VI SA/Wa 148/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi "F. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie kosztów badań laboratoryjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej na rzecz skarżącej "F. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 148/08 UZASADNIENIE F. Sp. z o.o. z siedzibą w S. wniosła skargę na postanowienie Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie obciążenia Spółki kosztami przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek produktów w wysokości [...] złotych. Do wydania powyższych postanowień doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniach [...] i [...] listopada 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w G. przeprowadził kontrolę w sklepie "B." w K. należącym do "D." Sp. z o.o. W wyniku kontroli pobrano do badań laboratoryjnych próbki produktów - [...] oraz [...] wprowadzanych do obrotu handlowego przez F. Sp. z o.o. z siedzibą w S. Przeprowadzenie badań tych produktów organ zlecił P. w P. Badania przeprowadzone przez P. w P., wykazały niezgodność sporządzonej dokumentacji dołączonej do badanych produktów oraz ich oznakowania z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 259, poz. 2170) oraz przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego (Dz. U. Nr 259, poz. 2172). W oparciu o sprawozdania z badań [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, działając na podstawie art. 40j ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej ( Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 25 ze zm.) oraz art. 123 k.p.a. wydał w dniu [...] sierpnia 2007 r. postanowienie, w którym określił wysokość kosztów przeprowadzonych badań próbek produktów na kwotę [...] zł oraz obciążył tymi kosztami F. Sp. z o.o. z siedzibą w S. zobowiązując ją do uiszczenia kosztów w terminie 14 dni od dnia doręczenia rachunku. F. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc w nim, iż w jej ocenie brak jest podstaw do obciążania jej wskazanymi w postanowieniu wysokimi kosztami przeprowadzonych badań, gdyż zdecydowana większość uchybień, wskazana w sprawozdaniach z badań, to braki w zakresie dołączonej do badanych produktów dokumentacji. Dokumentacja ta nie była zatem niezgodna z obowiązującymi przepisami, tylko niezupełna. Ustalenie braków dokumentacji nie wymagało zaś przeprowadzania specjalistycznych opinii i nie rodziło konieczności przeprowadzania specjalistycznych badań przez biegłego, a tym samym narażania strony na ponoszenie bardzo wysokich kosztów sporządzania opinii. W większości braki w dokumentacji mogły być bowiem ustalone bez potrzeby zlecania specjalistycznych badań, czego konsekwencją byłyby znacznie niższe koszty. W związku ze złożonym przez stronę zażaleniem Główny Inspektor Inspekcji Handlowej zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej o przedstawienie oryginału faktury na kwotę [...] zł wystawionej przez P. w P. oraz o ustosunkowanie się do zarzutów zażalenia. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. wydanym na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 25 ze zra.), art. 40j ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 ze zm.), art. 123 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. Główny Inspektor Inspekcji Handlowej utrzymał zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w całości w mocy. W uzasadnieniu postanowienia Główny Inspektor Inspekcji Handlowej wskazał, iż podstawą prawną do obciążenia "F." Sp. z o.o. kosztami badań jest art. 40j ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności który stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, opłaty związane z badaniami ponosi osoba, która wyrób wprowadziła do obrotu lub oddała do użytku. W niniejszej sprawie przeprowadzone badania wykazały zaś, iż przedmiotowe maszyny są niezgodne z zasadniczymi wymaganiami. W toku postępowania zażaleniowego [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej przedstawił natomiast potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię faktury VAT Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. wystawioną przez P. w P., a także wyjaśnił, iż w umowie nr [...] zawartej pomiędzy [...] Wojewódzkim Inspektorem Inspekcji Handlowej, a P. w P. określono zakres badań na: sprawdzenie prawidłowości sporządzenia załączonych do urządzeń instrukcji, sprawdzenie prawidłowości oznakowania urządzeń oraz sprawdzenie prawidłowości sporządzenia deklaracji zgodności. Ponadto zakres badań obejmował sprawdzenie [...] na zgodność z normą PN-[...], natomiast [...] wg normy PN-. W świetle powyższego, mając również na uwadze treść art. 40j ust. 2 ustawy o systemie oceny zgodności, organ odwoławczy stwierdził, iż zarzuty strony nie zasługują na uwzględnienie. W skardze na to postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie F. Sp. z o.o. zarzuciła organowi: - błąd w ustaleniu faktycznym polegający na uznaniu, że zachodziła konieczność sporządzenia opinii biegłego na wszelkie okoliczności objęte tą opinią, podczas gdy z prowadzonego postępowania wynikało, że skarżący posiada jedynie braki w dokumentacji nie będącej dokumentacją techniczną; - błąd w ustaleniu faktycznym polegający na ustaleniu, że przedmioty opinii wymagały badania technicznego, podczas gdy z treści opinii wynika, że są to braki, które nie mają związku z techniczną sprawnością przedmiotów; - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, w tym konieczności dokonania na zlecenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej badań technicznych przedmiotów określonych w sprawozdaniu i zaskarżonej decyzji, podczas gdy konieczności takiej nie było, a z okoliczności sprawy wynikało, jakimi brakami dotknięta jest dokumentacja. W uzasadnieniu skargi F. Sp. z o.o. podtrzymała zarzuty przedstawione wcześniej w zażaleniu podkreślając, iż zakres przeprowadzonego sprawozdania uznać należy za wykonany "na wyrost". Według skarżącej organ I instancji w zakresie objętym sprawozdaniem nie powinien posiłkować się osobami trzecimi, albowiem znajomość prawa go obowiązuje, z treści sprawozdania wynika zaś, że istnieją w zasadzie tylko braki w zakresie dokumentacji, a ta okoliczność możliwa jest do ustalenia bez konieczności prowadzenia dowodu z opinii lub sprawozdania, a tym samym bez obciążania strony wysokimi nieuzasadnionymi kosztami, lub kosztami zaniechań organu. Skarżąca podkreśliła przy tym, że obciążenie w całości kosztami badań strony, winno nastąpić tylko w sytuacji gdyby stwierdzono, że doszło do istotnych naruszeń w stosunku do tezy. W niniejszej sprawie tak jednak nie jest. Obydwa badane urządzenia okazały się bowiem zgodne z normą. Ponadto przedmiotem oceny winny być instrukcje nie zaś ich sporządzanie. Oznakowanie urządzenia nie powinno być natomiast w ogóle przedmiotem badań, albowiem są to okoliczności których oceny może swobodnie dokonać organ zwłaszcza, że jest on organem prowadzącym czynności o charakterze specjalistycznym również i w tym zakresie. Te same zarzuty można, w ocenie skarżącej, postawić także tezie związanej z badaniem prawidłowości sporządzania deklaracji zgodności. Skarżąca podkreśliła, że wyniki badania zostały ograniczone jedynie do wskazania i subsumcji z przepisem odnoszącym się do wymagań. Oznacza, to, że przedmiot badań nie dotyczył stanu faktycznego lecz prawnego, a w tym zakresie oceny winna dokonać Inspekcja Handlowa. W zakresie zgodności z normą techniczną nie doszukano się natomiast nieprawidłowości a to oznacza, że nie było podstaw do obciążania strony kosztami w tym zakresie, a w pozostałym zakresie uznać je należy za niezasadne, albowiem brak było podstaw do ich ponoszenia. Główny Inspektor Inspekcji Handlowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy wskazał, iż konieczność dokonania właściwej oceny bezpieczeństwa użytkowania kontrolowanych wyrobów oraz stopień złożoności dołączonych do nich instrukcji obsługi powodował, iż [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej miał pełne prawo do zlecenia badań laboratorium akredytowanemu, a podstawę do takiego działania stanowił art. 40h ust. 1 ustawy o systemie oceny zgodności. Inspektorzy Inspekcji Handlowej nie posiadają bowiem specjalistycznej wiedzy i umiejętności pozwalających na przeprowadzenie badań zgodności sprzętu elektrycznego z wymaganiami zasadniczymi i wymaganiami innymi niż zasadnicze. Z tego względu poczynienie niezbędnych ustaleń w tym zakresie wymagało zlecania badań laboratorium akredytowanemu. Bez przeprowadzenia kompleksowych badań wyrobów nie jest bowiem możliwe ustalenie zakresu ich niezgodności z wymaganiami, z tego względu bezpodstawne są zarzuty, iż nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia badań, w tym technicznych, na wszelkie okoliczności objęte opinią. Przedmiotem zleconych badań było zaś między innymi ustalenie zgodności wyżej wymienionych wyrobów z wymaganiami określonymi w powołanych normach, w tym z wymogami technicznymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydane zostały z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Nakładają one na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Pamiętać też należy, że treść uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia powinna dokumentować wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Art. 124 § 2 k.p.a. stanowi, iż postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Reasumując tę część wywodów, podkreślenia wymaga, że wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w każdym przypadku poprzedzać powinno dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), zaś samo postanowienie powinno być należycie uzasadnione - stosownie do wymogów art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. W uzasadnieniu faktycznym postanowienia organ powinien ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wykazanie, że przyjęte w postanowieniu rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem (vide: Dawidowicz - Postępowanie Administracyjne, s. 103). Wyczerpujące przedstawienie motywów, obejmujące kryteria, jakimi kierował się organ uznając, że zachodzą przesłanki do obciążenia strony kosztami przeprowadzonych badań miało w tej sprawie szczególne znaczenie, gdyż strona kwestionuje poczynione przez organ ustalenia i oceny. Na podstawie art. 40h ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 ze zm.) organ wyspecjalizowany może poddać wyrób badaniom lub zlecić ich przeprowadzenie akredytowanemu laboratorium w celu stwierdzenia, czy wyrób spełnia zasadnicze wymagania. Art. 40j ww. ustawy stanowi natomiast, iż w przypadku stwierdzenia, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, opłaty związane z badaniami ponosi osoba, która wyrób wprowadziła do obrotu lub oddała do użytku. Opłaty te organ wyspecjalizowany ustala na podstawie uzasadnionych kosztów badań, z uwzględnieniem rodzaju badanego wyrobu oraz stopnia skomplikowania i zakresu przeprowadzanych badań. W przypadku zaś stwierdzenia, że wyrób spełnia zasadnicze wymagania, opłaty związane badaniami ponosi Skarb Państwa. Biorąc pod uwagę treść powołanych wyżej przepisów organ w uzasadnieniu postanowienia obciążającego stronę kosztami przeprowadzonych badań zobowiązany był szczegółowo wyjaśnić, dlaczego w jego ocenie zaszły podstawy do obciążenia strony kosztami tych badań, a także przedstawić kalkulację tych kosztów w celu wykazania, że są to koszty uzasadnione uwzględniające rodzaj badanych wyrobów oraz stopień skomplikowania i zakres przeprowadzanych badań. Wystarczającym uzasadnieniem dla wysokości kosztów badań, którymi organ obciążył stronę nie może być powołanie się na fakturę wystawioną przez akredytowane laboratorium, w tym wypadku P. w P. Pamiętać też należy, że podstawy do obciążenia strony kosztami zachodzą tylko wtedy, gdy badania wykażą, że wyrób nie spełnia zasadniczych wymagań, jeżeli bowiem wyrób spełnia zasadnicze wymagania, to opłaty związane badaniami ponosi Skarb Państwa (art. 40j ust. 4 ustawy). W niniejszej sprawie organy obu instancji w uzasadnieniu swoich postanowień nie poczyniły żadnych konkretnych ustaleń faktycznych, które stanowiły podstawę ich rozstrzygnięcia w świetle wymogów art. 40j ustawy o ocenie zgodności. Organ odwoławczy nie ustosunkował się natomiast do konkretnych zarzutów zażalenia, posługując się ogólnikowymi sformułowaniami w uzasadnieniu merytorycznego rozstrzygnięcia postanowienia. Niewyjaśnienie przez organy obu instancji okoliczności faktycznych, które legły u podstaw obciążenia strony skarżącej kosztami przeprowadzonych badań oraz ustalenia wysokości uzasadnionych kosztów tych badań, uniemożliwia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu ocenę, czy zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organ zobowiązany jest rozpoznać ją zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego, a jeżeli uzna, że zachodzą podstawy do obciążenia strony kosztami przeprowadzonych badań powinien szczegółowo wyjaśnić na jakich ustaleniach faktycznych i prawnych oparł swoje rozstrzygniecie, przedstawiając kalkulację tych kosztów w celu wykazania, że są to koszty uzasadnione. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.