VI SA/Wa 1433/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j. t. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – dalej jako ustawa - w zw. z art. 8 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, po rozpoznaniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym K.K z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym K. K. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. oraz w okresie, w którym dokona wznowienia wykonywania działalności zgodnie z art. 14a pkt 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Decyzje wydano po następujących ustaleniach: Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. ZUS O/ w [...] wystąpił do [...] OW NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia K. K. z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, przekazując dokumenty w oparciu o które dokonał tych ustaleń. Dodatkowo przekazano wyjaśnienia złożone w sprawie przez K. K. Po zawiadomieniu strony o toczącym się postępowaniu K. K. złożył dodatkowe wyjaśnienia załączając dokumenty, po zapoznaniu się z którymi stwierdzono, że podlega on obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Według ustaleń organu K. K. rozpoczął działalność gospodarczą z dniem 24 maja 1993 r. (pismo Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2008 r.), której dotychczas nie zlikwidował. Z przedłożonej informacji przez stronę wynika, iż pismem z dnia [...] marca 2009 r. złożonym w Urzędzie Miejskim w [...] zawiesił działalność na okres od 30 marca 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Z informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wynikało natomiast, że K. K. od 1993 r. figuruje jako podatnik prowadzący działalność pozarolniczą, o której zawieszeniu lub likwidacji nie było informacji. Z dalszych informacji US w [...] wynikało, że K. K. za rok 1999 wykazał dochód z działalności; za lata 2001 – 2003 wykazał stratę, a za okres 2004 – 2007 r. wykazał przychody zerowe. Organ stwierdził, iż brak dochodu z prowadzonej działalności nie wyłącza obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, gdyż składka obowiązkowa nie jest zależna od dochodu lub straty. Te same zasady mają zastosowanie przy czasowym przerwaniu prowadzenia działalności, gdyż w okresie przerwy w jej prowadzeniu przedsiębiorca mógł pozyskiwać klientów pod przyszłe zlecenia. K. K. potwierdził w korespondencji kierowanej do ZUS, iż nie informował Urzędu Skarbowego o zaprzestaniu działalności, dokonywał jedynie zgłoszeń do ZUS o wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego. K. K. zaznaczył w swoich wyjaśnieniach, że w czasie prowadzenia działalności gospodarczej na stałe był zatrudniony [...] S.A. O/KWK [...]. Od decyzji K. K. złożył odwołanie podnosząc, że objęcie go obowiązkowym ubezpieczeniem od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2003r. było "nieadekwatne" do niewątpliwie popełnionych przez odwołującego błędów. Błędy te w ocenie skarżącego polegały na tym, że w okresie zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej w książce przychodów i rozchodów niepotrzebnie księgował faktury za rozmowy z telefonu komórkowego. Po naprawieniu tego błędu strata za lata 2001 – 2003 będzie bezprzedmiotowa. Podobnie wyglądało wystawianie faktur za lata 1999 – 2009. Skarżący podkreślał, że jego jedynym źródłem utrzymania była praca w KWK [...], gdyż po chorobie, którą przebył w roku 1999 skoncentrował się wyłącznie na tej pracy. Natomiast wyłącznie z powodu choroby nie dokonał korekty w fakturach na które obecnie powołuje się organ. W składkach zdrowotnych wystąpiły nadpłaty co spowodowało odwieszenie przez skarżącego działalności gospodarczej tylko po to by NFZ nie miał w stosunku do skarżącego żadnych zobowiązań. Działalności gospodarczej nie zakończył ponieważ była to jego pasja życiowa. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazując na przepisy obowiązując w okresie objętym zaskarżoną decyzją Prezes NFZ stwierdził, iż na stronie ciąży obowiązek udowodnienia zaprzestania wykonywania zgłoszonej do ewidencji działalności gospodarczej. Z informacji pozyskanej od Burmistrza Miasta [...] wynika, że skarżący rozpoczął działalność z dniem [...] maja 1993 r. i do dnia wydania decyzji działalności tej nie zlikwidował. Działalność tę jedynie zawiesił na okres od [...] marca 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. Z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] organ odwoławczy wywiódł ustalenia identyczne jak organ I instancji. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego organ stwierdził, że prowadzący działalność gospodarczą sam określa jej podjęcie, przerwanie i zakończenie, co ma istotny wpływ na m. in. ustalenie obowiązku ubezpieczeniowego. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał by wykonywanej działalności nie prowadził w okresach wskazanych w decyzji. Podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu w KWK [...] nie wyłączała tego obowiązku z tytułu samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej, gdyż składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana z każdego uzyskiwanego źródła przychodu. Od decyzji K. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji administracyjnej. W ocenie skarżącego objęcie go obowiązkowym ubezpieczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pozarolniczej w okresie wskazanym w decyzji było bezpodstawne i bezprzedmiotowe. Skarżący przyznał, że działalność gospodarczą prowadził od 1993 r. z tym, że w roku 1999 składkę opłacił do sierpnia (od lipca przebywał na zwolnieniu lekarskim). W roku 2000 do lipca zaprzestał działalności i wyrejestrował się jako płatnik składek. W skardze przedstawiono w tabeli zestawienie płatności składek ze stwierdzeniem, że w całym wykazanym okresie składki były opłacane poza okresem zawieszenia działalności. Zdaniem skarżącego organ administracji nieprawidłowo interpretował kwestię zawieszenia i zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. W jego ocenie samo zgłoszenie działalności nie powoduje obowiązku opłacania składek podobnie jak wpis do ewidencji działalności gospodarczej. W związku z tym skarżący uznał, że składając w ZUS właściwe deklaracje oraz nie składając w Urzędzie Skarbowym miesięcznych zeznań podatkowych wyraźnie wyraził wole zaprzestania wykonywania zgłoszonej działalności oraz jej faktyczne zawieszenie. Skarżący przyznał, że popełnił błąd w rozliczeniu rocznym przyjmując i rejestrując faktury za telefon. Faktury te jednak nie miały nic wspólnego z prowadzoną działalnością gospodarczą i skarżący wprowadził do nich korekty. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) – obowiązującej do dnia 1 kwietnia 2003 r. – zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym (...) które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność (...) oraz przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) – obowiązującej do dnia 1 października 2004 r. – według którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym (...) które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą (...). Krąg podmiotów podlegających ubezpieczeniu zdrowotnemu został zatem wymieniony w art. 8 pkt 1 ustawy z 1997 r. z którego wynika, że zaliczono do nich, między innymi, "osoby objęte ubezpieczeniem społecznym", wśród których pod literą c) wymieniono osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz wymieniony w art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 2003 r. w analogiczny sposób kategoryzujący osoby podlegające ubezpieczeniu zdrowotnemu. W art. 7 pkt 18 ustawy z 1997 r. ustalono, że przez działalność pozarolniczą należy rozumieć działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Zgodnie z pkt 1 tego przepisu za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych i do tej kategorii osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą należał skarżący. Zauważenia także wymaga, że w art. 22 ust. 1 ustawy z 1997 r. sformułowano zasadę, iż jeżeli spełnione są przesłanki objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8 z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana była z każdego z tych tytułów odrębnie. Żaden z wyjątków od tej zasady nie dotyczy skarżącego. Oba wymienione przepisy (art. 8 ustawy z 1997 r. i art. 9 ustawy z 2003 r.) wprowadzały określenia "podlegają" obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i "osoby objęte" lub "osoby spełniające warunki do objęcia" ubezpieczeniem społecznym. Według art. 7 pkt 19 ustawy z 1997 r. przez ubezpieczenie społeczne rozumiane było ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 1 pkt 1 i 2 ustawy systemowej ubezpieczenia społeczne obejmują ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a takim ubezpieczeniami skarżący był objęty. Jak wyraził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 - "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. Skarżący był nim objęty, gdyż w art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z 1997 r. i w art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 2003 r. wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ustawy systemowej kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. Dodać można, że w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j. t. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), wskazanej również w zaskarżonej decyzji, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z objęciem ubezpieczeniami społecznymi a ze spełnieniem warunków do objęcia nimi (art. 66 ust. 1 pkt 1), podobnie jak w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2003 r., aczkolwiek ten ostatni przepis formułował zasadę objęcia "ubezpieczeniem", a nie "ubezpieczeniami", jak art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z wymienionym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, którymi są osoby prowadzące działalność pozarolniczą, a więc i w tej kategorii osób mieści się skarżący w przypadku wznowienia działalności gospodarczej po dacie wskazanej w decyzji. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.