VI SA/Wa 1437/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-22
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nazwa produktu "Pierogi z mięsem "(...)" wraz z grafiką przedstawiającą wiejski krajobraz, przy jednoczesnym zastosowaniu substancji konserwującej (sorbinian potasu) i produkcji na zautomatyzowanej linii technologicznej, wprowadza konsumenta w błąd co do właściwości środka spożywczego, jego składu lub metod produkcji, naruszając tym samym przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i przepisy UE dotyczące informacji o żywności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nazwa produktu "Pierogi z mięsem "(...)" wraz z grafiką przedstawiającą wiejski krajobraz, przy jednoczesnym zastosowaniu substancji konserwującej (sorbinian potasu) i produkcji na zautomatyzowanej linii technologicznej, wprowadza konsumenta w błąd co do właściwości środka spożywczego, jego składu i metod produkcji. W związku z tym, zaskarżona decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz rozporządzenia UE nr 1169/2011 została utrzymana w mocy.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadził kontrolę produktu "Pierogi z mięsem "(...)" stwierdzając, że oznakowanie produktu wprowadza w błąd konsumenta (sugerując wiejski charakter i prosty skład, podczas gdy użyto konserwantów i zautomatyzowanej linii produkcyjnej) oraz zaniżono zawartość tłuszczu w stosunku do deklarowanej. W związku z tym nałożono karę pieniężną. Po odwołaniu strony, Główny Inspektor utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując błędne zastosowanie przepisów i wadliwe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "(...)" Sp. z o.o. z siedzibą w "(...)" na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia "(...)" kwietnia 2019 r. nr "(...)" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
W dniach 22 i 23 sierpnia 2018 r., inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w "(...)"działając na podstawie upoważnień do przeprowadzenia kontroli nr "(...)"z dnia "(...)".08.2018 przeprowadzili kontrolę jakości handlowej wyrobów garmażeryjnych w podmiocie "(...)"Sp. z o.o., z siedzibą w "(...)", Oddział w "(...)"- Zakład produkcyjny w "(...)", "(...)" (protokół kontroli z dnia "(...)".09.2018 r.5 nr "(...)"znak: "(...)").
W toku kontroli pobrano urzędową próbkę w celu sprawdzenia oznakowania z partii produktu o nazwie Pierogi z mięsem "(...)"a'400 g Produkt chłodzony, wielkość partii magazynowej: 187,6 kg (469 szt. a'400 g), wielkość partii produkcyjnej: 17629,2 kg (44073 szt. a'400g), oznaczonej terminem przydatności do spożycia: Należy spożyć do: 15.09.2018, Numer partii "(...)", data produkcji: 21.08.2018 r., cena zbytu brutto: 3,46 zł/szt.
W wyniku przeprowadzonej oceny oznakowania ww. partii stwierdzono, iż w oznakowaniu produktu producent umieścił sformułowanie ""(...)"" wraz z grafiką (biało czarna rycina) przedstawiającą widok zabudowań i pól obrazujących obszar typowo wiejski, podczas gdy w składzie surowcowym kwestionowanego produktu zastosowano dozwoloną substancję dodatkową, tj.: sorbinian potasu - substancja konserwująca oraz teksturat białka sojowego, a system produkcji opierał się na zautomatyzowanej linii technologicznej do produkcji pierogów, co naruszało art. 7 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011.
Ponadto w toku kontroli pobrano urzędową próbkę w celu przeprowadzenia badań laboratoryjnych parametrów jakościowych z partii artykułu rolno-spożywczego o nazwie: Pierogi z mięsem "(...)"" a'400 g Produkt chłodzony, wielkość partii magazynowej: 313,6 kg (784 szt. a'400 g), wielkość partii produkcyjnej: 802,8 kg (2007 szt a' 400 g), oznaczonej terminem przydatności do spożycia: Należy spożyć do: 14.09.2018, Numer partii "(...)", data produkcji: 20.08.2018 r., cena zbytu brutto: 3,21 zł/szt.
W wyniku przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki z ww. partii pierogów w Specjalistycznym Laboratorium Głównego Inspektoratu JHARS
w "(...)"stwierdzono, że ww. produkt, nie spełnia wymagań dla wartości odżywczej określonych w oznakowaniu produktu ze względu na zaniżoną zawartość tłuszczu o 2,6 g/100 g w stosunku do wartości zadeklarowanej.
Producent zadeklarował w oznakowaniu zawartość tłuszczu 8,5 g/100 g, podczas gdy w wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono zawartość tego parametru na poziomie 5,9 g/100 g - po uwzględnieniu tolerancji określonych w Wytycznych dla właściwych organów w sprawie kontroli zgodności
z prawodawstwem UE w odniesieniu do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 2269/2011 (sprawozdanie nr. 319/18 z dnia 17 września 2018 r.).
Strona nie zgodziła się z wynikiem ww. badania i wystąpiła z wnioskiem o przebadanie wtórnika próbki pobranej w trakcie kontroli. Badania odwoławcze wtórnika próbki przeprowadzone w Centralnym Laboratorium Głównego Inspektoratu JHARS w "(...)" (sprawozdanie z dnia 24.09.2018 r., nr "(...)") potwierdził zaniżenie zawartości tłuszczu w badanej próbce uzyskując wynik 5,9 g/100 g.
W związku z powyższym "(...)"Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w dniu 26.10.2018 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w związku z wprowadzeniem do obrotu handlowego przez podmiot dwóch partii artykułu rolno-spożywczego o niewłaściwej jakości handlowej.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie, "(...)"Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, wydał decyzję z dnia "(...)".12.2019 r., znak: "(...)"wymierzającą spółce działającej pod firmą "(...)"Sp. z o.o., z siedzibą w "(...)""(...)"za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych niespełniających wymagań jakości handlowej określonych w przepisach o jakości handlowej, tj.:
- Pierogi z mięsem "(...)"a'400 g Produkt chłodzony, wielkość partii magazynowej: 187,6 (469 szt. a' 400 g), wielkość partii produkcyjnej: 17629,2 kg (44 073 szt. a'400 g), oznaczonej terminem przydatności do spożycia: Należy spożyć do: 15.09.2018, Numer partii "(...)", data produkcji: 21.08.2018 r., cena zbytu brutto: 3,46 zł/szt.,
- Pierogi z mięsem "(...)"a'400 g Produkt chłodzony, wielkość partii magazynowej: 313,6 kg (784 szt. a' 400 g), wielkość partii produkcyjnej: 802,8 kg (2007 szt. a'400 g), oznaczonej terminem przydatności do spożycia: Należy spożyć do: 14.09.2018, Numer partii "(...)", data produkcji: 20.08.2018 r., cena zbytu brutto: 3,21 zł/szt.,
karę pieniężną w wysokości 14.000 zł.
Ustalając wysokość kary pieniężnej organ I instancji wziął pod uwagę (zgodnie z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych) stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych, wielkość jego obrotów, a także wartość zakwestionowanych partii.
Od powyższej decyzji strona odwołała się. Zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 1169/2011, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że określenie ""(...)"" wraz z grafiką przedstawiającą widok zabudowań i pól obrazujących obszar typowo wiejski użyte w oznakowaniu produktu "Pierogi z mięsem "(...)"" może wprowadzać konsumenta w błąd, co do właściwości środka spożywczego, w szczególności, co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości oraz metod wytwarzania lub produkcji, gdyż produkt ten wytwarzany jest przy życiu zautomatyzowanej linii technologicznej, a w składzie surowcowym produktu znajdują się sorbinian potasu (substancja konserwująca).
W związku z powyższym strona podniosła, że:
- po pierwsze, określenie ""(...)"" nie odnosi się w ogóle do metod wytwarzania i składu tego produktu,
- po drugie, sorbinian potasu jest wymieniony w składzie surowcowym, więc nie może dojść do wprowadzenia konsumenta w błąd, co do jego składu, gdyż przyjmując normatywny wzorzec przeciętnego konsumenta: dobrze poinformowanego, dostatecznie uważnego i ostrożnego, należy uznać, że konsument - chcąc kierować się składem produktu przy jego zakupie - sprawdzi jego skład surowcowy, a nie będzie kierować się jedynie określeniem jego nazwy,
- po trzecie, oznakowanie produktu w żaden sposób nie wskazuje ani sugeruje, że produkt jest wykonywany ręcznie czy w inny sposób, który nie miałby "przemysłowego charakteru", więc nie może wprowadzać w błąd przeciętnego konsumenta,
- po czwarte nazwa ta w żadnym z oznaczeń nie sugeruje konsumentowi wyjątkowości pochodzenia produktu, ponadto zawiera pełny i rzeczowy skład surowcowy użyty do produkcji tego produktu zgodny z dokumentacją przedłożoną przez stronę skarżąca w toku postępowania (skład surowcowy opisany wyraźnie na opakowaniu), a nadto jest nazwą powszechnie stosowaną w produkcji spożywczej, bez konieczności spełniania wyjątkowości w zakresie składu, jak i procesu produkcyjnego,
2. naruszenie przepisu art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych, poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy stopień szkodliwości społecznej czynu oraz zakres naruszenia jest minimalny, gdyż producent zobowiązany był do wykorzystania opakowania narzuconego przez odbiorcę - sieć "(...)"pod sankcją wysokich kar umownych.
W odwołaniu strona wyjaśnia, iż określenia ""(...)"" nie odnosi się do metod wytwarzania i składu tego produktu lecz jest zastrzeżonym znakiem towarowym, używanym od co najmniej 2001r. Ponadto strona podniosła,
iż w poprzedniej kontroli organ I instancji nie kwestionował określenia ""(...)" zamieszczonego w oznakowaniu kontrolowanych produktów, zakwestionowano jedynie określenie ""(...)" wskazane w oznakowaniu kontrolowanych partii wyrobów. Tym samym w ocenie strony nieuzasadnionym jest kwestionowanie ww. znaku towarowego w bieżącym postępowaniu tym bardziej, że na przestrzeni ostatnich lat marka ""(...)"" wyrobiła sobie ogromną renomę i jest powszechnie znana wśród polskich konsumentów, w tym jako oznaczenie pierogów dostępnych w sklepach "(...)". Strona podnosi również, iż organ I instancji w wydanej decyzji w żaden sposób nie zindywidualizował naruszenia związanego z dwoma de facto różnymi produktami, wymierzając łączną karę 14.000,00 zł.
Decyzją z dnia "(...)" kwietnia 2019r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, działając na podstawie:
- art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.,),
- art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 3, ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2164, ze zm.),
w związku z:
- art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 40a ust. 3 oraz art. 40a ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2164, ze zm.),
- art. 2 ust. 2 lit. a oraz j, art. 6, art. 7 ust. 1 lit a, ust. 2, art. 17 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/200 (Dz. Urz.UEL 304 z 22.11.2011, str. 18, ze zm.),
- art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, ze zm.),
po rozpatrzeniu odwołania podmiotu - "(...)"Sp. z o.o., z siedzibą
w "(...)", od decyzji "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia "(...)".12.2019 r., znak: "(...)"wymierzającej spółce działającej pod firmą "(...)"Sp. z o.o., z siedzibą w "(...)", za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych niespełniających wymagań jakości handlowej określonych
w przepisach o jakości handlowej, tj.:
- Pierogi z mięsem "(...)"a'400 g Produkt chłodzony, wielkość partii magazynowej: 187,6 (469 szt. a' 400 g), wielkość partii produkcyjnej: 17629,2 kg (44.073 szt. a'400 g), oznaczonej terminem przydatności do spożycia: Należy spożyć do: 15.09.2018, Numer partii "(...)" data produkcji: 21.08.2018 r., cena zbytu brutto: 3,46 zł/szt.,
- Pierogi z mięsem ""(...)"a'400 g Produkt chłodzony, wielkość partii magazynowej: 313,6 kg (784 szt. a' 400 g), wielkość partii produkcyjnej: 802,8 kg (2.007 szt. a'400 g), oznaczonej terminem przydatności do spożycia: Należy spożyć do: 14.09.2018, Numer partii "(...)", data produkcji: 20.08.2018 r., cena zbytu brutto: 3,21 zł/szt.,
karę pieniężną w wysokości 14.000 zł (słownie: czternaście tysięcy złotych), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, jakość handlowa to cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.
Powyższe oznacza, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze muszą spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeśli w przepisach o jakości handlowej zostały one określone oraz dodatkowe wymagania, jeżeli producent zadeklarował ich spełnienie.
Główny Inspektor podzielił pogląd organu I Instancji, że konsument ma prawo oczekiwać, iż nabywany przez niego produkt spełnia wymagania jakościowe, które zostały uregulowane przez ustawodawcę w obowiązujących przepisach prawa żywnościowego jak też parametry jakościowe zadeklarowane przez przedsiębiorcę w oznakowaniu wyrobu gotowego.
Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie producent w oznakowaniu wyrobu o nazwie "Pierogi z mięsem ""(...)"a'400 g Produkt chłodzony" zadeklarował (w wartości odżywczej), iż wyrób zawiera 8,5 g tłuszczu na 100 g produktu. Przeprowadzone badania laboratoryjne w zakresie tego parametru wykazały zawartość tłuszczu na poziomie 5,9 g/100 g, co wskazuje na zaniżenie tego parametru o 2,6 g/100 g. Należy zaznaczyć, iż badania odwoławcze przeprowadzone na wniosek strony potwierdziły zaniżenie zawartości tłuszczu w badanej próbce pobranej z kontrolowanej partii.
Niezależnie od powyższego organ wskazał, że w oznakowaniu pierogów o nazwie "Pierogi z mięsem "(...)"a'400 g Produkt chłodzony", producent umieścił sformułowanie ""(...)"wraz z grafiką (biało czarna rycina) przedstawiającą widok zabudowań i pól obrazujących obszar typowo wiejski, podczas gdy w składzie surowcowym kwestionowanego produktu zastosowano dozwoloną substancję dodatkową, tj.: sorbinian potasu - substancja konserwująca oraz teksturat białka sojowego, a system produkcji opierał się na zautomatyzowanej linii technologicznej do produkcji pierogów.
Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie dla zakwestionowanego wyrobu winna być zastosowana nazwa opisowa adekwatna do jego składu, tj. zawierająca wystarczająco dokładny opis produktu umożliwiający konsumentowi poznanie rzeczywistego charakteru środka spożywczego, jego składu i odróżnienie go od innych wyrobów, z którymi mogłyby zostać pomylony. Należy podkreślić, że nazwa powinna w pełni charakteryzować produkt, w tym również pod względem jego składu.
W składzie surowcowym kwestionowanej partii pierogów stwierdzono obecność dozwolonych substancji dodatkowych, tj. sorbinian potasu - substancja konserwująca oraz teksturat białka sojowego przy równoczesnym wskazaniu w oznakowania określenia ""(...)"" wraz z grafiką (biało czarną ryciną) przedstawiającą widok zabudowań i pól obrazujących obszar typowo wiejski. Powyższe oznakowanie wprowadza w błąd konsumenta, gdyż używanie sformułowania ""(...)"" w połączeniu z graficzną ilustracją przedstawiającą widok wiejskie - ryciny może kojarzyć się z produktem wiejskim, swojskim, który będzie posiadał prosty skład i został wyprodukowany prostymi metodami.
Natomiast przedmiotowy wyrób posiada w składzie dozwolone substancje dodatkowe, a jego produkcja odbywa się na zautomatyzowanej linii technologicznej do produkcji pierogów, pozwalającej na produkcję wyrobów garmażeryjnych na skalę przemysłową.
Za nieuzasadnione organ wskazał użycie w nazwie przedmiotowego wyrobu określenia ""(...)"", gdyż określenie to wprowadza w błąd konsumenta, poprzez sugerowanie, że wyrób został wytworzony w prosty domowy sposób podstawowych składników stosowanych w domowym prostym wyrobie pierogów.
Główny Inspektor JHARS podkreślił, iż określenie ""(...)"" nie jest elementem fantazyjnym. Przede wszystkim określenie ""(...)"" nie jest neutralnym określeniem - stanowiącym element nazwy produktu niepowiązanym w żaden sposób z produktem, co wyklucza uznanie nazwy "Pierogi z mięsem "(...)"a'400 g Produkt chłodzony" za nazwę wymyśloną - fantazyjną. W związku, z czym określenie ""(...)"" należy traktować, jako elementem opisu środka spożywczego.
Określenie ""(...)"" może zostać przez część konsumentów odczytywane jako istotne źródło informacji o produkcie, w tym o sposobie produkcji oraz o użytych składnikach.
Odnosząc się do modelu przeciętnego konsumenta, organ podkreślił, że przeciętny konsument jest co prawda osoba należycie poinformowaną, uważną i racjonalną, który potrafi wykorzystać posiadany zasób informacji do samodzielnej analizy adresowanych do niego przekazów rynkowych, ale nie upoważnia to producenta do stosowania oznaczeń, które wprowadzają konsumenta w błąd.
Zdaniem organu nadużyciem ze strony producenta, który zastosował mylące oznakowanie produktu, jest odesłanie konsumenta do szczegółowego analizowania składu produktu podanego na etykiecie, aby ten sam wyprowadził się z błędnego mniemania o właściwościach i cechach towaru, które wcześniej mu przypisywał na podstawie mylącego oznakowania wskazanego przez producenta w centralnej części etykiety towaru - wyrazistą czcionką w przeciwieństwie do wielkości czcionki, jaką producent wskazał wykaz składników.
Organ wskazał, że stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub, która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.
Oznacza to, że jeśli została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot wprowadził do obrotu artykuł rolno-spożywczy nieodpowiadający wymogom jakości handlowej, wojewódzki inspektor JHARS ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną, która nie może być niższa niż 500 zł. Tak też uczynił "(...)"Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
Pismem z dnia 4 czerwca 2019r. strona wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając:
1. naruszenie art. 6, 7, 8 oraz 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) ich niezastosowanie i niewyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności sprawy,
w szczególności rzekomo wprowadzającego w błąd charakteru oznaczenia ""(...)"", który to wprowadzający w błąd charakter oznaczenia został ustalony
w oparciu o dowody zupełnie dowolne i subiektywne przekonanie organu, bez oparcia w jakimkolwiek dowodzeniu (np. w postaci opinii biegłego oraz badań konsumenckich);
b) utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organu I instancji dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Organ odwoławczy za zgodną
z prawem uznał decyzję, która oparta została na sprzecznych i niespójnych ustaleniach z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez organ I instancji, a w szczególności przez pominięcie wyjaśnień i dowodów potwierdzających tezę, że cecha "swojskości" dotyczy produktu dobrze znanego, regionalnego i brak jest jakiegokolwiek związku pomiędzy "swojskością ", a "domowym", " tradycyjnym" sposobem wytwarzania produktów;
c) pominięcie okoliczności, że w toku wcześniejszych kontroli nie dostrzeżono i nie zakwestionowano obecnie spornych uchybień, co może być traktowane jako naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, bowiem "(...)"Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w "(...)"w sprawie prowadzonej w sprawie znak: "(...)"przeprowadził kontrolę w zakresie jakości handlowej wyrobów garmażeryjnych
w Przedsiębiorstwie Gastronomiczno - Produkcyjno - Hadlowym "(...)" (poprzednik prawny spółki "(...)". z o.o.) tj. Pierogów z mięsem "(...)"a' 400 g. W przedmiotowym postępowaniu organ kontrolujący zakwestionował jedynie określenie ""(...)"" na kontrolowanym produkcie, nie kwestionując w wydanej decyzji określenia "(...)" a samo wskazanie
w piśmie ewentualnych uchybień nie było w ocenie Skarżącej wystarczające.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że określenie "(...)"" wraz z grafiką przedstawiającą widok zabudowań i pól obrazujących obszar typowo wiejski użyte w oznakowaniu produktu "Pierogi z mięsem "(...)"" może wprowadzić konsumenta w błąd co do właściwości środka spożywczego, w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, składu, ilości, trwałości oraz metod wytwarzania lub produkcji, gdyż produkt ten wytwarzany jest przy użyciu zautomatyzowanej linii technologicznej, a w składzie surowcowym produktu znajdują się sorbinian potasu (substancja konserwująca), podczas gdy:
- po pierwsze, określenie "(...)"" nie odnosi się w ogóle do metod wytwarzania i składu tego produktu;
- po drugie, sorbinian potasu jest wymieniony w składzie surowcowym więc nie może dojść do wprowadzenia konsumenta w błąd co do jego składu, gdyż przyjmując normatywny wzorzec przeciętnego konsumenta: dobrze poinformowanego, dostatecznie uważnego i ostrożnego, należy uznać, że konsument — chcąc kierować się składem produktu przy jego zakupie — sprawdzi jego skład surowcowy, a nie będzie kierować się jedynie określeniem jego nazwą;
- po trzecie, oznakowanie produktu w żaden sposób nie wskazuje ani sugeruje, że produkt jest wykonywany ręcznie czy w inny sposób, który nie miałby "przemysłowego charakteru", więc nie może wprowadzać w błąd przeciętnego konsumenta;
- po czwarte nazwa ta w żadnym z oznaczeń nie sugeruje konsumentowi wyjątkowości pochodzenia produktu, ponadto zawiera pełny i rzeczywisty skład surowcowy użyty do produkcji tego produktu zgodny z dokumentacją przedłożoną przez stronę skarżącą w toku postępowania (skład surowcowy opisany wyraźnie na opakowaniu), a nadto jest nazwą powszechnie stosowaną w produkty i spożywczej, bez konieczności spełniania wyjątkowości w zakresie składu, jak i procesu produkcyjnego;
3. naruszenia prawa materialnego tj. art. 17 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 poprzez uznanie, iż określenie ""(...)"" nie jest neutralnym określeniem stanowiącym element nazwy, w sytuacji, gdy oznaczenie ""(...)"" jest dozwoloną w rozumieniu art. 17 ust. 4 rozporządzenia nazwą marki - zastrzeżonym znakiem towarowym występującą obok nazwy zwyczajowej "pierogi z mięsem";
4. naruszenie przepisu 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy stopień szkodliwej społeczności czynu oraz zakres naruszenia jest minimalny, gdyż producent zobowiązany był do wykorzystania opakowania narzuconego przez odbiorcę - sieć "(...)"pod sankcją wysokich kar umownych.
Mając na względzie podniesione zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie utrzymanej w mocy decyzji "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych oraz zasądzenie od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych na rzecz skarżącej "(...)" sp. z o.o. kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego na podstawie norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią mocy nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artkułem rolno-spożywczym zafałszowanym jest produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli:
a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,
b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,
c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Zgodnie z art. 3 pkt 5 Ustawy, jakość handlowa oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.
Oznakowanie winno zawierać informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego, w szczególności: nazwę, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu (pkt 1); inne dane umożliwiające identyfikację artykułu rolno-spożywczego oraz odróżnienie go od innych artykułów rolno-spożywczych (pkt 2).
Szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawarto w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiej i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 które weszło w życie z dniem 13 grudnia 2014 r. Dlatego dostosowano przepisy ustawy
z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
do przepisów rozporządzenia nr 1169/2011.
Jako wymóg podstawowy rozporządzenie nr 1169/2011 w art. 6 wskazuje, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Według art. 2 ust. 2 lit. a) ww. rozporządzenia informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011). Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2 tego aktu).
Akt ten ma zastosowanie do podmiotów działających na rynku spożywczym na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Podkreślenia wymaga, że informacje na temat żywności, także te znajdujące się na etykiecie, zgodnie art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011, nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności:
a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji;
b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;
c) przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych;
d) przez sugerowanie poprzez wygląd, opis lub prezentacje graficzne, że chodzi o określony środek spożywczy lub składnik, mimo że w rzeczywistości komponent lub składnik naturalnie obecny lub zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem.
Ponadto informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, w myśl art. 7 ust. 2 aktu. Termin "znakowanie", zgodnie z definicją zawartą w art. 2 lit. k rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, oznacza: "wszelkie terminy, słowa, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy firmowe, ilustracje lub symbole powiązane z wszelkimi opakowaniami i umieszczane na nich, a także na dokumentach, materiałach informacyjnych, etykietach, tabliczkach, pierścieniach lub opaskach towarzyszących produktowi lub odnoszących się do niego."
Przez etykietowanie według art. 2 ust. 2 lit. j) rozporządzenia 1169/2011 rozumie się natomiast wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej.
Zważywszy na treść przywołanych przepisów podkreślić należy znaczenie tego elementu oznakowania artykułu rolno - spożywczego wprowadzanego do obrotu, którym jest jego nazwa i skład produktu, pod którą produkt funkcjonuje, jest oferowany i jest dostępny na rynku dla konsumentów. Nazwa jest więc pierwszą informacją o produkcie, która trafia do konsumenta i ma zasadnicze znaczenie dla podejmowania decyzji o zakupie danego produktu. Podobną wagę należy przypisać oznaczeniu produktu na opakowaniu, w tym poprzez jego ilustrację.
Oczywistym potwierdzeniem tego wniosku jest treść regulacji zawartej w art. 8 w związku z art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, która w zakresie określonych nią celów akcentuje potrzebę ochrony interesów konsumentów poprzez tworzenie unormowań umożliwiających im podejmowanie świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie oszukańczym lub podstępnym praktykom (a), fałszowaniu żywności (b), oraz wszelkim praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd (c), w tym właśnie poprzez zapobieganie działaniom oraz praktykom znakowania produktów mogących wprowadzać ich w błąd.
Sąd podziela stanowisko organów, że konsument ma prawo oczekiwać,
że nabywany przez niego produkt spełnia wymagania jakościowe, które zostały uregulowane przez ustawodawcę w obowiązujących przepisach prawa żywnościowego, jak też parametry jakościowe zadeklarowane przez przedsiębiorcę w oznakowaniu wyrobu gotowego.
W rozpatrywanej sprawie producent w oznakowaniu wyrobu o nazwie "Pierogi z mięsem "(...)"" a'400 g Produkt chłodzony" zadeklarował (w wartości odżywczej), iż wyrób zawiera 8,5 g tłuszczu na 100 g produktu. Przeprowadzone badania laboratoryjne w zakresie tego parametru wykazały zawartość tłuszczu na poziomie 5,9 g/100 g, co wskazuje na zaniżenie tego parametru o 2,6 g/100 g. Badania odwoławcze przeprowadzone na wniosek strony skarżącej potwierdziły zaniżenie zawartości tłuszczu w badanej próbce pobranej z kontrolowanej partii.
Producent zadeklarował na etykiecie konkretne wartości składników odżywczych, w tym też zawartość tłuszczu. Tym samym wartości te winny być zgodnie z wartościami rzeczywiście obecnymi w produkcie gotowym. W przypadku, gdy deklaracja producenta nie jest spełniona, konsument jest wprowadzony w błąd, co do właściwego składu nabywanego artykułu rolno- spożywczego i tym samym może być naruszony jego interes ekonomiczny, gdyż w efekcie otrzymuje on produkt o odmiennych cechach niż wynikające z jego oznakowania.
Brak spełnienia deklaracji jakościowej wskazanej przez stronę w oznakowaniu produktu wprowadza konsumenta w błąd co do jego składu i stanowi o jego niewłaściwej jakości handlowej.
Ponadto jak zauważył organ w oznakowaniu pierogów o nazwie "Pierogi z mięsem "(...)"a'400 g Produkt chłodzony", producent umieścił sformułowanie ""(...)"" wraz z grafiką (biało czarna rycina) przedstawiającą widok zabudowań i pól obrazujących obszar typowo wiejski, podczas gdy w składzie surowcowym kwestionowanego produktu zastosowano dozwoloną substancję dodatkową, tj.: sorbinian potasu - substancja konserwująca oraz teksturat białka sojowego, a system produkcji opierał się na zautomatyzowanej linii technologicznej do produkcji pierogów.
Należy zauważyć, iż w wyżej już wskazanym art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż informacje na temat żywności nie mogą w jakikolwiek sposób wprowadzać konsumenta w błąd, a w szczególności, co do właściwości produktu jego metod wytwarzania lub produkcji, jak też jego składu. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.
W składzie surowcowym kwestionowanej partii pierogów stwierdzono obecność dozwolonych substancji dodatkowych, tj. sorbinian potasu - substancja konserwująca oraz teksturat białka sojowego przy równoczesnym wskazaniu w oznakowaniu określenia ""(...)"" wraz z grafiką (biało czarną ryciną) przedstawiającą widok zabudowań i pól obrazujących obszar typowo wiejski.
Sąd podziela stanowisko organu, że powyższe oznakowanie wprowadza
w błąd konsumenta, gdyż używanie sformułowania ""(...)"" w połączeniu z graficzną ilustracją przedstawiającą widoki wiejskie - ryciny może kojarzyć się z produktem wiejskim, swojskim, który będzie posiadał prosty skład i został wyprodukowany prostymi metodami.
Oznakowaniem wprowadzającym w błąd jest niewątpliwie bowiem oznakowanie mylące (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2359/12) - a więc takie, które może skłonić konsumenta do podjęcia decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął - a ocena czy w danym przypadku zachodzi ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd dokonywana być powinna przy uwzględnieniu kryterium odwołującego się do modelu przeciętnego konsumenta (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1954/12). Zresztą, co wymaga podkreślenia Sądu, oznakowanie wprowadzające w błąd to nie tylko oznakowanie nieprawdziwe lub mylące, ale również niepełne, niewystarczające nieprecyzyjne czy wieloznaczne (wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2359/12), a zatem takie jak w rozpoznanej sprawie. W nazwie ""(...)"Herbatka owocowo ziołowa" wymieniono nazwę jednego konkretnego owocu –maliny z dodanym słowem "moc" oznaczającym m.in. intensywność, stopień stężenia, podczas gdy malina jest jednym z wielu składników herbatki, ilościowo nie przewyższającym innych. Zastosowanie zatem w nazwie produktu słów "malinowa moc" należy uznać za co najmniej nieprecyzyjne, mylące bo sugerujące chociażby, że herbatka wytworzona została w przeważającej części z malin. Innymi słowy może wprowadzić potencjalnego konsumenta w błąd co do jej składu.
Tymczasem oznakowanie opakowania powinno w sposób rzetelny odzwierciedlać rzeczywisty skład artykułu spożywczego i nie pozostawać żadnych wątpliwości po stronie konsumenta chociażby co do jego właściwości, czy tez składu (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2033/13). Podkreślenia wymaga, że restrykcyjne wymogi dotyczące oznakowania produktów spożywczych formułowane są z uwagi na ochronę konsumenta jako słabszej strony obrotu, stąd też wszelkie wątpliwości co do prawidłowości oznaczenia składu produktu powinny być interpretowane mając na uwadze realizację tej ochrony.
Konsekwencją stwierdzonych naruszeń było nałożenie przez organ kary administracyjnej. Stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub, która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł. Organ wyjaśnił, że nakładając karę w wysokości 14.000 zł, uwzględnił ustawowe przesłanki tj. rodzaj i charakter naruszonego dobra, tj. interes ekonomiczny konsumenta, jego prawo do rzetelnej informacji o produkcie oraz rozmiar wyrządzonej lub grożącej szkody, motywację przedsiębiorcy, sposób i okoliczności popełnionego czynu, w tym wagę naruszonych obowiązków w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami.
Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji prowadząc postępowanie zastosowały się do zasad postępowania wskazanych w art.: 7, 8, 75, 77, 78 oraz 80 k.p.a. w efekcie, którego wydał poprawną decyzję, której treść jest zgodna z wymaganiami art. 107 w tym § 1 i § 3 k.p.a.
Działanie skarżącej nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, co zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wszelkie zgłaszane przez nią wątpliwości zostały wyczerpująco wyjaśnione w zaskarżonej decyzji, która zawiera wyjaśnienie przyczyn zastosowania przez organ stosownej sankcji.
W związku z powyższym, Sąd doszedł do wniosku, iż nie są zasadne zarzuty nie dość wnikliwego przeanalizowania materiału dowodowego w sprawie, gdyż organy obydwu instancji dokonały zarówno merytorycznej, jak i formalno-prawnej oceny i kontroli materiału dowodowego w sprawie, stosując właściwą podstawę prawną i odzwierciedlając pełen tok rozumowania prowadzący do podjętych rozstrzygnięć w uzasadnieniach swoich decyzji.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja spełnia wszystkie wymogi wskazane w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
Organ II instancji w wyniku analizy pełnego materiał dowodowego zgromadzonego w sprawie uwzględniając wszelkie zasady proceduralne podjął rozstrzygnięcie zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i słusznie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło