VI SA/Wa 1448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego M. O. z Kancelarii [...] sp. kom. przy ul. [...] W., kwotę 1481 (jeden tysiąc czterysta osiemdziesiąt jeden) złotych, w tym tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 264 (dwieście sześćdziesiąt cztery) złote oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków pełnomocnika. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we [...], wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088, z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] sierpnia 2006 r. nałożono na przedsiębiorcę – p. Z. S. - "[...]" (dalej strona, przedsiębiorca), karę pieniężną w kwocie 8000 zł Powyższą karę nałożono w następującym stanie faktycznym i prawnym. Mianowicie, dnia [...] sierpnia 2006 r. o godz. [...] na ul. W. w K. zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] kierowany przez przedsiębiorcę. Pojazdem przewożono ładunek tłucznia. W celu ustalenia charakteru przewozu kierowca został przesłuchany w charakterze świadka i zeznał, iż tłuczeń wiezie w celach prywatnych na budowę drogi na posesji żony. Wobec wiedzy organu kontrolującego co do dużej częstotliwości wykonywania podobnych przewozów przez przedsiębiorcę zaistniały wątpliwości co do prawdziwości zeznań kierowcy i co do rzeczywistego przeznaczenia ładunku. Kierowca podczas kontroli nie okazał wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego, nie okazał również samej licencji i wyjaśnił, że nie posiada tego rodzaju uprawnień. Organ I instancji stwierdził wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. W dniu [...] sierpnia 2006 r. strona dostarczyła wyjaśnienia wraz z wymaganymi dokumentami. W swoim piśmie strona poinformowała, iż towar przewożony przez nią w dniu kontroli został dostarczony w miejsce określone w protokole kontroli, a więc do posesji mieszczącej się w P. nr [...], której właścicielem jest żona przedsiębiorcy. W toku postępowania wyjaśniającego, organ i instancji zwrócił się do właściciela kopalni, na terenie której załadowywano pojazd strony z prośbą o dostarczenie dokumentów związanych z towarami kupowanymi lub odbieranymi przez przedsiębiorcę. Ponadto organ I instancji skierował do Urzędu Miasta i Gminy w B. zapytanie o prowadzone przez gminę inwestycje i roboty drogowe w miejscowości P. lub w miejscowościach ościennych, a także o wykonawców tych robót. Organ I instancji zważył, iż zebrany w trakcie postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż strona co najmniej od czerwca 2006 r. do [...] września 2006 r. wykonywała w sposób zorganizowany i ciągły zarobkowe przewozy rzeczy pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. bez posiadania wymaganej licencji. Powyższe potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, przede wszystkim kserokopie faktur, kserokopie dokumentów "WZ" dostarczone przez właściciela kopalni oraz dokumenty uzyskane z Urzędu Miasta i Gminy B., tj.: zamówienie nr [...] o wstępnej wartości 4400 zł. na transport złożone przedsiębiorcy oraz rachunki nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. i nr [...] z dnia [...] września 2006 r. wystawione przez firmę przedsiębiorcy dla Urzędu Miasta i Gminy w B. Wobec powyższego nie uznano argumentów strony dotyczących niezarobkowego charakteru wykonywanych przewozów na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w B. Z analizy w/w dokumentów bezspornie wynika, iż strona wykonywała transport drogowy towaru na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w B. od czerwca do [...] września 2006 r., wystawiając za wykonaną usługę rachunki. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego we [...] po dokonaniu analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i odniesieniu do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, tj. art. 4 ust. 1 ustawy (pojęcie krajowego transportu drogowego), art. 5 ust. 1 (wymóg uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego) oraz art. 92 ust. 1 (określający kary za odpowiednie naruszenia), a także załącznika do ustawy, w którym określono stawki kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia (lp. 1.1 "wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek") przeprowadził postępowanie dochowując wymagań określonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a., a także 75 § , 77 § 1 oraz 80 k.p.a. W postępowaniu tym jednoznacznie i bez wątpienia ustalono, że przedsiębiorca co najmniej w okresie od czerwca 2006r. do [...] września 2006 r. wykonywał w sposób zorganizowany i ciągły zarobkowe przewozy rzeczy pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t bez posiadania wymaganej licencji. Organ administracyjny, wskazując iż w postępowaniu wyjaśniającym wszczętym z urzędu w związku z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym odpowiedzialność strony nie jest rozpatrywana na zasadzie winy lub umyślności (które to przesłanki wpływają na wydanie orzeczenia w sprawie karnej lub o wykroczenie) stwierdził, iż wystąpienie naruszenia musi skutkować nałożeniem kary pieniężnej. W aktualnym stanie prawnym decyzja administracyjna wydawana przez organ ma bowiem charakter związany a nie uznaniowy, co oznacza, że jest aktem wydanym w oparciu o przepisy prawa materialnego nie przewidujące możliwości stosowania przez organ swobodnej interpretacji przepisów prawa. Odwołanie od powyższej decyzji złożył przedsiębiorca. Wniósł on o złagodzenie kary pieniężnej nałożonej decyzją organu I instancji. Swoją prośbę uzasadnia tym, iż naruszenie, które zostało udokumentowane przez inspekcję transportu drogowego zostało popełnione nieświadomie. Przedsiębiorca wyjaśnił, iż nie posiadał wiedzy, że są mu potrzebne dokumenty wskazane w decyzji przez Inspekcję. Stwierdził, iż nie świadczył i nie świadczy żadnych usług transportowych pojazdem marki [...]. Usługi, które wykonywał na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w B. od [...] czerwca 2006 r. do [...] września 2006 r. nie miały charakteru zarobkowego. Przez wykonanie tych usług przedsiębiorca miał odpracować podatek od środków transportu. Przedsiębiorca podniósł, iż jego dochody z tytułu prowadzenia usług taxi są bardzo niskie i w związku z powyższym nie był w stanie tego podatku zapłacić. Wyjaśnił, iż Urząd Miasta i Gminy w B. pozwolił w/w podatek odpracować w ten sposób. Ponadto przedsiębiorca podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej i w związku z tym wniósł o umorzenie nałożonej kary pieniężnej. Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2088 z późn. zm.), lp. 1.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez przedsiębiorcę, utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Główny Inspektor Transportu Drogowego po ponownej analizie materiału dowodowego uznał, iż strona bez wątpienia wykonywała transport drogowy rzeczy bez wymaganej licencji. Strona w odwołaniu przyznała, iż wykonywała usługi na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w B. od [...] czerwca 2006 r. do [...] września 2006 r. Argumenty strony, iż poprzez wykonanie tych usług miała odpracować podatek od środków transportu, w świetle obowiązujących przepisów prawa nie mogą wpłynąć na zmianę decyzji. Ponadto strona w odwołaniu podkreśliła, iż kurs wykonywany w dniu zatrzymania przez Inspekcję nie był kursem zarobkowym. W aktach sprawy jest faktura z dnia kontroli, tj. [...] sierpnia 2006 r., wystawiona na żonę przedsiębiorcy i dokument WZ, w którym jako odbiorca jest wskazany przedsiębiorca, jednak pozostały materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy wskazuje na to, iż strona wykonywała zarobkowo transport drogowy na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w B. Główny Inspektor Transportu Drogowego odnosząc się do wyjaśnień przedsiębiorcy zawartych w odwołaniu, iż naruszenie które zostało udokumentowane przez Inspekcję zostało popełnione nieświadomie oraz że przedsiębiorca nie posiadał wiedzy, iż są mu potrzebne dokumenty wskazane w decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora transportu Drogowego stwierdził, iż przedsiębiorca jest profesjonalistą, od którego można wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym także znajomości podstawowych przepisów dotyczących jego działalności. Sprawą przedsiębiorcy jest takie organizowanie prowadzonej przez niego działalności, aby przestrzegać obowiązujących przepisów. Rolą organów Inspekcji jest kontrola ich przestrzegania. W odniesieniu do argumentów strony, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej organ odwoławczy wyjaśnił, iż kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Natomiast gdy strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może - w oparciu o ustawę z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.) - wystąpić ze stosownym wnioskiem. Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedsiębiorca wnosząc o umorzenie przedmiotowej decyzji w całości oraz o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu skargi przedsiębiorca podniósł – odwołując się do przewozu wykonanego dnia [...] sierpnia 2006 r. - iż cały proces dowodowy organów Inspekcji służy tylko do uzasadnienia popełnionych przez nie błędów dowodowych. w związku z tym wniósł o uznanie, iż w dniu kontroli, tj. [...] sierpnia 2006 r., nie była wykonywana przez przedsiębiorcę działalność gospodarcza. Jednocześnie przedsiębiorca przedstawił swoją trudną sytuację materialną podnosząc, iż konieczność zapłaty nałożonej kary uniemożliwi zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny przedsiębiorcy (czworo dzieci w wieku szkolnym), a także przyczyni się do destabilizacji finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, stanowiącej jego jedyne źródło utrzymania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi oraz o oddalenie wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. W uzasadnieniu, podtrzymując na użytek odpowiedzi na skargę stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, oraz biorąc pod uwagę treść skargi zauważono, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Licencji udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat, uwzględniając wniosek przedsiębiorcy. Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym kto wykonuje transport drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z jej przepisów podlega karze pieniężnej. Konsekwencją tego rozwiązania jest lp. 1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którą wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 8000 zł. W trakcie postępowania wyjaśniającego organ I instancji uznał, iż materiał dowodowy pozwala stwierdzić bez wątpliwości, iż przedsiębiorca wykonywał w sposób zorganizowany i ciągły zarobkowe przewozy rzeczy pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t bez posiadania wymaganej licencji. Po ponownej analizie materiału dowodowego identyczne stanowisko w tej sprawie zajął Główny Inspektor Transportu Drogowego. W toku postępowania administracyjnego starannie dokonano ustaleń faktycznych i stosownie do tego zastosowano obowiązujące przepisy. Odzwierciedleniem tego jest uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, w którym stan faktyczny i prawny został szczegółowo wyartykułowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymująca w całości w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we [...], którą nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie 8000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Stan faktyczny sprawy został ustalony z wystarczającą dokładnością. Badanie dokumentów zakupu z kopalni tłucznia oraz dokumentów wystawianych przez przedsiębiorcę Urzędowi Miasta i Gminy w B. pozwoliło jednoznacznie i – jak zauważył organ I instancji - bez żadnej wątpliwości ustalić, że przedsiębiorca wykonywał transport drogowy materiałów do budowy dróg bez posiadania licencji. Fakty te stwierdzono na podstawie dokumentów uzyskanych z dwóch niezależnych źródeł. W tej sytuacji poddanie w wątpliwość przez przedsiębiorcę charakteru przewozu wykonywanego przez przedsiębiorcę dnia [...] sierpnia 2006 r. nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Z tego tytułu nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wysokości ściśle ustalonej w lp. 1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Za całkowicie nieprawdopodobne uznano, w ocenie Sądu – trafnie, tłumaczenie przedsiębiorcy dotyczące niezarobkowego charakteru wykonanych przewozów. Jeśli przez wykonanie tych usług przedsiębiorca miał odpracować podatek od środków transportu, to przecież nie w formie rzeczowej, lecz za wynagrodzeniem, z którego miał ewentualnie zapłacić wspomniany podatek. Było to więc oczywiste wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Nieświadomość popełnionego wykroczenia nie zwalnia też przedsiębiorcy od odpowiedzialności z tego tytułu. Ponadto organy orzekające w sprawie trafnie zauważyły, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego mają charakter szczególny. Są to mianowicie decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz innych przepisach krajowych, jest co do zasady oderwana od kwestii winy odpowiedzialnego przedsiębiorcy, a także od zaistnienia szkody bądź stanu zagrożenia nią. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest bowiem przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn – przy założonej odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania, czy ewentualnych żądań miarkowania wysokości kary. Ustawa nie określa jakichkolwiek przesłanek wyłączających odpowiedzialność (możliwość odstąpienia od wymierzenia kary) bądź prowadzących do jej ograniczenia. Organ inspekcji drogowej działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego – stwierdzenie określonego ustawą wykroczenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. Natomiast, jak wskazał Główny Inspektor Transportu Drogowego, istnieją podstawy prawne do ubiegania się przez przedsiębiorcę o umorzenie nałożonej kary lub jej rozłożenie na raty. Reasumując, Sąd nie stwierdził, by w rozpatrywanej sprawie naruszone zostały przepisy prawa materialnego, a w szczególności art. 4 ust. 1 ustawy (pojęcie krajowego transportu drogowego), art. 5 ust. 1 (wymóg uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego) oraz art. 92 ust. 1 (określający kary za odpowiednie naruszenia), a także załącznika do ustawy, w którym określono stawki kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia (lp. 1.1 "wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek") ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Organ przeprowadził postępowanie dochowując wymagań określonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a., a także 75 § , 77 § 1 oraz 80 k.p.a.; nie stwierdzono naruszenia tych przepisów, ani innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne przeprowadzono z dochowaniem odpowiednich przepisów postępowania, regulujących zarówno udział strony w tym postępowaniu, jak i dotyczących postępowania dowodowego, w tym – oceny dowodów. Organy orzekające w sprawie jasno przedstawiły w oparciu o jakie fakty podjęły decyzję i dlaczego te fakty uznały za uzasadnione. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.