VI SA/Wa 1429/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-30
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Małgorzata Grzelak, Zbigniew Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej prawidłowo unieważnił patent na wynalazek z powodu braku nowości i poziomu wynalazczego, a także czy wnioskodawca posiadał interes prawny do złożenia wniosku o unieważnienie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy prawidłowo unieważnił patent, ponieważ wynalazek nie spełniał wymogów nowości i poziomu wynalazczego. Artykuł D3 jednoznacznie ujawniał istotę wynalazku, a rozwiązanie z zastrzeżenia nr 2 było oczywiste w świetle dokumentów D3 i D5. Sąd podzielił również stanowisko organu co do istnienia interesu prawnego wnioskodawcy, wynikającego z konstytucyjnej zasady swobody działalności gospodarczej i realnego zagrożenia ograniczenia jego praw wyłącznych.Stan faktyczny
Spółka S. GmbH wniosła o unieważnienie patentu na wynalazek "Układ do klimatyzacji wyrobisk górniczych", powołując się na naruszenie warunku nowości i poziomu wynalazczego. Jako podstawę interesu prawnego wskazała ograniczenie jej praw wyłącznych wynikających z posiadania własnego patentu. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej unieważnił patent, uznając, że wynalazek nie spełnia wymogów nowości i poziomu wynalazczego. Spółka G.S.A., uprawniona z patentu, wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie interesu prawnego wnioskodawcy i brak podstaw do unieważnienia patentu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi G.S.A. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd Patentowy" lub "organ") działając na podstawie art. 24, art. 25, art. 26, art. 89 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: "u.p.w.p.") oraz art. 98 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 256 ust. 2 u.p.w.p. po rozpoznaniu wniosku spółki S. GmbH z siedzibą w N. przeciwko G. S.A. z siedzibą w P. (dalej: "skarżąca") o unieważnienie patentu na wynalazek pt: "Układ do klimatyzacji wyrobisk górniczych" o numerze [...] orzekł o:
1) unieważnieniu w całości patentu na wynalazek pt: "Układ do klimatyzacji wyrobisk górniczych" o numerze [...];
2) przyznaniu S. GmbH z siedzibą w N. od skarżącej kwoty 2.600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dnia [...] lipca 2011 r. S. GmbH z siedzibą w N. wystąpiła do organu działającego w trybie postępowania spornego przeciwko skarżącej o unieważnienie patentu na wynalazek pt: "Układ do klimatyzacji wyrobisk górniczych" nr [...] (z datą zgłoszenia [...] stycznia 2006 r.). Wniosek był rozpatrzony pod numerem [...]. Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca podniósł naruszenie przepisów art. 24-26 u.p.w.p., tj. nie spełnienie przez ww. rozwiązanie warunku nowości i poziomu wynalazczego.
Uzasadniając swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu nr [...] wnioskodawca podał, że interes ten wynika z przepisów o swobodzie prowadzenia przez uczestników postępowania działalności gospodarczej, zaś rozwiązanie będące przedmiotem spornego patentu stoi temu na przeszkodzie, jako że wnioskodawca posiada prawa wyłączne do polskiego patentu nr [...], które w jego ocenie szkodzi nowości i poziomowi wynalazczemu spornego rozwiązania, przez co wnioskodawca znalazł się w sytuacji realnego zagrożenia, polegającego na uniemożliwieniu swobodnego udziału w rynku. Dalej wnioskodawca dowodził, że przedmiot patentu nr [...] w zakresie określonym przez środki techniczne wymienione w zastrzeżeniach patentowych niezależnych o nr 1 i 2 nie spełnia zarówno warunku nowości, jak i warunku posiadania poziomu wynalazczego, powołując publikacje oznaczone jako D1-D6, a mianowicie:
1) polski opis patentowy należący do wnioskodawcy nr [...] (D1);
2) niemiecki opis patentowy. [...] (D2);
3) artykuł pt. "Pierwsza w Polsce klimatyzacja KWK Pniówek" (D3);
4) polski opis patentowy nr [...] (D4);
5) amerykański opis patentowy nr [...] (D5);
6) publikację pt. "Subsurface Ventilation Engineering" (D6)
przy czym wnioskodawca wskazał, że nowości rozwiązania objętego przedmiotowym patentem (w zakresie ochrony zdefiniowanym w obu zastrzeżeniach niezależnych) szkodzą publikacje oznaczone jako D1 i D3. Natomiast w przypadku braku poziomu wynalazczego wnioskodawca dowodził, że rozwiązanie przedstawione w zastrzeżeniu nr 1 jest oczywiste w odniesieniu do dokument D1 łącznie z dokumentem D2, zaś rozwiązanie przedstawione w zastrzeżeniu nr 2 wynika w sposób oczywisty z dokumentów D1, D2, D4 i D5. )
Uprawniony (tj. skarżąca) w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. (nadesłanego do Urzędu w dniu [...] grudnia 2011 r.) wniósł o oddalenie wniosku. Jego zdaniem wniosek nie dotyczy uprawnionego do patentu, którym jest G. S.A. a nie P. Sp. z o.o., a także dlatego, iż wnioskodawca nie udowodnił swojego interesu prawnego, wywodzonego z przepisów o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, poprzez przedstawienie jakiegokolwiek dowodu, który uprawniałby go do postawienia takiej tezy. Jednocześnie uprawniony ustosunkował się do postawionych zarzutów merytorycznych, poprzez analizę treści przeciwstawionych publikacji, stwierdzając, że żaden z powołanych przez wnioskodawcę dokumentów (oznaczonych od D1 do D6) nie szkodzi ani nowości ani poziomowi wynalazczemu wynalazku chronionego patentem nr [...] należącego do uprawnionego, w związku z czym wniosek o unieważnienie przedmiotowego patentu jest bezpodstawny i nieuzasadniony.
Wnioskodawca (w piśmie nadesłanym dnia [...] marca 2012 r.) odnosząc się do kwestii interesu prawnego wskazał, że jest uprawnionym z polskiego patentu nr [...] (oznaczonego jako D1), który przynajmniej w znacznej części obejmuje zakres spornego patentu, i którego istnienie wpływa w jednoznaczny i bezpośredni sposób na sytuację prawną wnioskodawcy, ograniczając jego prawo do wyłącznego korzystania w pełnym zakresie z rozwiązania będącego przedmiotem tegoż patentu nr [...]. Jednocześnie podkreślił, w zakresie analizy braku nowości spornego rozwiązania, pozorność podniesionych przez uprawnionego różnic w zakresie terminologii stosowanej w spornym patencie i dokumencie oznaczonym jako D1, wskazując na tożsamość zastosowanego w spornym rozwiązaniu sformułowania "wyrobisko górnicze" z określeniem "podziemne punkty robocze" używanego w ww. opisie patentu nr [...] (D1), a także wskazał, iż sam fakt analizy przez organ w trakcie postępowania zgłoszeniowego tegoż dokumentu D1 nie powinien mieć wpływu na ocenę jego istotności dokonaną w trakcie postępowania spornego, którego podstawowym celem jest weryfikacja prawidłowości decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu zgłoszeniowym. Wnioskodawca podkreślił także, iż uprawniony w swoim piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. nie przestawił praktycznie żadnej merytorycznej argumentacji odnośnie zarzutów oczywistości spornego rozwiązania, wskazanych przez wnioskodawcę we wniosku o unieważnienie patentu nr [...], a także nie podjął żadnej polemiki z zarzutami opartymi na analizie najbliższego stanu techniki ujawniającego pewne zestawienia środków technicznych wymienionych w różnych publikacjach.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] marca 2012 r. Wnioskodawca podtrzymując swój wniosek i dotychczasowe stanowisko w sprawie stwierdził, iż podstawowym argumentem zarzutu braku nowości są dokumenty oznaczone jako D1 i D3 (a więc polski patent nr [...] i artykuł pt. "Pierwsza w Polsce klimatyzacja KWK Pniówek"), przy czym podtrzymał również, zarzut braku poziomu wynalazczego w świetle przedstawionych w sprawie dokumentów. Natomiast uprawniony ze spornego patentu złożył swoje stanowisko na piśmie, jako załącznik do protokołu, podtrzymując swoje stanowisko wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie przedmiotowego patentu.
Rozstrzygając sprawę w postępowaniu spornym Urząd Patentowy, w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Przywołał treść przepisu art. 89 ust. 1 u.p.w.p. Wskazał, iż spółka S. GmbH z siedzibą w N. ma interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu na sporny wynalazek, bowiem w orzecznictwie NSA ugruntowane jest stanowisko, że nie ma żadnych przesłanek prawnych, aby na podstawie ustawy Prawo własności przemysłowej pojęciu interesu prawnego przypisywać dla potrzeb postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej odmienną treść, niż ma ona na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że interesem prawnym w rozumieniu ww. ustawy jest interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a.
Organ wskazał, iż w przedmiotowym postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia patentu nr [...] wnioskodawca wywodzi swój interes prawny - na podstawie art. 28 k.p.a. i art. 20 i 22 Konstytucji RP - z faktu niemożności realizowania w pełnym zakresie swoich praw wyłącznych wynikających z posiadania patentu nr [...] z prawem wcześniejszym. Nadto organ podniósł, iż we wniosku o unieważnienie patentu nr [...] wnioskodawca zakwestionował zdolność patentową spornego wynalazku z uwagi na brak nowości i poziomu wynalazczego rozwiązania, powołując art. 24, art. 25 i art. 26 u.p.w.p. W ocenie organu powyższe zasługuje na uwzględnienie.
Urząd Patentowy zauważył, iż zgłoszenie spornego wynalazku w celu uzyskania patentu zostało dokonane w dniu [...] stycznia 2002 r., czyli w okresie obowiązywania ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r., zatem przepisami mającymi zastosowanie przy ocenie zdolności patentowej spornego wynalazku w zakresie poziomu wynalazczego są przepisy art. 24 i art. 26 u.p.w.p., przytaczając ich treść.
W ocenie Urzędu Patentowego dowód ze stanu techniki w postaci dokumentu oznaczonego jako D3 w sposób jednoznaczny ujawnia istotę przedmiotowego wynalazku określonego zakresem ochrony zdefiniowanym w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, w aspekcie jego wszystkich zastrzeganych cech technicznych, w związku z czym rozwiązanie to nie spełnia wymogu nowości zawartego w art. 24 i 25 u.p.w.p. Podniósł, iż nie można natomiast brać pod uwagę jako dowodu braku nowości spornego wynalazku (wg zastrzeżenia nr 1) dokumentu oznaczonego jako D1 (polski opis patentowy nr [...]), ponieważ przedstawiona w tymże dokumencie budowa instalacji chłodniczej jest nieco inna, choć efekt końcowy podobny. Organ wskazał, iż w patencie nr [...] chłodnice przodkowe są połączone bezpośrednio, nie licząc pompy, ze śluzą trójkomorową (wymiennikiem), natomiast w ww. dokumencie D1 pomiędzy śluzą (zwaną tu podajnikiem trójkomorowym) a punktami roboczymi (np. przodkami) znajduje się co najmniej jedna podziemna chłodziarka ze skraplaczem i parownikiem, a więc "dodatkowa stacja klimatyczna", a nie chłodnica, tak więc w przypadku spornego patentu budowa samego układu (a to jest przedmiotem jego ochrony) jest różna. Nadto zauważył, że instalacja wg publikacji D1 umożliwia bocznikowanie (jako jeden ze stanów roboczych) tejże chłodziarki poprzez bezpośrednie połączenie, nie licząc pompowni, podajnika trójkomorowego (śluzy) z podziemnymi punktami roboczymi, a więc w układzie bardzo zbliżonym do tego ze spornego patentu, co może być istotną przesłanką świadczącą o oczywistości rozwiązania określonego w zastrzeżeniu nr 1.
Odnosząc się do zarzutu, że przed datą stanowiącą o prawie do uzyskania patentu rozwiązanie określone w zastrzeżeniu nr 2 wynikało w sposób oczywisty z powołanego przez wnioskodawcę stanu techniki, organ wskazał, iż stosując poniższe kryteria oceny nieoczywistości, przeanalizował tenże stan techniki w takim zakresie wymienionych w nim cech technicznych, jaki podważa nieoczywistość przedmiotowego rozwiązania.
W ocenie Urzędu Patentowego rozwiązanie zdefiniowane w zastrzeżeniu nr 2 jest oczywiste w świetle powołanych łącznie (choć w konfiguracji nie przedstawionej przez wnioskodawcę) dokumentów oznaczonych jako D3 i D5. Wskazał, iż układ klimatyzacyjny określony w zastrzeżeniu nr 2 różni się od układu z zastrzeżenia nr 1 tylko tym, że bezpośredni system połączeń ze śluzy trójkomorowej do i od chłodnic przodkowych jest układem otwartym, wyposażonym w zbiornik otwarty (12) i dodatkową pompę tłoczącą (6).
Konkludują organ podniósł, iż przedstawione w zastrzeżeniu nr 2 zestawienie cech technicznych jest oczywiste, ponieważ użyte środki techniczne mogą być wywiedzione z dotychczasowego stanu techniki, a więc nie wykraczają poza zwykły postęp techniczny, ale logicznie z tego stanu techniki wynikają, przeciwstawione zgłoszenia nie opisują cech sprzecznych i pochodzą z tej samej dziedziny techniki, zaś samo przedmiotowe rozwiązanie ani nie stanowi zaskoczenia dla znawcy w tej dziedzinie, nie przełamuje istniejących uprzedzeń technicznych, ani nie prowadzi do nieoczekiwanego i zaskakującego efektu.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z [...] czerwca 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi zarzucił organowi naruszenie przepisów:
1) art. 28 k.p.a. i art. 20 i 22 Konstytucji RP polegający na przyjęciu, że został naruszony interes prawny wnioskodawcy wynikający z faktu niemożności realizowania w pełnym zakresie swoich praw wyłącznych wynikających z posiadania patentu nr [...], podczas gdy z akt sprawy wynika, że sporny patent nie wchodzi w zakres ochrony wcześniejszego rozwiązania zatem wnioskodawca nie miał interesu prawnego we wniesieniu wniosku o unieważnienie patentu;
2) art. 24, art. 25 i art. 26 u.p.w.p. polegający na przyjęciu, iż sporne rozwiązanie chronione patentem nr [...] nie posiadało zdolności patentowej w dacie zgłoszenia rozwiązania do ochrony, z uwagi na brak nowości i poziomu wynalazczego, podczas gdy z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynika, że rozwiązanie to miało wymaganą przez przepisy prawa zdolność patentową;
3) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całości okoliczności stanu faktycznego sprawy, w szczególności treści zastrzeżeń zależnych i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji uwzględnienie wniosku o unieważnienie patentu w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i prawne.
Uzasadniając skarżąca wskazała m.in., iż wnioskodawca nie wykazał swojego interesu prawnego, wywodzonego z przepisów o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, jako że nie przedstawił żadnego dowodu, który uprawniałby go do postawienia takiej tezy. Jak podkreśliła skarżąca, wnioskodawca wykazywał swój interes prawny jedynie w fakcie posiadania praw z patentu nr [...] (dokument D1) i okoliczności, że istnienie spornego patentu ( [...]) ogranicza jego prawo do korzystania z ww. patentu [...]. Skarżąca wskazała również, że skoro organ uznał dokument D1, tj. patent wnioskodawcy nr [...], za nie podważający nowości rozwiązania wg spornego patentu, to jego istnienie nie ogranicza prawa do korzystania z ww. patentu wnioskodawcy.
Nadto skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż informacje zawarte w artykule (dokument D3) podważają nowość wynalazku w zakresie cech istotnych opisanych w zastrzeżeniu nr 1 spornego patentu. Wskazała, iż aby skutecznie podważyć nowość rozwiązania wymagane jest aby wszystkie jego cechy zostały ujawnione w przeciwstawionym dokumencie. W jej ocenie, w przedmiotowej sprawie przeciwstawione rozwiązania różnią się zasadniczo zarówno w zakresie konstrukcji powierzchniowego (naziemnego) układu chłodzenia, jak również w zakresie rozwiązania sieci dołowej.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Za bezzasadne uznał zarzuty skarżącej, szczegółowo odnosząc się do każdego z nich.
W piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2013 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe twierdzenia i argumenty. Dodatkowo wskazała na naruszenie przepisów art. 24, art. 25 i art. 26 u.p.w.p. poprzez:
– porównanie wyłącznie istoty wynalazku wg zastrzeżenia nr 1 z dokumentem D3 zamiast porównania kompletnego rozwiązania z dokumentem D3, co mogło mieć wpływ na ocenę nowości wynalazku według zastrzeżenia nr 1;
– dokonanie przy ocenie nowości nieuprawnionej interpretacji i przyjęcia, ze cechy techniczne dotyczące podziału rurociągu transportującego wodę chłodzącą ze śluzy ciśnieniowej do chłodnic na podpoziomowy i nadpoziomowy wynika z dokumentu D3 w sposób jednoznaczny i bezpośredni, chociaż w innym miejscu uzasadnienia stwierdza, ze cechy te nie są w dokumencie D3 zdefiniowane wprost;
– błędne przyjęcie przy ocenie nowości tożsamości cech "wieża chłodnicza" i "chłodnia wentylatorowa").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.").
Dokonując oceny zasadności wniesionej skargi z uwzględnieniem powyższych kryteriów sądowej kontroli legalności decyzji administracyjnych, Sąd doszedł do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego jest zgodna z prawem.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie była decyzja Urzędu Patentowego RP wydana po przeprowadzeniu postępowania w trybie postępowania spornego w której organ unieważnił w całości patent na wynalazek pt. "Układ do klimatyzacji wyrobisk górniczych" o numerze [...], jako że nie posiada on zdolności patentowej w zakresie nowości i poziomu wynalazczego.
Według art.89 ust.1 p.w.p patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.
Sąd podziela ocenę Urzędu Patentowego dotyczącą istnienia interesu prawnego uczestnika postępowania – spółki S. GmbH z siedzibą w N. w żądaniu unieważnienia patentu na sporny wynalazek.
Przepisy ustawy p.w.p nie definiują na własny użytek pojęcia interesu prawnego i dlatego w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia patentu w tym zakresie ma wprost zastosowanie przepis art.28 kpa, według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wynika z tego, że nie ma żadnych prawnych przesłanek, aby na podstawie ustawy p.w.p pojęciu interesu prawnego przypisywać, dla potrzeb postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej, odmienną treść niż ma ono na gruncie kpa / vide wyrok NSA z dn.17.07.2003r. sygn. akt II SA 1165/02, Wokanda 2004/3/31/. Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się on interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art.28 kpa, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w tym rozumieniu omawianego przepisu kpa, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują , w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa NSA przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści / vide wyrok NSA z dn. 26.11.1998r. sygn. akt II SA 1390/98/.
W sprawach z zakresu własności przemysłowej, zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie zgodnie się przyjmuje, że interes prawny w unieważnieniu patentu mają w szczególności konkurenci uprawnionego z patentu, którzy zamierzają wytwarzać takie przedmioty lub stosować taka technologię, jak opisana w dokumencie patentowym, a istota interesu prawnego w postępowaniach dotyczących wynalazków wynika z zasady wolności wykonywania działalności gospodarczej / vide wyrok NSA z dn.17.07.2003r. sygn. akt II SA 1165/02 Wokanda 2004/3/31, A. Szewc, G. Jyż "Prawo własności przemysłowej" Wyd. C.H. Beck W-wa 2—3 s.220-201/.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie istota interesu prawnego / źródło legitymacji czynnej / przysługującego uczestnikowi postępowania spółce S. GmbH z siedzibą w N. wynikała przede wszystkim z konstytucyjnej zasady swobody prowadzenia / wolności / działalności gospodarczej wyrażonej w art.20 i 22 Konstytucji RP oraz w art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a konkretyzowała się w realnym zagrożeniu niemożności realizowania w pełnym zakresie swoich praw wyłącznych wynikających z posiadania patentu nr [...] z prawem wcześniejszym niż patent nr [...] należący do skarżącej G. S.A jako konkurenta na rynku usług górniczych.
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 24, art. 25, art. 26 u.p.w.p. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał za niezasadne z następujących powodów:
Definicja patentu zawarta w art. 24 u.p.w.p. stanowi, iż patenty są udzielane – bez względu na dziedzinę techniki – na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.w.p. wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (ust. 2). Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie (ust. 3). Przepisy ust. 1-3 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie (ust. 4).
Z kolei poziom wynalazczy został zdefiniowany w art. 26 ust. 1 u.p.w.p., zgodnie z którym wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.
Z cytowanych przepisów wynika zatem, że patenty są udzielane na wynalazki, które łącznie spełniają następujące wymogi: są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.
W ocenie Sądu unieważniony patent na wynalazek pt. "Układ do klimatyzacji wyrobisk górniczych" o numerze [...] nie posiada zdolności patentowej w zakresie obu kryteriów tj. nowości i poziomu wynalazczego.
Wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest częścią stanu techniki. Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.
Odnoszą powyższe do rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu zasadnie organ uznał, że dowód ze stanu techniki w postaci dokumentu oznaczonego jako D3 (tj. artykułu pt. "Pierwsza w Polsce klimatyzacja KWK Pniówek") w sposób jednoznaczny ujawnia istotę przedmiotowego wynalazku w aspekcie jego wszystkich zastrzeganych cech technicznych. W związku z czym rozwiązanie nie spełnia wymogu nowości w rozumieniu art. 25 u.p.w.p.
Kolejnym kryterium, które zostało zakwestionowane jest kryterium poziomu wynalazczego. Jak już wyżej wskazano, wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki (art. 26 u.p.w.p.). Wynalazek ma charakteryzować się pewnym poziomem myśli twórczej, a nie być jedynie prostym wykorzystaniem dostępnej wiedzy i informacji.
W ocenie Sądu trafnie organ uznał, że rozwiązanie zdefiniowane w zastrzeżeniu Nr 2 jest oczywiste w świetle powołanych łącznie przez uczestnika postępowania (choć w konfiguracji przez niego nie przedstawionej) z dokumentów oznaczonych jako D3 i D5. Z dokumentów tych wynika, że układ klimatyzacyjny określony w zastrzeżeniu Nr 2 różni się od układu z zastrzeżenia nr 1 tylko tym, że bezpośredni system połączeń ze śluzy trójkomorowej do i od chłodnic przodkowych jest układem otwartym, wyposażonym w zbiornik otwarty i dodatkową pompę tłoczącą. Ale istota rozwiązania w spornym patencie jest taka sama, jak w opisie patentu uczestnika postępowania.
Również zasadnie organ podniósł, że przedstawione w zastrzeżeniu nr 2 zestawienie cech technicznych jest oczywiste, ponieważ użyte środki techniczne mogą być wywiedzione z dotychczasowego stanu techniki, a więc nie wykraczają poza zwykły postęp techniczny ale logicznie z tego stanu techniki wynikają, przeciwstawione zgłoszenia nie opisują cech sprzecznych i pochodzą z tej samej dziedziny techniki, zaś samo przedmiotowe rozwiązanie ani nie stanowi zaskoczenia dla znawcy w tej dziedzinie, nie przełamuje istniejących uprzedzeń technicznych, ani nie prowadzi do nieoczekiwanego i zaskakującego efektu.
Sąd nie dopatrzył się także naruszeń przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
W ocenie Sądu organ uwzględnił całość okoliczności stanu faktycznego sprawy, w tym treść zastrzeżeń zależnych, jak i oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, Urząd Patentowy uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Z przytoczonych wyżej powodów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło