termin, w czasie którego należało złożyć od niej odwołanie. Podważenie bowiem prawidłowości postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania może nastąpić poprzez zakwestionowanie daty doręczenia decyzji lub poprzez wadliwe obliczenie terminu do wniesienia od niej odwołania. Nadto, termin do wniesienia odwołania od decyzji pozostaje w ścisłym związku z uprzednim doręczeniem decyzji. Skoro decyzja nie zostanie doręczona, to nie może zacząć swojego biegu termin do wniesienia od niej odwołania. Stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie - to jednak regulacja ta nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ w tym względzie obowiązujący jest termin siedmiodniowy. Wynika to z regulacji szczególnej, a mianowicie z przepisu art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, który stanowi, że odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w ust. 1 (dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń), wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia. Natomiast w myśl art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Stosownie do postanowień art. 40 § 1 k.p.a., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W niniejszej sprawie, kwestionowane doręczenie w dniu 6 czerwca 2016 r. miało miejsce do rąk M. R., posługującego się pełnomocnictwem pocztowym nr [...] (vide: akta administracyjne). Wyjaśnienia wymaga, że pełnomocnictwo pocztowe do odbioru pism nie jest normowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz jest to instytucja przewidziana unormowaniami prawa materialnego. Unormowania dotyczące doręczeń zamieszczone w k.p.a. mają charakter przepisów generalnych, natomiast rozwiązania zamieszczone w przepisach ustaw prawa materialnego mogą w tym zakresie wprowadzać odmienności, które kierując się zasadą lex specialis derogat legi generali będą miały pierwszeństwo przed unormowaniami o charakterze ogólnym. Nie bez znaczenia jest również i to, że instytucja pełnomocnictwa pocztowego unormowana została w ustawie (art. 38 Prawa pocztowego), a zatem w równoprawnym akcie do Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji uznać należy, że pełnomocnictwo pocztowe jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa udzielanym na gruncie prawa pocztowego i na jego mocy osoba wskazana w umowie o świadczenie usługi pocztowej działa w imieniu osoby zawierającej taką umowę. Osoba legitymująca się pełnomocnictwem pocztowym, na gruncie prawa pocztowego uprawniona jest do odbioru korespondencji kierowanej do adresata, ze wszystkimi prawem przewidzianymi skutkami, a to oznacza, że dzień doręczenia tej osobie korespondencji jest dniem doręczenia pisma adresatowi. W takiej sytuacji zbędne jest już ustalanie daty przekazania korespondencji jej adresatowi (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2229/14 www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący doręczenia stronie skarżącej decyzji dyrektora [...] OW NFZ w dniu 7 czerwca 2016 r., co miała potwierdzać dołączona do skargi kopia książki odbiorczej skarżącej. Podkreślenia wymaga, że skutek prawny doręczenia pisma osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej powstaje przez sam fakt jego odbioru dokonanego przez osobę upoważnioną i wobec tego doręczenie pisma następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę jego odbioru. Na ustalenie daty przyjęcia pisma nie ma wpływu wewnętrzny obieg pism, czyli to, czy osoba przyjmująca korespondencję przekazała pismo właściwym jednostkom organizacyjnym czy osobom powołanym do dokonania określonych czynności. Uwzględniając poczynione przez Prezesa NFZ ustalenia w korelacji z dokumentami znajdującymi się w aktach administracyjnych, z których wynika, że decyzja z [...] maja 2016 r. została w sposób prawidłowy doręczona stronie 6 czerwca 2016 r., a odwołania nadane zostało w placówce pocztowej operatora wyznaczonego 14 czerwca 2016 r., należy uznać, iż organ odwoławczy orzekł zgodnie z przepisem prawa. Konsekwencją uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej jest bowiem obowiązek wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdyż prowadzenie postępowania odwoławczego w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., bez przywrócenia terminu do jego wniesienia, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 16 § 1 k.p.a.). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302,) orzekł, jak w sentencji wyroku.