VI SA/Wa 1428/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Piotr Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi S. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. " S.’’ na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2004r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu Dnia [...] września 2004r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] przeprowadził kontrolę drogową pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], stanowiącego własność S. Z.. W protokole kontroli stwierdzono, iż w kontrolowanym pojeździe brak jest zainstalowanego tachografu a według oświadczenia kierowcy pojazd jest wyłączony z obowiązku jego posiadania, kierowca nie okazał także wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. W protokole zamieszczono informacje o innej kontroli, przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2004r. Do kontroli okazano zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne wystawione na Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "S." w K. oraz kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca podpisał protokół bez zastrzeżeń. Do protokołu kontroli dołączono protokół z przesłuchania, w charakterze świadka, kierowcy kontrolowanego pojazdu; przesłuchania dokonał inspektor, który kontrolował pojazd. W protokole zapisano, iż kierowca zeznał, że pojazd nie musi posiadać tachografu, zeznał również, iż pracę podjął po raz pierwszy po urlopie i nie posiada dokumentu poświadczającego jego aktywność zawodową. W przesłanych aktach znajduje się dowód rejestracyjny pojazdu z wpisanym jako właścicielem S. Z.. W dniu [...] września 2004r. wydano zawiadomienie o wszczęciu postępowania, w którym informowano Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "S." jako stronę o jej prawach i terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia zawiadomienia, na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. W zawiadomieniu wskazano, iż kontrola drogowa została udokumentowana protokołem nr [...]. Zawiadomienie zostało doręczone w dniu [...] września 2004r. Decyzją z dnia [...] września 2004r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "S." w K. karę pieniężną w wysokości 3800 zł za nieokazanie 4 wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli drogowej, za dzień [...],[...] sierpnia, [...] września 2004r. i za ostatni dzień z poprzedniego tygodnia, gdy prowadził pojazd oraz za brak zainstalowanego w pojeździe tachografu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona nie skorzystała z prawa wypowiedzenia się w sprawie oraz zawarto informację, że inspektor w toku ostatniej kontroli z [...] kwietnia 2004r. informował właściciela o konieczności montażu urządzenia i potrzebie poprawy stanu technicznego pojazdu. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r., art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, art. 92 ust. 2 pkt 6, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz lp. 1.11.11 ust. 1 lit. b i 1.11.7 ust. 1 załącznika do w/w ustawy. W dniu [...] października 2004r. (data nadania przesyłki pocztowej) S. Z. pismem z dnia [...] października 2004r. do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] poinformował, iż według uzyskanych informacji Komendy Ruchu Drogowego i Zrzeszenia Przewoźników jego pojazd nie wymagał instalacji tachografu. Podniósł, iż kontrolujący go po raz pierwszy także nie informowali na piśmie o takim obowiązku a kierowca o takim pouczeniu nie informował go. Organ pierwszej instancji w/w pismo uznał za odwołanie i przekazał go do rozpoznania Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2005r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 1, art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym Dz. Urz. Wspólnot L 370 z 31 grudnia 1985r.), art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879), art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) oraz lp. 1.1.7 ust. 1 i lp. 1.11.11 ust.1 lit. b załącznika do w/w ustawy, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ, przytaczając treść powołanych przepisów prawnych wskazał, iż kierowca powinien okazać cztery wykresówki: za dzień kontroli, tj. [...] września 2004r. oraz za pozostałe dni bieżącego tygodnia ([...] i [...] sierpnia 2004r.) a także za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd. Jeżeli w tych dniach kontrolowany kierowca nie prowadził pojazdu powinien okazać stosowne zaświadczenie. Uzasadniając naruszenie obowiązku zainstalowania tachografu powołał się na art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego i stwierdził, iż obowiązek taki dotyczy każdego przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący podniósł, iż według informacji uzyskanych m.in. w Komendzie Ruchu Drogowego i Zrzeszeniu Przewoźników pojazd jego nie podlega obowiązkowi zainstalowania tachografu, również w trakcie pierwszej kontroli inspektorzy nie stwierdzili naruszenia tego obowiązku. Powoływał się na swoją trudną sytuację finansową i kłopoty zdrowotne. Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż obowiązek zainstalowania tachografu dotyczy także przewozów na potrzeby własne. Powołał się na oryginalny tekst art. 4 pkt 12 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85, do którego odnosi się przepis art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 i wywodził, iż obowiązek zainstalowania tachografu nie dotyczy tylko niehandlowych przewozów w celach prywatnych podczas, gdy skarżący wykonywał przewóz jako przedsiębiorca. Podkreślał, iż brak jest racjonalnych podstaw, ażeby wyłączyć przewozy na potrzeby własne spod regulacji rozporządzenia Nr 3831/85. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga jako zasadna zasługuje na uwzględnienie. Organy Inspekcji Transportu Drogowego przy podejmowaniu decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) związane są rygorami procedury administracyjnej. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Muszą w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W myśl art. 10 § 1 k.p.a. "organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań". Czynny udział strony w postępowaniu przejawia się w prawie wypowiadania się co do zebranych dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy; obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia (B. Adamiak J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz 5 wydanie –Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2003, str. 82 i dalsze). Realizacją zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji publicznej okoliczności faktycznej za udowodnioną. Warunkiem tym jest stworzenie przez organ administracji publicznej przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu (vide wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r. sygn. akt II SA 1095/00 LEX nr 53441). Jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji wbrew obowiązkowi z art. 10 § 1 k.p.a. podjął decyzję przed upływem wyznaczonego terminu na wypowiedzenie się strony co do zebranych dowodów. W zawiadomieniu wskazał jedynie protokół kontroli nie informując strony o drugim dokumencie, jakim był protokół z przesłuchania kierowcy. W decyzji błędnie określił stronę wskazując nazwę, pod którą skarżący prowadzi działalność. W decyzji powołano się na ustalenia z innego postępowania, jakim była kontrola w dniu [...] kwietnia 2004r., w aktach bark jest dokumentów z tej kontroli. Bezsporne jest wykonywanie przez skarżącego niezarobkowego przewozu rzeczy, kierowca okazał stosowne zaświadczenie uprawniające przedsiębiorcę na te okoliczność. Zasadnie zatem organ uznał, iż wykonywany niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym. Konsekwencją poddania regulacji ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym jest podleganie karom pieniężnym za naruszenia przepisów w niej zawartych i określonych w załączniku do ustawy. Jednym ze stwierdzonych naruszeń było nieokazanie 4 wykresówek za dzień kontroli oraz za pozostałe dni bieżącego tygodnia a także za ostatni dzień poprzedniego tygodnia. Stwierdzenie tego naruszenia nastąpiło obok stwierdzonego braku zainstalowania przyrządu kontrolnego. Brak tachografu i kara pieniężna przewidziana za to naruszenie, zdaniem Sądu, zawiera w sobie już konsekwencje braku instalacji tego urządzenia, tj. braku wykresówek. Logicznym jest, iż brak zainstalowanego urządzenia kontrolnego uniemożliwia posiadanie wykresówek z tego urządzenia i ich okazanie podczas kontroli. W analogicznych przypadkach (wykonywanie niezarobkowego przewozu drogowego) po stwierdzeniu braku zainstalowania przyrządu kontrolnego, Organy Inspekcji Transportu Drogowego obciążają karą pieniężną tylko za brak tachografu, bez wymierzania kary za brak wykresówek lub stosownego dokumentu (np. decyzja GITD nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., czy też decyzja GITD nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r.). Zgodnie .z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę; ponownie ją rozpoznając i rozstrzygając obowiązany jest usunąć naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, których dopuścił się organ pierwszej instancji. Główny Inspektor Transportu Drogowego jako organ odwoławczy nie zauważył wskazanych wyżej naruszeń przepisów postępowania i utrzymał w mocy całą zaskarżoną decyzję uznając, iż obok kary za brak zainstalowania tachografu, skarżący podlega również karze za nieokazanie wykresówki lub dokumentu, co zdaniem Sądu uzasadnia zarzut naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.11.11 pkt 1 lit. b załącznika do tej ustawy. Prawidłowo wskazał stronę jako adresata swojej decyzji. W tym stanie, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca podlega uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 152 powyższej ustawy, uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.