VI SA/Wa 1426/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J. R. i N. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2007 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Teleskopowa podpora hydrauliczna" nr Ru 61864 oddala skargę VI SA/Wa 1426/07 Uzasadnienie B. sp. z o.o. z siedzibą w J. wniosła w dniu [...] marca 2006 r. sprzeciw od prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2005 r. udzielającej prawa ochronnego nr Ru 61864 na wzór użytkowy "Teleskopowa Podpora Hydrauliczna " na rzecz G.J., R. J., T. A. i K. N. Wzór użytkowy został opublikowany w Wiadomościach Patentowych Urzędu Patentowego nr [...] w dniu [...] grudnia 2005 r. Wymienionej decyzji zarzucono udzielenie prawa ochronnego z naruszeniem art. 94 ustawy z dnia 30 czerwca 200 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – brak nowości. Spółka podnosiła, iż sprzeciw złożyła z uwagi na roszczenia uprawnionych dotyczące również wyrobów według zgłoszenia P. 316 292. Wzór użytkowy został zgłoszony do rejestracji w dniu [...] marca 2001 r. W sprzeciwie podniesiono, iż w dniu [...] września 1996 r. część uprawnionych z prawa ochronnego na wymieniony wzór dokonała zgłoszenia wynalazku P. 316 292 opublikowanego w BUP nr [...] r., na które Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia patentu. Ponieważ, zdaniem spółki, wzór użytkowy "Teleskopowa Podpora Hydrauliczna" (Ru 61864) był identyczny z wcześniejszym zgłoszeniem patentu, zatem w dniu zgłoszenia nie miał cech nowości. Według zastrzeżenia ochronnego wzoru użytkowego Ru 61864 "Teleskopowa podpora hydrauliczna (jest) złożona z cylindra i kilku rdzenników połączonych ze sobą teleskopowo z rdzennikiem wewnętrznym wyposażonym w króćce i otwory zasilająco – spływowe umieszczone w głowicy, którego przestrzeń podtłokowa jest połączona z atmosferą zewnętrzną poprzez kanał znamienna tym, że rdzennik wewnętrzny /3/ wypełniony medium ma otwory zasilająco – spływowe /11/ i/12/ umieszczone w głowicy /13/, która jest równocześnie dnem tłoka /5/". Według zastrzeżenia patentowego wynalazku P. 316292 "1. Teleskopowa podpora hydrauliczna (jest) złożona z cylindra i kilku rdzenników połączonych ze sobą teleskopowo znamienne tym, że rdzennik wewnętrzny /3/ ma otwory zasilająco – spływowe /11, 12/ umieszczone w głowicy, to jest w części górnej komory podtłokowej, a otwory zasilająco – spływowe /8, 9/ rdzennika zewnętrznego /2/ są umieszczone w dolnej i górnej części cylindra /1/. 2. Teleskopowa podpora hydrauliczna według zastrz. 1 znamienna tym, przestrzeń podtłokowa rdzennika wewnętrznego /3/ jest połączona z atmosferą zewnętrzną poprzez znany zawór szybkoupustowy i otwór /14/ usytuowany w najwyższym punkcie tej przestrzeni". W dniu [...] maja 2005 r., składając odpowiedź na sprzeciw, J. R. i N. K. uznali, iż jest on bezzasadny, gdyż zarzut braku nowości kwestionowanego wzoru użytkowego oparto na wydrukach skrótów opisów z elektronicznej bazy Urzędu Patentowego, a zgłoszone jedno niezależne zastrzeżenie ochronne nie koliduje ze stanem technicznym ujawnionym w zgłoszeniu wynalazku P. 316 292. Jak podano bowiem, w piśmie złożonym do Urzędu w dniu [...] maja 2005 r., zgłoszenie P. 316 292 nie obejmowało zastrzeżenia, "że głowica 13 jest równocześnie dnem tłoka 5 według figury 1", które to zastrzeżenie znalazło się w zastrzeżeniu wzoru użytkowego nr Ru 61864. Z tych powodów zgłoszenie P. 316 292 zostało wycofane jako technicznie niedoskonałe i niesprawdzone. W uzupełnieniu sprzeciwu B. sp. z o.o. piśmie złożonym w dniu [...] sierpnia 2006 r. zaprzeczyła by sprzeciw bazował na skrótach opisów elektronicznej bazy Urzędu Patentowego, gdyż opierał się na pełnych opisach zgłoszenia P. 316 292 i Ru 61864. Wskazując na pełne teksty obu zgłoszeń podkreślono, iż teksty te się powtarzają, przy czym rysunki w obu zgłoszenia są identyczne. Zdaniem spółki we wzorze nr Ru 61864 zastrzeżono powtórnie cechy wynikające ze zgłoszenia P. 316 292 zaś opis uzupełniono przez wyodrębnienie istoty wzoru, która wynikała jednoznacznie ze zgłoszenia P. 316 292. W związku z tym udzielenie prawa ochronnego na wzór nr Ru 61864 nastąpiło z naruszenie art. 25 i art. 26 w związku z art. 100 p.w.p. W ponownej odpowiedzi na sprzeciw złożonej w dniu [...] kwietnia 2007 r., ustosunkowując się do argumentacji spółki, uprawnieni ze wzoru użytkowego w całości podtrzymali swoją argumentację. Według uprawnionych we wzorze nr Ru 61864 uzyskano nowy rezultat techniczny w stosunku do zgłoszenia P. 316 292 poprzez wyeliminowanie w stojaku zaworu szybkoupustowego, który okazał się mało skuteczny, a w niektórych warunkach pracy, nawet niebezpieczny. Ponadto, w celu potwierdzenia praktycznej przydatności rozwiązania według wzoru nr Ru 61864 wykonano prototyp oraz przeprowadzono badania i próby techniczne. Nadto, w środowisku projektantów, producentów i użytkowników, poddano pod dyskusję to rozwiązanie publikując go w wydawnictwie specjalistycznym Pt.: "Prace naukowe Głównego Instytutu Górnictwa" K-ce 2005 r. W artykule tym wzór został porównany z innymi znanymi rozwiązaniami oraz ze stojakami wyposażonymi w zawory szybkoupustowe według zgłoszenia P. 316 292. Podkreślano, iż na przedmiotowy wzór uzyskano certyfikat dopuszczający stojak do pracy w kopalni. Wzór był prezentowany także na sympozjum w 2005 r. organizowanym przez B. sp. z o.o., która zakupiła i zastosowała w swoich obudowach obecnie kwestionowany wzór nr Ru 61864. Z tych względów uprawnieni ze wzoru użytkowego uznając sprzeciw za bezzasadny stwierdzili, że został on zgłoszony w złej wierze w celu zawłaszczenia i wykorzystania rozwiązania oraz dorobku twórczego i zdobytych doświadczeń, co stanowi akt nieuczciwej konkurencji i naruszenie dobrych obyczajów. W związku z uznaniem sprzeciwu za bezzasadny Urząd Patentowy RP skierował sprawę do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym na rozprawę, po przeprowadzeniu której decyzją z dnia [...] maja 2007 r. unieważnił prawo ochronne nr Ru 61864 na wzór użytkowy pt.: "Teleskopowa podpora hydrauliczna", wskazując jako podstawę materialną przepisy art. 77, art. 11 w związku z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (j. t. Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). W ocenie Urzędu wzór użytkowy Ru 61864 cechuje brak nowości. Brak nowości wynika z faktu opublikowania w BUP nr [...] (data publikacji [...] marca 1998 r.) wynalazku P. 316292, czyli dużo wcześniej od zgłoszenia wzoru użytkowego Ru 61864, które miało miejsce w dniu [...] marca 2001 r. Istotne jest bowiem to, że w dokumentacji zgłoszeniowej wynalazku P. 316292 ujawniono rozwiązanie wskazane jako chronione we wzorze użytkowym Ru 61864. Urząd patentowy RP dokonał porównania obu zgłoszeń, tj. wynalazku P. 316292 i wzoru użytkowego Ru 61864. Po przeprowadzeniu analizy dokumentacji wynalazku P. 316292 organ administracji stwierdził, iż rozwiązaniem podstawowym w zgłoszeniu P. 316292 zastrzeżeniem niezależnym (nr 1), jest teleskopowa podpora hydrauliczna bez zaworu szybkoupustowego. Dopiero w zastrzeżeniu zależnym (nr 2) został uwzględniony zawór szybkoupustowy jako rozwiązanie alternatywne. Dowodem na to, zdaniem organu administracji, był opis wynalazku, w którym na stronie 2 jednoznacznie podano: "... w głowicy 13 rdzennika wewnętrznego 3, w najwyższym punkcie jego komory podtłokowej jest umieszczony otwór 14 przeznaczony do ewentualnego połączenia podpory z zaworem szybkoupustowym". W poprawionej dokumentacji wzoru użytkowego Ru 61864 uprawnieni zrezygnowali z zastrzeżenia nr 2, uwzględniającego zawór szybkoupustowy, co nie ograniczyło rozwiązania do cech nowych, bowiem nadal było zastrzegane rozwiązanie podstawowe (niezależne) – bez zaworu szybkoupustowego – czyli tak jak w zgłoszeniu wynalazku P. 316292. Zmiana redakcyjna zastrzeżeń we wzorze użytkowym była jedynie rezygnacją z rozwiązania alternatywnego w stosunku do rozwiązania podstawowego, co nie miało wpływu na pozytywną ocenę nowości. Porównanie cech podstawowych według pełnej dokumentacji wynalazku P. 316292 ze zgłoszeniem wzoru Ru 61864, było wystarczającym dla organu do rozstrzygnięcia sprawy, bowiem cechy te w wymienionych dokumentacjach zostały dostatecznie ujawnione. Zatem każda osoba zainteresowana, będąca znawcą przedmiotu, po zapoznaniu się ze skrótem obu rozwiązań i mając dostęp do pełnej dokumentacji mogła stwierdzić brak nowości rozwiązania wzoru Ru 61864 w stosunku do wynalazku P. 316292. Od tej decyzji główni twórcy J. R. i N. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucono nieuwzględnienie całego materiału zgromadzonego w sprawie. Skarżący wskazywali, że tylko oni byli głównymi twórcami obu rozwiązań (wynalazku i wzoru użytkowego), a wzór użytkowy stanowił udoskonalenie ich wynalazku. Podkreślano, że wynalazek P. 316292 posiadał do dnia [...] października 2005 r. zezwolenie Wyższego Urzędu Górniczego na stosowanie w górnictwie tylko z zastrzeżeniem niezależnym łącznie z zastrzeżeniem zależnym, czyli z zaworem szybkoupustowym. Natomiast skutkiem zmiany konstrukcji uwzględniającej tylko zastrzeżenie niezależne od dnia [...] października 2005 r. wprowadzono zmiany według wzoru użytkowego Ru 61864. W ocenie skarżących stanowiło to zasadniczą różnicę wynalazku od przedmiotowego wzoru użytkowego, który może być użytkowany tylko z zastrzeżeniem niezależnym – bez zaworu szybkoupustowego. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wnosił o jej oddalenie. Organ administracji, powołując się na przepisy wskazane w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż nie ma znaczenia kto dokonał przed zgłoszeniem przedmiotowego wzoru użytkowego udostępnienia do wiadomości publicznej rozwiązania. Jeżeli dokonali tego sami skarżący, to działali na własną szkodę, bowiem dokonane przez nich zgłoszenie rozwiązania technicznego wynalazku P.316292, które zostało opublikowane w BUP i na które nie otrzymali patentu spowodowało, iż utracili możliwość późniejszego ubiegania się o prawa wyłączne zgłoszone do ochrony jako wzór użytkowy. Zgłoszenie w ramach wynalazku P.316292 weszło do stanu techniki i stało się intelektualnym dobrem publicznym, z którego mogą korzystać osoby trzecie bez zgody skarżących. Urząd Patentowy RP dokonał porównania rozwiązania zgłoszonego jako wzór użytkowy z wcześniejszym zgłoszonym jako wynalazek P. 316292 stwierdzając, że jest to ta sama podpora hydrauliczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) w art. 315 ust. 1 wyraża zasadę, w myśl której prawa w zakresie (...) wzorów użytkowych (...) istniejące w dniu wejścia w życie ustawy pozostają w mocy. Do praw tych stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy Działu II ustawy nie stanowią inaczej. Przepisami określającymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wzoru użytkowego są zatem - jak zasadnie przyjął Urząd Patentowy RP - przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (j. t. Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). Ponieważ B. sp. z o.o. z siedzibą w J., w terminie zakreślonym art. 246 p.w.p. złożyła sprzeciw, sprawa w Urzędzie Patentowym RP przeszła do postępowania spornego. Zatem sprawy będące przedmiotem postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP, w tym postępowania o unieważnienie prawa ochronnego na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny (art. 255 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 247 ust. 2 p.w.p.) wszczęte pod rządami ustawy Prawo własności przemysłowej toczyły się według jej przepisów. Z uwagi na to, że zgodnie z art. 246 ust. 1 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji (...) organ administracji nie badał istnienia interesu prawnego po stronie wnioskującej spółki zajmując się okolicznościami wskazanymi przez spółkę uzasadniającymi unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy uprawnionych. Podstawę sprzeciwu stanowił zarzut braku nowości spornego wzoru użytkowego. Zgodnie z art. 82 ustawy o wynalazczości do wzorów użytkowych i praw ochronnych stosuje się odpowiednio przepisy o wynalazkach i patentach zawarte w art. 11, art. 12, art. 16 ust. 5, 6 i 8, art. 17-20, art. 23-30, art. 32-35, art. 37-46, art. 48-53, art. 55-70 oraz art. 72-75. Stosownie do art. 77 ustawy o wynalazczości wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Definicję nowości zawiera art. 11 ww. ustawy, według którego rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej. Przy czym przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Wzór użytkowy Ru 61864 pt.: "Teleskopowa podpora hydrauliczna" zgłoszono do rejestracji w dniu [...] marca 2001 r. i dokumentacja tego wzoru została opublikowana w Biuletynie Urzędu Patentowego nr [...] w dniu [...] grudnia 2005 r. Natomiast dokumentacja wynalazku P. 316292 pt.: została opublikowana w Biuletynie Urzędu Patentowego nr [...] w dniu [...] marca 1998 r. Z powyższego wynika, co jest poza sporem, że przeciwwskazany wynalazek P. 316292 został opublikowany przed zgłoszeniem wzoru użytkowego Ru 61864, a także przed jego publikacją. Przy czym zarówno wzór użytkowy, jak i wynalazek dotyczyły tego samego rozwiązania technicznego – teleskopowej podpory hydraulicznej. Publikacja wynalazku P. 316292 nastąpiła w wersji skróconej w BUP, jednakże każdy zainteresowany miał dostęp do pełnej dokumentacji w Urzędzie Patentowym mogąc zapoznać się ze wszystkimi szczegółami rozwiązania, jak również każdy miał dostęp do dokumentacji wzoru użytkowego Ru 61864. Oba więc rozwiązania techniczne zostały dostatecznie ujawnione, by każdy, a w szczególności osoby biegłe w temacie obu rozwiązań technicznych, mogły zapoznać się z wynalazkiem P. 316292 i wzorem użytkowym Ru 61864, będącymi w istocie tego samego rodzaju rozwiązaniami w dziedzinie techniki. Powołany wyżej art. 11 ustawy o wynalazczości wymaga "absolutnej" nowości rozwiązania. Nie szkodzi nowości zgłoszenia patentowego wynalazek dokonany wcześniej przez twórcę, pod warunkiem jednak, że swój pomysł utrzymał w tajemnicy. Ma natomiast dla nowości znaczenie fakt ujawnienia wcześniejszego rozwiązania, chociażby to rozwiązanie techniczne było autorstwa tych samych twórców co ujawnione później. W tym zakresie przepisy ustawy o wynalazczości wskazywały na przedmiot ujawnienia, a nie na podmiot, którego autorstwa było dane rozwiązanie techniczne. Z tych względów powoływanie się przez skarżących na to, że wyłącznie oni byli twórcami wynalazku P. 316292 i wzoru użytkowego Ru 61864 nie miało znaczenia dla zaskarżonego rozstrzygnięcia. Urząd Patentowy RP, dokonując analizy wzoru użytkowego Ru 61864 z przeciwwskazanym wynalazkiem P. 316292, zwrócił uwagę na zastrzeżenia niezależne. Zastrzeżenia te określają główne cechy rozwiązania technicznego, które jest rozwiązaniem podstawowym. Urząd Patentowy RP porównując zastrzeżenia ochronne wzoru użytkowego Ru 61864 z zastrzeżeniem niezależnym przeciwwskazanego wynalazku P. 316292, zdaniem Sądu, trafnie stwierdził ich identyczność. Oba zastrzeżenia dotyczyły tego samego rozwiązania technicznego – teleskopowej podpory hydraulicznej złożonej z cylindra i kilku rdzenników połączonych ze sobą teleskopowo. W zastrzeżeniu niezależnym wynalazku, teleskopowa podpora hydrauliczna była znamienna tym, że rdzennik wewnętrzny /3/ miał otwory zasilająco – spływowe /11, 12/ umieszczone w głowicy, tj. w części górnej komory podtłokowej, a otwory zasilająco – spływowe /8, 9/ rdzennika zewnętrznego /2/ są umieszczone w dolnej i górnej części cylindra /1/. W zastrzeżeniu wzoru użytkowego, teleskopowa podpora hydrauliczna była znamienna tym, że rdzennik wewnętrzny /3/ również miał otwory zasilająco – spływowe /11, 12/ umieszczone w głowicy /13/, która jest równocześnie dnem tłoka /5/. W związku z powyższym w obu rozwiązaniach zastrzeżenia niezależne były takie same. W wynalazku P. 316292 w zastrzeżeniu niezależnym (1) rozwiązanie nie uwzględniało zaworu szybkoupustowego uwzględniając go, jako rozwiązanie dodatkowe w zastrzeżeniu zależnym (2). We wzorze użytkowym Ru 61864 w zastrzeżeniu niezależnym także nie uwzględniono zaworu szybkoupustowego nie podając zastrzeżenia zależnego z uwzględnieniem tego elementu podpory hydraulicznej jako rozwiązania dodatkowego. Zatem oba rozwiązania podstawowe nie różniły się od siebie. Dodatkowo można także zwrócić uwagę na istotne podobieństwo opisu wzoru użytkowego Ru 61864 w porównaniu do opisu wynalazku P. 316292, na co również zwrócono również uwagę w toku postępowania administracyjnego. Na stronie trzeciej opisu wzoru użytkowego Ru 61864 podano " Cechą istotną jest to, że rdzennik wewnętrzny 3 wypełniony medium ma otwory zasilająco – spustowe 11 12 umieszczone w głowicy 13, która jest równocześnie dnem tłoka 5. Z kolei, w najwyższym punkcie jego komory podtłokowej jest umieszczony otwór 14 przeznaczony do ewentualnego połączenia podpory z zaworem szybkoupustowym". Analogicznie w opisie wynalazku P. 316292 na stronie drugiej jest zapis: "Poza tym w głowicy 13 rdzennika wewnętrznego 3 w najwyższym punkcie jego komory podtłokowej jest umieszczony otwór 14 przeznaczony do ewentualnego połączenia podpory z zaworem szybkoupustowym". Nadto nie sposób odmówić słuszności Urzędowi Patentowemu RP który porównując także rysunki obu rozwiązań technicznych, będące wyobrażeniem wynalazku i wzoru użytkowego, stwierdził iż oba te rozwiązania są takie same. Z obu rysunków wynika, iż zarówno wynalazek, jak i wzór użytkowy zakładały w konstrukcji teleskopowej podpory hydraulicznej głowicę oznaczoną odnośnikiem 13 do figury 1, dno tłoka (odnośnik) 5, otwory zasilająco – spływowe (odnośniki) 8, 9, oraz 11 i 12, rdzennik zewnętrzny (odnośnik) 2, rdzennik wewnętrzny (odnośnik) 3 i cylinder (odnośnik) 1. Z powyższego Urząd Patentowy RP zasadnie wywiódł wniosek, że wyobrażenia wynalazku P. 316292 i wzoru użytkowego Ru 61864 przedstawione przez figurę 1 zamieszczoną na obu rysunkach, co do konstrukcyjnych rozwiązań technicznych nie różniły się od siebie. W świetle tych wszystkich ustaleń Urzędu Patentowego RP nie można odmówić zasadności rozstrzygnięcia tego organu unieważniającego prawo ochronne nr Ru 61864 na wzór użytkowy Pt.: "Teleskopowa podpora hydrauliczna" z powodu braku nowości tego rozwiązania technicznego. Zatem zaskarżona decyzja, unieważniając prawo ochronne na to rozwiązanie techniczne nie naruszała prawa. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.