VI SA/Wa 1427/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Uchwałą nr [...] Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji radcowskiej w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] maja 2006r. : 1/ ustalono, iż Pan M. S. osiągnął z egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach 26 i 27 kwietnia 2006r. łącznie 30,5 pkt oraz 2/ ustalono negatywny wynik egzaminu radcowskiego. W złożonym, na podstawie art. 369 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - dalej urp., do Ministra Sprawiedliwości odwołaniu, M. S. domagał się uchylenia uchwały Komisji i ponownego sprawdzenia pracy. W uzasadnieniu odwołania, podnosił, iż z części I egzaminu - prawo cywilne otrzymał 0/30 pkt i ta ocena byłaby dla niego zrozumiała, gdyby nie fakt, iż zarzucono mu napisanie opinii prawnej nie zaś apelacji w sytuacji, gdy zadanie egazminacyjne brzmało: "napisz apelację lub opinię prawną". Tożsamy zarzut odnosił się do części III Prawo karne, a do części II postawiono zarzut "braku orzecznictwa", podczas gdy przewodnicząca Komisji SSA H. W. zabroniła na egzaminie korzystania z orzecznictwa. Odwołujący się kwestionował także uwagi egzaminujących do sporządzonego projektu umowy deweloperskiej - przedmiotu części IV egzaminu. Pismem Podsekretarza Stanu K. J. z dnia [...] lipca 2006r. zawiadomiono M. S., iż złożone przez niego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazano podstawę prawną przeprowadzania egzaminu radcowskiego, zasady wystawiania oceny z egzaminu i prawa odwołania dotyczącego wyniku egzaminu. Organ stwierdził, iż wnikliwa ocena akt osobowych odwołującego się oraz całości dokumentacji (sprawdzenie czy suma ocen za poszczególne tematy ustalona została prawidłowo) pozwoliła stwierdzić, iż egzamin został przeprowadzony zgodnie z wymogami formalnymi, bo tylko pod tym kątem przeprowadzana jest przez Ministra Sprawiedliwości kontrola wyniku egzaminu; Minister nie ma uprawnień do ponownego sprawdzenia egzaminu. O załatwieniu sprawy zawiadomiono M. S. pismem, z dnia 28 lipca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2007r. oddalił skargę M. S. na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania, stwierdzając iż pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [..] lipca 2006r. stanowi opatrzoną wadami decyzję administracyjną rozstrzygającą wniesione przez skarżącego odwołanie. M. S., kierując się wykładnią prawa dokonaną przez Sąd w przywołanym wyroku, wniósł skargę na wskazane wyżej rozstrzygnięcie, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W skardze domagał się uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2006r. i poddanie wyniku egzaminu z dnia 26 i 27 kwietnia 2006r. wnikliwej kontroli. Jak podał w uzasadnieniu skargi, jego egzamin pisemny nie został oceniony prawidłowo. Do części I - prawo cywilne zgłosił uwagę, iż na możliwych 30 pkt otrzymał 0 pkt, ponieważ napisał opinię prawną zamiast apelacji, co jest zdaniem skarżącego, nieprawidłowe, ponieważ mógł wybrać formę rozwiązania zadania egzaminacyjnego ze względu na dyspozycję zadania, która brzmiała: "napisz apelację lub opinię prawną". Zarzucono też skarżącemu, że przy wykonaniu zadania nie przywołał orzecznictwa, gdy tymczasem, nie mógł tego zrobić ze względu na zakaz przewodniczącej Komisji - SSA H. W. korzystania z orzecznictwa. Podobny zarzut skarżący zgłosił do oceny części III egzaminu - prawo karne, z której to otrzymał 0,5 pkt na 30 możliwych. Dyspozycja wykonania zadania brzmiała "napisz apelację lub opinię prawną", a skarżący wybrał pierwszą możliwość. Do odpowiedzi na część III - prawo administracyjne Komisja zgłosiła również zarzut nieskorzystania z orzecznictwa, co spowodowało obniżenie punktacji - 12 punktów na 30 możliwych. Skarżący nie zgodził się też z oceną części IV egzaminu, z której otrzymał tylko 18 pkt. i z zarzutami egzaminatorów, że w projekcie umowy nie zabezpieczono interesów stron oraz nieodniesiono się do art. 230 Ksh. Zarzut egzaminatorów, iż język w jakim sporządzona została umowa deweloperska jest kolokwialny, zdaniem skarżącego, jest zadziwiający, a samo pojęcie "kolokwializam" jest względne i ocenne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, iż zarzut skargi niesprawiedliwej oceny poszczególnych zadań egzaminacyjnych nie mógł znaleźć uzasadnienia z uwagi na szczegółową procedurę postępowania egzaminacyjnego (dwóch niezależnych egzaminatorów dla każdego zadania i średnia z ocen przez nich wystawionych), która gwarantuje wiarygodną i rzetelną ocenę. Komisja egzaminacyjna dokonuje oceny pracy, korzystając ze "swoistego luzu decyzyjnego" i dopóki działanie to mieści się w granicach przyjętych przez ustawę, nie może podlegać ocenie i podważaniu przez organ odwoławczy. Zarzut skarżącego, dotyczący dowolności wyboru zastosowania rozwiązania prawnego przy zadaniach z zakresu prawa cywilnego i karnego jest bezzasadny, bowiem ocenie podlegało m.in. dokonanie właściwego wyboru formy rozwiązania prawnego. Co do zarzutu niemożności korzystania przez zdających egzamin radcowski z orzecznictwa, to po odebraniu oświadczenia od Przewodniczącej Komisji Pani H. W., organ stwierdził, iż zarzucone uchybienie nie miało miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie decyzja bowiem narusza prawo procesowe tak pod względem formalnym, nie odpowiadając wymogom jakie powinna spełniać (art. 107 § 1 Kpa.), jak też naruszając przepisy dotyczące ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2006 r. którą stwierdzono, iż odwołanie skarżącego od negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego ustalonego uchwałą Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] maja 2006 r. nie zasługuje na uwzględnienie, a kontrola prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną sprawowana przez Ministra Sprawiedliwości ma charakter jedynie formalny. Jak stanowi art. 369 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( Dz. U z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - dalej urp. - wynik ten ustala w drodze uchwały Komisja egzaminacyjna tj. organ specjalnie do tego celu powołany, na podstawie art. 331 ust. 1 urp. przez Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z art. 369 ust. 2 urp. od uchwały Komisji przysługuje zainteresowanemu odwołanie dotyczące wyników egzaminu do Ministra Sprawiedliwości, który zgodnie z art. 331 ust. 2 urp. jest organem wyższego stopnia w stosunku do Komisji. Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości, rozpatrując złożone we wskazanym wyżej trybie odwołanie od wyniku egzaminu radcowskiego, ustalonego uchwałą komisji egzaminacyjnej, działa na podstawie art. 138 Kpa. jak organ II instancji, mając do wyboru, w zależności od oceny kontrolowanego przez siebie postępowania, możliwości określone w § 1 i § 2 tego artykułu Zobowiązany jest zatem do kontroli tak formalnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak też do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i skontrolowania postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji tak pod kątem legalności i celowości. W przypadku, jeżeli rozstrzygnięcie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co może mieć miejsce w rozpatrywanej sprawie, a co jednak musi ustalić organ odwoławczy, Minister Sprawiedliwości może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. W badanej sprawie będzie to oznaczało dokonanie ponownej oceny egzaminu. Zwrócenia uwagi wymaga podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie miał możliwości korzystania z orzecznictwa podczas egzaminu. Ustalenie tego faktu ma istotne znaczenie, bowiem może wpłynąć na wynik sprawy; jak wynika z oceny pracy dokonanej przez egzaminatorów, niepowołanie przez skarżącego w pracy z zakresu prawa cywilnego i karnego orzecznictwa spowodowało przecież obniżenie punktacji. Organ odniósł się do zarzutów skarżącego w odpowiedzi na skargę, powołując się na nieznane skarżącemu oświadczenie Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej Pani H. W., jednak stało się to poza kontrolowanym przez Sąd postępowaniem i nie może wpłynąć na negatywną ocenę postępowania przeprowadzonego przez organ (skarżący nie mógł się odnieść do przeprowadzonego dowodu). Również poza postępowaniem administracyjnym tj. dopiero na etapie odpowiedzi na skargę organ, choć w sposób ograniczony do względów formalnych, odniósł się do zarzutów skarżącego, w szczególności do zarzutu niesprawiedliwego przyznania punktów za poszczególne zadania. Rozpatrując ponownie sprawę, organ wyjaśni okoliczność podnoszoną przez skarżącego, iż rzekomo nie mógł korzystać z orzecznictwa na egzaminie, a przeprowadzając dowód na powyższą okoliczność, organ uwzględni, w zależności od sposobu przeprowadzenia dowodu (dowód ze świadka/dowód z dokumentu), przepis art. 79 § 1 Kpa. i art. 81 Kpa. Organ rozstrzygnie sprawę stosownie do dyspozycji art. 138 § 1 pkt 1 lub pkt 2 Kpa., uwzględniając poczynione przez siebie ustalenia dotyczące możliwości korzystania z orzecznictwa przez skarżącego albo ewentualnie zastosuje art. 138 § 2 Kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności zaskarżonych rozstrzygnięć orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a