VI SA/Wa 1443/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. K. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej: udp) oraz załącznika nr 1 pkt 12 lit. f do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie z 22 marca 2011 r."), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm., dalej: "utd"), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez A. K. (dalej: "skarżący") od decyzji GITD z dnia [...] kwietnia 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł, - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji GITD wskazał, że w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej [...] na odcinku G. – J. w kierunku G. poruszał się samochód ciężarowy marki [...] o nr rej [...], o dopuszczalnej masie całkowitej równej 24000 kg, bez uiszczenia opłaty o której mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 udp. Niniejszy odcinek drogi jest wskazany w załączniku nr 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r. Powyższe okoliczności ustalono w oparciu o zapis ewidencyjny nr [...] zarejestrowany przez urządzenie kontrolne (bramownicę) o numerze identyfikacyjnym [...] zlokalizowaną w miejscu: F. – B. znajdującym się w pasie drogowym ww. płatnego odcinka drogi ekspresowej [...]. W oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) organ prowadzący postępowanie ustalił posiadacza pojazdu samochodowego o nr rej. [...]. Na podstawie art. 78 ust. 4 i ust. 5 upd organ wezwał posiadacza ww. pojazdu do wskazania osoby kierującej pojazdem w dniu [...] lipca 2011 r. Z treści oświadczenia, które wpłynęło do siedziby GITD w dniu [...] września 2011 r. wynika, że w czasie powstałego naruszenia pojazdem samochodowym o nr rej. [...] kierował p. A. K. Ponadto w oświadczeniu tym wskazano, iż przed wprowadzeniem obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, posiadacz ww. pojazdu uzyskał informację na infolinii viaToll, że "pojazdy specjalne nie podlegają obowiązkowi uiszczania opłaty. W związku z powyższym zapewnieniem w pojazdach nie zainstalowano urządzeń viaBox. Nadto podano, iż po otrzymaniu wezwań z GITD, ponownie skontaktowano się z infolinią viaToll, jednakże tym razem uzyskano informację o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, także przez pojazdy specjalne. Poinformowano również, iż w dniach [...]-[...] września 2011 r. wszystkie pojazdy przedsiębiorcy zostały wyposażone w niezbędne urządzenia viaBox. Pismem z dnia [...] października 2011 r. GITD zawiadomił skarżącego o wszczęciu wobec niego z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnej drodze krajowej. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. GITD wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. (podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat, działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad) do złożenia wyjaśnień związanych z przedmiotowym przejazdem, a w szczególności do wskazania, czy została uiszczona opłata elektroniczna za ten przejazd. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. wskazała, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej [...] na G. – J. Operator systemu elektronicznego poboru opłat zawarł umowę z użytkownikiem ww. pojazdu w dniu [...] września 2011 r. Spółka poinformowała, że umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, gdyż jest to umowa do konta w trybie przedpłaconym. Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że kierujący – A. K. – nie uiścił opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej [...] na G. – J. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie następujących dowodów: zapisu ewidencyjnego ER o numerze identyfikacyjnym [...] - oświadczenia właściciela pojazdu, w którym wskazano osobę kierującą pojazdem, - dokumentacji fotograficznej z przedmiotowego przejazdu, - pisma informacyjnego z Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2012 r. W oparciu o te ustalenia faktyczne GITD wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 3000 zł. Strona – pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. - złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od ww. decyzji. Skarżący powołał się na okoliczność błędnie uzyskanej informacji na infolinii viaToll dotyczącej zwolnienia pojazdów specjalnych z obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Po rozpoznaniu ww. wniosku skarżącego, GITD decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. GITD powołał przepisy ustawy o drogach publicznych, tj. art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1, art. 13k ust. 1 pkt 1 oraz ustawy o transporcie drogowym, tj. art. 51 ust. 6 lit. b, art. 50 pkt 1 lit. j regulujące system elektronicznego poboru opłat oraz kar za brak ich uiszczenia. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią A. K., który kierował w dniu [...] lipca 2011 r. kontrolowanym zespołem pojazdów. Należy zaznaczyć, że w dniu [...] grudnia 2011 r., po zakończeniu kontroli drogowej, A. K. zostało doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Organ stwierdził, że z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd poruszał się w dniu [...] lipca 2011 r. po płatnym odcinku drogi ekspresowej [...] wymienionym w załączniku nr 1 pkt 12 lit. f do rozporządzenia z 22 marca 2011 r. oraz że za kontrolowany przejazd, który został zarejestrowany przez bramownicę kontrolną nr [...] o godz. [...] nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższe potwierdza znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna z przejazdu oraz informacje uzyskane od Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. Operator systemu elektronicznego poboru opłat zawarł umowę z użytkownikiem pojazdu o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. Na podstawie informacji uzyskanych od Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. organ stwierdził, że za kwestionowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ użytkownik pojazdu nie posiadał zawartej umowy z operatorem systemu viaToll oraz w pojeździe nie znajdowało się urządzenie viaBox służące do naliczania i pobierania opłat elektronicznych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp za przejazd wykonywany przedmiotowym pojazdem w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej [...] na odcinku G. – J. w kierunku G. należało wymierzyć karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. W kontrolowanym pojeździe nie znajdowało się urządzenie viaBox. Dlatego też nie został spełniony przez kierującego obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po płatnej drodze krajowej określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a zatem zastosowanie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp i wymierzenie za sporny przejazd kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych było w pełni uzasadnione. Odnosząc się zarzutu zawartego w odwołaniu dotyczącego błędnie uzyskanej informacji na infolinii viaToll dotyczącej zwolnienia pojazdów specjalnych z obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, organ wskazał na treść art. 13 ust. 3a udp zawierającego enumeratywną listę kategorii pojazdów wyłączonych spod obowiązku ponoszenia opłat za przejazd drogami krajowymi. Powyższy przepis nie wyklucza obowiązku ponoszenia opłaty elektronicznej przez pojazdy specjalne, a zatem podnoszone przez skarżącego okoliczności pozostają bez wpływu na przepisy prawa zastosowane w zaskarżonych decyzjach. GITD stanął na stanowisku, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych, czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może niewątpliwie być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Organ wyjaśnił również, że wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej, a jedynie stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. W ocenie GITD, z analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że naruszenie prawa spowodowane było brakiem urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej w pojeździe, a więc okolicznością zależną od skarżącego. Obowiązek posiadania ww. urządzenia jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym, gdyż obecnie nie jest możliwe uiszczenie opłaty elektronicznej w inny sposób. Zdaniem organu, decydując się na przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej skarżący powinien powziąć wszelkie niezbędne informacje na temat obowiązku ponoszenia opłaty elektronicznej i warunków, jakie trzeba spełnić, by w prawidłowy sposób uiścić opłatę i tym samym dochować wszelkich starań, by nie naruszyć przepisów udp. Nadto podkreślono, że rodzaje pojazdów za przejazd którymi ustalono obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, są określone w przepisach upd, która została prawidłowo opublikowana w Dzienniku Ustaw. GITD podkreślał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. zawiera dwa załączniki, które przedstawiają zamknięty katalog dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi należy uiścić wymaganą opłatę elektroniczną, co wiąże się z obowiązkiem posiadania w pojeździe wymaganego urządzenia viaBox umożliwiającego prawidłowy pobór opłaty. W załącznikach są wymienione zarówno poszczególne autostrady, drogi ekspresowe, jak i drogi krajowe, za przejazd którymi należy uiścić stosowaną opłatę. Organ zaznaczył, że w załączniku nr 1 pkt 12 lit. f tego rozporządzenia wymieniona jest droga krajowa nr [...], czyli droga, po której poruszał się w dniu [...] lipca 2011 r. kontrolowany kierowca. Zatem za przejazd tą drogą powinna być pobrana oplata elektroniczna. Trzeba zaznaczyć, iż odcinek drogi ekspresowej [...], tj. G. – J., został wyraźnie wskazany w ww. rozporządzeniu, zatem w sposób jasny i precyzyjny została ustalona droga krajowa, za przejazd którą należy uiścić opłatę. Dlatego też skarżący, zdaniem organu, powinien albo wybrać inną, alternatywną, niepłatną drogę krajową, albo powinien zaopatrzyć pojazd w urządzenie viaBox w celu prawidłowego uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd płatną drogą, czego kierujący w konsekwencji nie uczynił. GITD wskazywał, że z treści art. 13 ust. 1 pkt 3 udp jasno wynika, że obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej dotyczy pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ww. ustawy. Jednak aby wymagana opłata elektroniczna za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej została pobrana w prawidłowy sposób, każdy kierujący jest zobowiązany posiadać w pojeździe wymagane urządzenie stosownie do treści art. 13i ust. 3 udp, zgodnie z którym podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ww. ustawy. Zatem przed wjazdem na płatny odcinek drogi krajowej w pojeździe powinno znajdować się wymagane urządzenie, za pośrednictwem którego w prawidłowy sposób będzie pobierana opłata elektroniczna. Organ podkreślił, że opłata elektroniczna jest naliczana i pobierana jedynie przy pomocy zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox. Brak takiego urządzenia pokładowego w pojeździe, co miało miejsce w niniejszej sprawie, skutkuje obowiązkiem nałożenia (z woli ustawodawcy) właśnie na kierującego pojazdem kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. Niedopełnienie obowiązku w postaci braku zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox skutkuje niewniesieniem opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. Odnosząc się do argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy GITD wskazał, że okoliczności te nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego i uchylenia nałożonej kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych kary pieniężne są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których strona (kierujący) dopuściła się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Odpowiedzialność administracyjna przewidziana w ustawie o drogach publicznych nie jest oparta na zasadzie winy, lecz powstaje w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego. Organ podkreślał, iż ustawodawca nie przewidział możliwości nakładania kary pieniężnej za przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia wymaganej opłaty w zależności od sytuacji rodzinnej, majątkowej kierującego. Ponadto zaznaczył, iż ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej w zależności od możliwości finansowych, zdarzeń losowych czy rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez kierującego pojazdem samochodowym. Konkludując powyższe GITD stwierdził, że korzystający z drogi publicznej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej [...] na odcinku G. – J. był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i karę pieniężną w wysokości 3000 zł za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp nałożył słusznie i zgodnie z prawem. Skargę na opisaną wyżej decyzję wniósł A. K., który zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt. 1 utd z uwagi na nałożenie kary administracyjnej na kierującego pojazdem (skarżącego), w sytuacji gdy zobowiązanym do uiszczenia opłaty elektronicznej, za przejazd po drodze krajowej jest inny podmiot, tj. korzystający z drogi krajowej (jak wskazuje skarżący pracodawca skarżącego); - przepisów prawa materialnego w szczególności art. 13k ust. 1 pkt 1 utd, poprzez jego błędną wykładnię, czego skutkiem jest wielokrotne nałożenie kary pieniężnej, za ten sam odcinek drogi; - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego dostępnego materiału dowodowego. Przy tak skonstruowanych zarzutach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2012r., ewentualnie o uchylenie decyzji GITD z dnia [...] lutego 2014 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. GITD w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję GITD z dnia [...] lutego 2014 r., którą po ponownym rozpatrzenie sprawy na wniosek złożony przez p. A. K. (skarżącego) od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł, - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt. 1 utd m.in. ze względu na błędne nałożenie kary pieniężnej na kierującego pojazdem a nie na korzystającego z drogi krajowej (przedsiębiorcę) oraz wielokrotne nałożenie kary pieniężnej, za ten sam odcinek drogi, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpujący rozpatrzenia materiału dowodowego. Jak już wskazano, w podstawie prawnej i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano m.in. art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1 pkt 3 udp W myśl art. 5 ust. 1 udp do dróg krajowych zalicza się: 1) autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych; 2) drogi międzynarodowe; 3) drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych; 4) drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów); 5) drogi alternatywne dla autostrad płatnych; 6) drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich; 7) drogi o znaczeniu obronnym. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Według art. 13ha ust. 1 udp, opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Zgodnie z art. 51 ust. 6 lit. b utd Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w udp. Według art. 50 pkt 1 lit. j utd, do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. GITD wskazał, że w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej [...] na odcinku G. – J. w kierunku G. poruszał się samochód ciężarowy marki [...] o nr rej [...], o dopuszczalnej masie całkowitej równej 24000 kg, bez uiszczenia opłaty o której mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 udp. Przedmiotowy odcinek drogi jest wskazany w załączniku nr 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 22 marca 2011 r. elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (w pkt 12 lit. f). ` Odnosząc się zarzutu zawartego w odwołaniu dotyczącego błędnie uzyskanej informacji na infolinii viaToll dotyczącej zwolnienia pojazdów specjalnych z obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, organ wskazał na treść art. 13 ust. 3a udp. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat m.in. za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Natomiast zgodnie z ust. 3a powołanego przepisu od opłat, o których mowa w ust. 1 pkt 3, są zwolnione pojazdy: 1) Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a także sił zbrojnych państw obcych, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, tak stanowi; 2) służb ratowniczych, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej, Inspekcji Transportu Drogowego, Służby Celnej oraz Policji; 3) zarządcy dróg krajowych wykorzystywane do utrzymania tych dróg. Ma rację organ orzekający w sprawie, że powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, jest kompletne i dotyczy wyłącznie pojazdów wymienionych w art. 13 ust. 1 pkt 3 utd. Ustawa – Prawo o ruchu drogowym, zawierającym definicje ustawowe, w art. 2 pkt 36 i 37 rozróżnia pojazdy specjalne, przez które rozumie pojazdy samochodowe lub przyczepy przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji, od pojazdów używanych do celów specjalnych, przez które rozumie się pojazdy samochodowe przystosowane w sposób szczególny do przewozu osób lub ładunków, używane przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Biuro Ochrony Rządu, Straż Graniczną, kontrolę skarbową, Służbę Celną, jednostki ochrony przeciwpożarowej, Inspekcję Transportu Drogowego i Służbę Więzienną. W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3a udp jest w istocie obojętne, jaki charakter miał pojazd skarżącego: pojazdu specjalnego czy pojazdu używanego do celów specjalnych. Istotne jest natomiast, że żaden z tego rodzaju (kategorii) pojazdów nie został wymieniony w tym przepisie, a więc w sposób niewątpliwy nie podlegał zwolnieniu przewidzianym w tym przepisie. Oznacza to m.in., jak trafnie zauważył organ, że powyższy przepis nie wyklucza obowiązku ponoszenia opłaty elektronicznej przez pojazdy specjalne, a zatem podnoszone przez skarżącego okoliczności pozostają bez wpływu na podstawę prawną zaskarżonych decyzji. W tym przypadku GITD zajął właściwe stanowisko, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych i ich uprawnień związanych z kategorią prowadzonych pojazdów. Brak wiedzy w tym zakresie nie może być tłumaczony uzyskanej stosownej informacji na infolinii viaToll. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niewłaściwego ustalenia osoby zobowiązanej do uiszczenia nałożonej kary należy się najpierw odwołać do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, który stanowi, że za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Stąd też powszechny jest pogląd, że kara taka nakładana jest na kierowcę. W praktyce – jak Sądowi wiadomo – kara w tej wysokości jest w różny sposób rozliczana między stronami, tj. kierowcą przedsiębiorcą, poczynając od całkowitego jej zwrotu kierowcy przez przedsiębiorcę, po jej podział według uzgodnionego klucza. Nie są jednak rzadkie przypadki, gdy przedsiębiorca odmawia partycypacji w uiszczeniu kary, za przejazd który zlecił bez wyposażenia go w viaToll. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Oczywiście, kierowca ma prawo dochodzenia swoich roszczeń w drodze cywilnej, ale często w istniejących realiach jest to uprawnienie czysto teoretyczne (brak pracy w małych miejscowościach, długotrwały i kosztowny proces, itp.). Dlatego też należy zauważyć, że, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania..., w myśl którego opłatę elektroniczną wnosi się w formie m.in. (pkt 1) przedpłaty, polski system poboru opłat elektronicznych za przejazd po określonych drogach krajowych lub ich wyznaczonych odcinkach wyklucza – co do zasady – powstanie debetu na koncie użytkownika takiej drogi. Użytkownik taki albo ma zawartą umowę z operatorem, zainstalowane urządzenie viaBOX oraz odpowiednie środki na koncie, albo nie powinien w ogóle wjeżdżać na taką drogę – pod rygorem nałożenia określonej wyżej pieniężnej kary administracyjnej. W żadnym zaś razie system ten nie przewiduje możliwości późniejszego, już po wjeździe na drogę, uzupełnienia środków na koncie np. w najbliższej stacji paliw. Jest to rozwiązanie, za którym – wobec znacznej mobilności środków transportu – przemawiają istotne argumenty. Z brzmienia całości tego przepisu wynika, w ocenie Sądu, że obowiązek wyposażenie pojazdu w odpowiednie urządzenie do rejestracji opłat, zabezpieczenie środków finansowych na te opłaty oraz ich uiszczanie, a także obowiązek zapłaty nałożonych kar obciąża – generalnie biorąc – przedsiębiorcę. Posługiwanie się w tym przypadku przez ustawodawcę pojęciem "użytkownika" lub "korzystającego", którym jest - zgodnie z § 2 pkt 5 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury - podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, jest następstwem wielości desygnatów tego pojęcia, obejmującego zarówno osoby prawne, jak i osoby prowadzące działalność gospodarczą, a także osoby fizyczne. W rozpatrywanej sprawie strona podniosła wprost zarzut ukarania niewłaściwej osoby, a zatem zarzutu o charakterze podmiotowym. Za pozbawione głębszej refleksji należy uznać zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania (a właściwie ich brak) i ustalenia organu odwoławczego dotyczące kierującego pojazdem – zwłaszcza w kontekście art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych. Już na marginesie trzeba wskazać, że późniejsze zmiany poszły w tym właśnie kierunku (por. ustawę z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych, ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym – Dz. U. 2014, poz. 1310). Jest jednak oczywiste, że zmiany te jako późniejsze nie miały zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Wjeżdżający na drogę płatną (jej odcinek) kierowca powinien zostać o tym poinformowany przez stosowny znak drogowy. Zgodnie z art. 1 udp "Drogą publiczną jest droga (...), z której może korzystać każdy (...). Nie oznacza to, oczywiście, że przejazd po każdej drodze jest bezpłatny, ale oznakowanie dróg, a w szczególności wskazanie, które z nich mają charakter płatny, powinno zagwarantować kierowcy możliwość wyboru drogi, w tym również rezygnację z przejazdu po drodze płatnej. |W wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa2145/14 stwierdzono wprost, że odpowiednie oznakowanie drogi jest| |przesłanką wymierzenia wskazanej kary pieniężnej, a jego brak to uniemożliwia. Wynika to m.in. z powołanych wyżej przepisów prawnych, a| |w szczególności z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę | |elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, a także rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i | |Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 ze zm. (dalej rozporządzenie w | |sprawie znaków i sygnałów drogowych) wydane na podstawie art. 7 ust. 2 prd określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu | |drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego | |znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol | |umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do § 65 ust. 3 tego rozporządzenia | |umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym | |pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw | |Wewnętrznych i Administracji z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów | |drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r. | |Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 prd, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i | |sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe | |warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach | |(Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 702) zmieniającym powyższe| |rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod | |znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E – 15d lub innej drogi krajowej E – 15a, występującym samodzielnie (§ | |6.3.7.9.). | |Jak wskazano w powołanym wyżej wyroku WSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. | |II GSK 1467/12 (por. też wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. II GSK 1434/12) przywołując wskazaną regulację zauważył, że z przedstawionych | |unormowań wynika zobowiązanie zarządców dróg do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna, tabliczkami T-34. | |Według NSA "znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34 stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się | |znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć | |decyzję co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na | |którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi | |naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po | |drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego | |zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub | |informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisu nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści | |znaku kilku funkcji. Wymienione w tym przepisie funkcje znaków zostały ujęte w postaci alternatywy zwykłej, co oznacza, że znak może | |pełnić kilka funkcji w nim określonych. Za taką wykładnią przepisu art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym opowiedział się Trybunał | |Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt P9/03. Zdaniem Trybunału pogląd, że poszczególne kategorie znaków drogowych| |wymienione w treści art. 7 ust. 1 ustawy wykluczają się nie jest uzasadniony. Językowa wykładnia treści tego przepisu nie wyklucza | |funkcjonowania znaków drogowych łączących w swojej treści kilka funkcji, np. informacji i zakazu. Jeżeli bowiem zastanowić się nad rolą| |normatywną znaków drogowych, to regułą jest konstruowanie treści określonych nakazów czy zakazów postępowania w oparciu nie o jeden (i | |to realizujący tylko jedną funkcję) znak drogowy, ale o kilka z nich, wzajemnie się uzupełniających. Trybunał wskazał na przykłady | |znaków informacyjnych, które także służyć mogą do dekodowania norm nakazujących lub zakazujących, a których treść wcale tego rodzaju | |zakazów lub nakazów expressis verbis nie wyraża (np. znak informujący o początku pasa ruchu dla autobusów, znak początek pasa ruchu | |powolnego)". | |Czyniąc te rozważania NSA stwierdził w konsekwencji, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek | |uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki | |drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się na jakiej drodze się znajduje i dokonanie odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą| |płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można | |obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać kary pieniężnej. Aczkolwiek prawo administracyjne ujemne konsekwencje | |wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, | |nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych,| |wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez | |właściwe organy administracji. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 udp funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie | |powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą | |kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego| |przepisu, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikającej z | |norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa| |prawnego opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących | |prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość | |przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć | |możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, | |jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa | |umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P | |3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138). W tej sytuacji nie można poprawnie stosować ww. art. 13k ust. 1 pkt 1 udp bez przeprowadzenia | |wykładni systemowej tego przepisu. System prawa jest logiczną zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów | |prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych | |należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W ramach wykładni systemowej zewnętrznej punktem wyjścia jest | |Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1| |pkt 1 udp jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z | |dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku (por. cytowany tu ww. wyrok NSA z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12). | |W niniejszej sprawie organ administracji, stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, naruszył ten | |przepis przez wadliwą jego wykładnię. Uznał bowiem co do zasady za prawnie obojętną dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego | |przepisu okoliczność właściwego oznakowania drogi, po której poruszał się pojazd/zespół pojazdów kierowany przez skarżącego – jako | |drogi płatnej, podczas gdy dla właściwego zrekonstruowania normy prawnej objętej tym przepisem konieczne jest ustalenie, czy droga | |ta/odcinek drogi była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi w ww. przepisach aktów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych (udp)| |i ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd). | |Aczkolwiek skarżący korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. wykonywał przejazd | |zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i z tego tytułu był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak w | |realiach tej sprawy okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę | |pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej w pełnej wysokości. Obowiązkiem organu było bowiem (i będzie na etapie | |powtórnego postępowania) ustalenie czy odcinek drogi, po której poruszał się kierowany przez skarżącego zespół pojazdów (w tym wjazd na| |ten odcinek), był w dniu kontroli należycie oznakowany, zgodnie z ww. regulacją prawną, jako droga płatna. | |W myśl powyższego bowiem, organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących| |dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak | |stosownego oznakowania drogi jako płatnej, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Kwestia ta (oznakowania | |drogi) nie została w sprawie jednoznacznie wyjaśniona. W decyzji pierwszoinstancyjnej brak ustaleń na temat oznakowania drogi; a w | |decyzji drugoinstancyjnej też nie wypowiedziano się na ten temat. | |Ponownie rozpoznając sprawę, dopiero w następstwie wyjaśnienia kwestii oznakowania ww. odcinka drogi (według stanu na dzień kontroli), | |organ ustali, mając na uwadze poczynione wyżej oceny prawne i wskazania Sądu odnośnie dalszego postępowania, którymi jest związany, czy| |uchybienie przez skarżącego obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej czyni zgodną z prawem decyzję nakładającą na niego karę | |pieniężną za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia tej opłaty. | | | W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 250 ppsa