VI SA/Wa 1416/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustanowienia tłumaczem przysięgłym oraz wpisu na listę tłumaczy przysięgłych oddala skargę Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2005r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania pana J. R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] kwietnia 2005r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustanowienia tłumaczem przysięgłym języków angielskiego i niemieckiego. Z akt sprawy wynika , że dniu [...] września 2003r. skarżący J.R. skierował do Prezesa Sądu Okręgowego w W. wniosek o wpis na listę tłumaczy przysięgłych języków angielskiego i niemieckiego. Do wniosku skarżący dołączył następujące dokumenty: dyplom ukończenia Politechniki W. Wydziału Elektrycznego, legitymację Stowarzyszenia Elektryków Polskich Izby Rzeczoznawców potwierdzającą posiadane uprawnienia; zaświadczenie z rejestru tłumaczy Naczelnej Organizacji Technicznej z którego wynika, iż skarżący jest wpisany do rejestru tłumaczy tekstów technicznych i innych specjalistycznych; legitymację rzecznika patentowego. Decyzją z dnia [...] października 2003r. Prezes Sądu Okręgowego w W. działając na podstawie § 1 ust.1 oraz § 17 ust.1 pkt rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych ( Dz. U. Nr 18 poz.12 ) odmówił ustawienia J. R. tłumaczem przysięgłym języka angielskiego i niemieckiego z uwagi na niespełnienie wymogu ukończenia wyższych studiów filologicznych lub lingwistyki stosowanej. Po rozpoznaniu odwołania J. R. od powyższej decyzji - Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2003r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono, że w myśl § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia może być za zgodą Ministra Sprawiedliwości wykazana również dyplomem i świadectwem innym niż wymienione w ust. 1 § 18 cyt. rozporządzenia albo stwierdzona w inny sposób, jednak jest to wyjątek od zasady, który ma zastosowanie jedynie w przypadkach, gdy osoba ubiegająca się ustanowienie tłumaczem cechuje się ponadprzeciętnymi umiejętnościami i doświadczeniem oraz gdy jest to umotywowane potrzebami sądu. Natomiast przedstawione dokumenty, poza zaświadczeniem z NOT, na to nie wskazują lecz jedynie świadczą o tym , iż odwołujący zna języki niemiecki i angielski , zaś pozostałe dokumenty dowodzą posiadania wysokich kwalifikacji zawodowych lecz nie w dziedzinach mających związek z przedmiotem wniosku. Zdaniem Ministra , Prezes Sądu Okręgowego trafnie uznał , że kandydat nie przedstawił dokumentów innych niż wymienione w § 18 ust.1 rozporządzenia , pozwalających na wyrażenie zgody przez Ministra w trybie przepisu § 18 ust.2 cyt. rozporządzenia. Decyzja ta została zaskarżona przez J. R. do sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymana nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2003r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w toku postępowania administracyjnego został pominięty konieczny etap tego postępowania określony w § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Z przepisu ustępu 2 § 18 cyt. rozporządzenia w związku z art. 106 kpa wynika ,że przed podjęciem przez właściwe organy decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody lub odmowy ustanowienia tłumaczem przysięgłym Prezes Sądu Okręgowego powinien, stosownie do art. 106 § 1 i 2 kpa , przedstawić sprawę Ministrowi Sprawiedliwości celem wyrażenia zgody na posłużenie się dokumentami przedstawionymi przez kandydata na tłumacza jako dowodami potwierdzającymi posiadanie kwalifikacji zawodowych pozwalającymi na ustanowienie tłumaczem przysięgłym. Kwestia ta powinna być rozstrzygnięta przez Ministra w drodze postanowienia , na które przysługuje stronie zażalenie/ art. 106 § 5 kpa/. Dopiero po prawomocnym zakończeniu tego postępowania możliwe jest wydanie decyzji w sprawie zgody lub odmowy wyrażenia zgody na ustanowienie kandydata tłumaczem przysięgłym. Dlatego też, powołanie się przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na brak zgody , o której mowa w ustępie 2 § 18 cyt. rozporządzenia, bez wydania stosownego postanowienia w tym przedmiocie , jest naruszeniem przepisu art. 106 kpa w związku z § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych. Sprawa ponownie wróciła więc do Prezesa Sądu Okręgowego w W. W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego przed tym organem, w dniu [...] listopada 2004r. została uchwalona nowa ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego, która weszła w życie z dniem 27 stycznia 2005r. (Dz. U. Nr 273, poz. 2702). Ustawa ta w art. 5 pkt 2 przewiduje, że nabycie uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego potwierdza świadectwo wydane przez Ministra Sprawiedliwości. Prezes Sądu Okręgowego dotychczas legitymowany na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112 ze zm.) - utracił przymiot organu uprawnionego do wydania decyzji w tej sprawie. Z tego też powodu Prezes Sądu Okręgowego w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. umorzył postępowanie w sprawie ustanowienia J. R. tłumaczem przysięgłym oraz wpisu na listę tłumaczy przysięgłych przy Sądzie Okręgowym w W. Od powyższej decyzji umarzającej postępowanie J. R. złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości podnosząc błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych i wpisanie go na listę w trybie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych. Decyzją z dnia [...] maja 2005r. Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia decyzji II instancji wskazał, że ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. Nr 273, poz. 2702) nie zawiera przepisów międzyczasowych, które określałyby sposób załatwiania wniosków złożonych w dacie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r., a nierozpatrzonych po wejściu w życie nowego uregulowania ustawowego. Zatem z chwilą jej wejścia w życie z dniem 27 stycznia 2005r. ustawy o zawodzie tłumacza (Dz. U. Nr 273, poz. 2702) - Prezes Sądu nie jest osobą uprawnioną do rozpatrzenia wniosku strony i wydania decyzji. Nabycie uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego potwierdza wyłącznie świadectwo wydane przez Ministra Sprawiedliwości. Wskazał, że nowa ustawa zmieniła zasadniczo tryb postępowania w sprawie ustanowienia tłumacza przysięgłego, określiła organy właściwe do stwierdzania uprawnień, jak i prawo do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego oraz wymagania stawiane kandydatom do tego zawodu. W związku z tym obligatoryjne było umorzenie postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości - zgodnie z art. 105 k.p.a.. Obowiązek rozpoznania sprawy w oparciu o obowiązujące prawo wynikał z art. 6 k.p.a. Zacytował na poparcie tej tezy uzasadnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 25 stycznia 1990r. (II SA 1240/89) "Jeżeli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem". W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z powodu nie rozpoznania wniosków co do istoty sprawy oraz błędów w ustaleniu stanu faktycznego. W uzasadnieniu podnosił te same argumenty co w odwołaniu, że umorzenie postępowania nastąpiło na skutek opieszałości Prezesa Sądu Okręgowego, który naruszył terminy wynikające z k.p.a.. Zarzucił, że Minister nie odniósł się do jego argumentów, stwarzając pozory działania z prawem organu I instancji. Jako kuriozalne - w kontekście jego sprawy - uznał powołanie się przez Ministra Sprawiedliwości na cytowany wyrok NSA. Wniosek był złożony w dacie, kiedy Prezes Sądu Okręgowego był właściwym organem, obowiązanym do niezwłocznego dokonania wpisu na listę tłumaczy przysięgłych w oparciu o obowiązujący stan prawny. Podnosił zarzuty naruszenia zasad wynikających z norm konstytucyjnych, praw obywatelskich oraz zasad postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Wskazał ponownie na dotychczasowe argumenty oraz na obowiązek rozpoznania sprawy w oparciu o obowiązujące prawo zgodnie z art. 6 k.p.a. W jego ocenie postępowanie administracyjne zostało wszczęte i toczyło się na mocy przepisów rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, które utraciło moc obowiązującą z chwilą wejścia w życie ustawy o zawodzie tłumacza z dniem 27 stycznia 2005r. Nie zawiera ona uregulowań nakazujących rozpatrywanie toczących się spraw według przepisów dotychczasowych i stąd nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku na dotychczasowych zasadach. Przeszkoda ta uniemożliwiająca ukształtowanie stosunku materialnoprawnego jest trwała, zatem postępowanie należało umorzyć bez rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga J. R. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2005r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] kwietnia 2005r. - nie naruszają prawa materialnego . Według Sądu brak jest również jakichkolwiek istotnych dla ostatecznego wyniku sprawy uchybień formalnoprawnych (proceduralnych), które uzasadniałyby uchylenie obu zaskarżonych decyzji. W dniu 27 stycznia 2005r. weszła w życie ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. Nr 273, poz. 2702), która odmiennie niż dotychczas zmieniła ona tryb postępowania w sprawie ustanowienia tłumacza przysięgłego, określiła organy właściwe do stwierdzania uprawnień, jak i prawo do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego oraz wymagania stawiane kandydatom do tego zawodu. Ustawodawca pozbawił Prezesów Sądów Okręgowych kompetencji do ustanawiania tłumaczy przysięgłych , wprowadzając nowy tryb i zasady ustanawiania tłumaczy przysięgłych. Stosownie do treści ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego organem dokonującym wpisu na listę tłumaczy przysięgłych (po spełnieniu przez kandydatów ustawowych wymogów i zdaniu egzaminu) stał się Minister Sprawiedliwości. Jednocześnie przepisy nowej ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego nie wprowadziły żadnych przepisów intertemporalnych umożliwiających skuteczne merytoryczne rozstrzygnięcie postępowania w zakresie wniosków złożonych przed dniem 27 stycznia 2005r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy. Z tego też względu Sąd podzielił poglądy organów I i II instancji, że postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych stało się bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego podlegało umorzeniu. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości z art. 105 § 1 KPA zaistniała, gdyż brak było podstaw prawnych do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ I instancji. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania jest zmiana stanu prawnego w toku postępowania administracyjnego. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym bezprzedmiotowe jest postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26.06.1997r. III CZP 18/97 OSNAP i US 1998r. Nr 5 poz. 140; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II SA 428/01 LEX nr 137801 ). Ponadto Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu skarżącego J. R., iż w niniejszej sprawie miał zastosowanie przepis art. 33 ust 1 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego zgodnie z którym osoby, które uzyskały uprawnienia tłumacza przysięgłego na podstawie przepisów dotychczasowych, stają się tłumaczami przysięgłymi w rozumieniu niniejszej ustawy pod warunkiem wpisu, na swój wniosek, na listę tłumaczy przysięgłych, o której mowa w art. 6 ust. 2, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy. Należy bowiem podkreślić, iż przepis ten dotyczy wyłącznie osób, które przed zmianą stanu pranego zostały ustanowione tłumaczami przysięgłymi. Natomiast postępowanie administracyjne w przedmiocie ustanowienia skarżącego J. R. tłumaczem przysięgłym do dnia wejścia w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego nie zostało zakończone prawomocną decyzją o ustanowieniu tłumaczem przysięgłym. Z tych powodów brak było podstaw do zastosowania powołanego art. 33 ust 1. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.