VI SA/Wa 148/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi V. K. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. z dnia [...] maja 2005r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz V. K. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] października 2005r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. z dnia [...] maja 2005r. o odmowie wpisu na listę radców prawnych Pani V.K. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniach: 4,5,6 maja 2004r. Pani V. K. (dalej jako skarżąca) złożyła egzamin pisemny, z którego otrzymała jedną ocenę niedostateczną. Komisja Egzaminacyjna dopuściła ją do egzaminu ustnego, który odbył się w dniu 22 maja 2004r. Z egzaminu skarżąca otrzymała większość ocen niedostatecznych. Komisja Egzaminacyjna ustaliła ogólny egzamin jako niedostateczny. Skarżąca w dniu 1 czerwca 2004r. złożyła pismo, w którym wnosiła o unieważnienie egzaminu radcowskiego podnosząc, iż negatywny wynik egzaminu wynikał z jej złego stanu zdrowia, załączyła zaświadczenie potwierdzające przebywanie na zwolnieniu lekarskim w dniach od 15 marca do 30 kwietnia 2004r. W piśmie podnosiła również, iż w trakcie egzaminu pisemnego miała miejsce awaria sprzętu komputerowego, w rezultacie której zaginęła pisana przez nią praca. Praca w części została odzyskana dopiero po ok. 40 minutach, co uniemożliwiło jej dokończenie pracy i wprowadzenie do pracy niezbędnych korekt. Ten incydent dramatycznie – jej zdaniem - wpłynął na wynik egzaminu pisemnego z prawa gospodarczego, a następnie na przebieg i wynik egzaminu ustnego. W dniu [...] czerwca 2004r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w L. podjęła uchwałę Nr [...] odmawiającą skarżącej wpisu na listę radców prawnych w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w L. Od tej uchwały skarżąca wniosła odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych podnosząc obok nieprawidłowości co do przebiegu egzaminu pisemnego, nowy zarzut, o pozbawieniu jej możliwości wyboru zestawu pytań poprzez losowanie, podczas, gdy pozostali zdający taką możliwość mieli. Podnosiła wiarygodność oświadczeń składanych przez Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. Krajowa Rada Radców Prawnych, po rozpoznaniu odwołania, uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. uchyliła zaskarżoną uchwałę i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w L. poinformowała skarżącą o posiedzeniu Rady OIRP i możliwości złożenia wyjaśnień. Z posiedzenia został sporządzony protokół. Skarżąca wskazywała, iż złożyła dwa wnioski, jeden o wpis na listę radców prawnych, drugi o unieważnienie egzaminu. Ten drugi wniosek nie został rozpatrzony. Podtrzymała swoje dotychczasowe zarzutu co do nieprawidłowości egzaminu pisemnego i ustnego, podnosiła, iż nie została zapoznana z protokołem egzaminu co uniemożliwiło jej wniesienie uwag i jego podpisanie. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] maja 2005r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w L. odmówiła wpisu na listę radców prawnych. W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż skarżąca złożyła egzamin radcowski z wynikiem niedostatecznym, zatem nie spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych określonej w art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.). Rada wskazała, iż występują uzasadnione wątpliwości co do faktu wystąpienia awarii sprzętu komputerowego bowiem skarżąca na żadnym etapie egzaminu nie powołała się na to zdarzenie, również nie składała żadnych wniosków w tej kwestii do Komisji egzaminacyjnej, Kierownika Szkolenia Aplikantów czy też Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych. Nadto, pomiędzy częścią pisemną egzaminu, podczas której miało być zdarzenie a częścią ustną był okres pond dwóch tygodni. Ponadto zdaniem organu I instancji, brak jest związku przyczynowego między awarią sprzętu komputerowego podczas części pisemnej egzaminu a wynikami części ustnej egzaminu. Odnosząc się do zarzutu o braku możliwości losowania pytań, organ zaprzeczył temu zarzutowi i stwierdził, iż była przygotowana odpowiednia ilość zestawów pytań gwarantująca zdającym wybór a nawet, gdyby fakt taki zaistniał to nie miałby wpływu na wynik egzaminu. Organ nie podzielił zarzutu odnośnie braku podpisu skarżącej na protokole z przebiegu egzaminu i powołał się na Regulamin aplikacji radcowskiej i egzaminu radcowskiego, wydany na podstawie art. 60 pkt 8) lit. c) ustawy o radcach prawnych, z którego nie wynika obowiązek wglądu do protokołu i jego podpisywania przez zdających. Wyniki egzaminu w danym dniu są ogłaszane zdającemu po zakończeniu przez przewodniczącego komisji. Zaakcentował, iż skarżąca na posiedzeniu Rady OIRP w dniu 15 marca 2005r. oświadczyła, że poza wskazanymi zarzutami nie zgłasza żadnych zarzutów merytorycznych do egzaminu. Organ odniósł się również do wniosku o unieważnienie egzaminu radcowskiego stwierdzając, iż od decyzji komisji egzaminacyjnej nie przysługuje odwołanie oraz, iż brak jest podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Na powyższą decyzję Pani V. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Zarzuciła naruszenie art. 32 ust.3 ustawy o radcach prawnych, art. 32 ust. 1 i art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez uchybienie zasadzie równego traktowania wobec prawa oraz swobodnego dostępu do wykonywania wybranego zawodu, a także art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia i rozważenia okoliczności faktycznych sprawy. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wnosiła także o wezwanie i przesłuchanie w charakterze świadka czterech wymienionych osób na okoliczność przebiegu egzaminu radcowskiego. Podkreślał, iż w trakcie egzaminu pisemnego i ustnego doszło do uchybień stanowiących podstawę do uchylenia zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wnosiła o oddalenie skargi i akcentując, iż ewentualna awaria sprzętu komputerowego nie miała wpływu na końcowy wynik egzaminu radcowskiego. Podkreśliła, iż egzamin odbywał się z udziałem przedstawiciela Ministra Sprawiedliwości, który nie zgłosił żadnych zastrzeżeń formalnych ani merytorycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Krajowa Rada Radców Prawnych jak i Okręgowa Rada Radców Prawnych przy podejmowaniu uchwał związane są rygorami procedury administracyjnej. Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 89 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie organ sprawie organy dwóch instancji dopuściły się naruszenia tych reguł procesowych, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W całym postępowaniu skarżąca podnosiła zarzut nieprawidłowego egzaminu pisemnego, wskazywała na awarię sprzętu komputerowego i utratę części pracy. Organ I instancji nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego, poddał w wątpliwość zaistnienie tego zdarzenia. Z góry przesądził, iż fakt ten nie miał wpływu na rozstrzygnięcie. Sąd nie podziela tej oceny. Wynik z egzaminu pisemnego rzutował na końcowy wynik egzaminu radcowskiego. Niezasadne jest również twierdzenie organu, iż skarżąca nie podnosiła zarzutów merytorycznych co do oceny wystawionej przez Komisję Egzaminacyjną, skarżąca kwestionowała tę ocenę stawiając zarzuty co do przebiegu egzaminu. Złożyła również odrębny wniosek o unieważnienie egzaminu. W postępowaniu odwoławczym skarżąca podnosiła nowy zarzut – nierównego traktowania jej podczas egzaminu ustnego, również w tym zakresie nie przeprowadzono żadnego postępowania uznając, iż nie da się jednoznacznie ustalić, czy skarżąca miała prawo wylosowania więcej niż jednego zestawu pytań, nie skorzystano ze środka dowodowego jakim jest np. przesłuchanie skarżącej w charakterze świadka. Uchybienie o braku możliwości losowania pytań winno być ocenione po sprawdzeniu prawidłowości egzaminu pisemnego. Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, (z ograniczeniem wskazanym w art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a.), więc wniosku skarżącej o przesłuchanie wskazanych osób nie mógł uwzględnić. Wnioski o przeprowadzenie dowodu ze świadków skarżąca powinna zgłosić Okręgowej Radzie Radców Prawnych wL., która prowadziła postępowanie. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 na zasadzie art. 152 powyższej ustawy, zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).