VI SA/Wa 1489/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2011 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego oddala skargę Decyzją z [...] maja 2011 r., wydaną wskutek złożenia przez R. C. (dalej jako skarżący) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości (dalej jako Minister) utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2011 r., którą odwołał skarżącego ze stanowiska komornika sądowego. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Minister wszczął z urzędu wobec skarżącego postępowanie w przedmiocie odwołania go ze stanowiska komornika, wobec ukończenia przez niego w dniu [...] sierpnia 2011 r. 65 roku życia. W odpowiedzi skarżący wyraził wolę dalszego zajmowania dotychczasowego stanowiska i przedstawił zaświadczenie lekarskie, z którego wynikało, że jest zdolny - ze względu na swój stan zdrowia, do pełnienia obowiązków komorniczych. Minister powołując się na przepis art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r., nr 167, poz. 1191 ze zm.), dalej jako ustawa o komornikach, odwołał skarżącego ze stanowiska. Wskazał, że przepis ten nie przewiduje możliwości odstąpienia od odwołania skarżącego ze stanowiska komornika sądowego, w sytuacji gdy ukończył on 65 rok życia. Minister wyjaśnił, że nie jest władny przedłużyć okresu pracy skarżącego na stanowisku komornika sądowego, niezależnie od podanych przez niego argumentów. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 1, art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2010 r., nr 254, poz. 1700), dalej jako ustawa o wdrożeniu w zw. z art. 87 i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie bezpośrednio obowiązującego prawa UE i pominięcie przy dokonywaniu wykładni przepisu krajowego - art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach, zakazu wszelkiej dyskryminacji, także z uwagi na wiek. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 12 § 1 i art. 42 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem zasady praworządności – bez wnikliwego przeanalizowania stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji oraz poprzez doręczenie decyzji w miejscu pracy skarżącego, do rąk osoby nie będącej adresatem. W ocenie skarżącego Minister miał obowiązek stosowania implementowanego prawa wspólnotowego, jako elementu krajowego porządku prawnego. Nadto skarżący wniósł o zastosowanie wobec niego – w wyniku wykładni prawnowspólnotowej, art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r., nr 98, poz. 1070 ze zm.). Wskazał, że komornicy sądowi winni mieć tożsame prawa, co np. sędziowie, gdyż te dwie grupy zawodowe są ze sobą powiązane. W uzasadnieniu skarżonej decyzji Minister stwierdził, że ustawa o komornikach w sposób jasny określa reguły dostępu do zawodu komornika sadowego, jak i przesłanki odwołania z tego stanowiska. W związku z tym skarżący musiał mieć świadomość, że został powołany na określony czas i po osiągnięciu wieku wskazanego w ustawie o komornikach zostanie odwołany ze stanowiska. Za błędne i nieuprawnione organ uznał rozumowanie skarżącego, dotyczące powiązania zawodu komornika sądowego z zawodem sędziego i żądanie odpowiedniego stosowania przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w stosunku do komorników sądowych. Minister wskazał, że racjonalny ustawodawca miał prawo przyjąć, że osoba która ukończyła 65 rok życia - pomimo dobrego stanu zdrowia, nie powinna wykonywać już zawodu komornika sądowego. Taka granica wieku jest właściwa, gdyż z jednej strony gwarantuje, że zawód ten wykonują osoby w pełni sprawne, a z drugiej strony powoduje, że do środowiska komorników sądowych mają dostęp młodzi, coraz lepiej wykształceni ludzie. Zdaniem organu podejście skarżącego - gdyby uznać je za prawidłowe, prowadziłoby do sytuacji, w której nie można by było ustalić żadnej granicy wieku emerytalnego, bo byłoby to zawsze dyskryminujące działanie. Reasumując Minister uznał, że przepis art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach nie jest dyskryminujący i jest zgodny z normami unijnymi. Uznając za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów procesowych organ podał, że decyzje doręczono na adres kancelarii komorniczej skarżącego, który to adres skarżący sam wskazał i odebrał je pracownik, który odbiera wszelką korespondencję wpływająca do kancelarii. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa procesowego – art. 6, art. 8, art. 11, art. 12, art. 42 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 140 k.p.a.; 2. przepisów prawa materialnego - art. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 11 ustawy o wdrożeniu; art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach; 3. art. 87 i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP; W uzasadnieniu skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację zaprezentowaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił Ministrowi, że opierając swoje rozstrzygnięcie jedynie na przepisach prawa krajowego, nie uzasadnił czemu nie zastosował przepisów unijnych, w tym ustawy o wdrożeniu. Uznał, że przepis art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach winien zostać oceniony w świetle art. 5 pkt 6 i pkt 8 lit. a oraz art. 11 ustawy o wdrożeniu. Zdaniem wnoszącego skargę materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie został wszechstronnie oceniony, a nieprawidłowo doręczona decyzja nosi cechy arbitralności i dowolności. Jednocześnie skarżący wskazał, że nie utożsamia zawodu komornika sądowego z zawodem sędziego, a jedynie uważa, że Minister winien zastosować wobec komorników sądowych przepisy dotyczące sędziów - którzy są bardziej uprzywilejowaną grupą, w sytuacji gdy specyfika tych zawodów jest zbliżona. Skarżący w uzasadnieniu skargi poddał pod rozwagę Sądu możliwość wystąpienia do ETS z pytaniem prejudycjalnym w zakresie ratio legis dopuszczenia do działania na jednym obszarze objętym właściwością sądu rejonowego wielu komorników, celem poprawy sprawności i skuteczności egzekucji oraz stworzenia warunków do względnie szybkiego zwiększenia liczby komorników. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod ` względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Sprawiedliwości, którą odwołano skarżącego ze stanowiska komornika sądowego, z uwagi na osiągnięcie przez niego 65 roku życia. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach. Przepis ten stanowi, że Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65 rok życia. Dla porównania ust. 2 cytowanego przepisu mówi, że Minister Sprawiedliwości może odwołać komornika z zajmowanego stanowiska w razie prawomocnego skazania za nieumyślne przestępstwo lub nieumyślne przestępstwo skarbowe. Z zestawienia tych dwóch norm wynika obligatoryjność działania Ministra Sprawiedliwości - "odwołuje", w sytuacji ziszczenia się przesłanki, jaką jest osiągnięcie przez komornika sądowego wskazanego w niej wieku – 65 lat. Z powyższego wynika więc, że ustawodawca w art. 15 a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach nie pozostawił adresatowi tej normy – Ministrowi Sprawiedliwości, możliwości wyboru działania (odmiennie w ust. 2), ale zobowiązał go do odwołania komornika z zajmowanego stanowiska, gdy ten skończy 65 rok życia. Wobec tych faktów zaskarżona decyzja jest tzw. decyzją związaną, tj. decyzją podjętą przez właściwy organ administracji publicznej bez możliwości wydania innego rozstrzygnięcia, a niżeli wskazane w przepisie. W rozpoznawanej sprawie musiało być to rozstrzygnięcie odwołujące skarżącego ze stanowiska komornika sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Minister prawidłowo zastosował w sprawie art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach i odwołał skarżącego z pełnionej funkcji. Sąd zauważa, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie zarzucił nieziszczenia się przesłanki, jaką jest uzyskanie przez niego wieku 65 lat. Skarżący zarzucił natomiast, że Minister odwołując go ze stanowiska komornika, dopuścił się dyskryminacji ze względu na wiek, czym naruszył przepisy ustawy o wdrożeniu. W ocenie Sądu zarzut ten jest chybiony. Przywołana ustawa o wdrożeniu dokonała w zakresie swojej regulacji wdrożenia m.in. dyrektywy Rady UE 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303 z 2002 r., nr 12, poz. 2000, str. 16; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 79). Dyrektywa odnosi się wprawdzie do wspomnianego zakazu – dyskryminacji ze względu na wiek, jednak wskazuje, iż nie narusza przepisów prawa krajowego ustanawiającego wiek emerytalny (14). Błędne jest stanowisko skarżącego o możliwości zastosowania przez Ministra wobec komorników sądowych przepisów dotyczących sędziów ze względu na zbliżoną specyfikę tych zawodów. Sąd zauważa, iż zawodu sędziego jako przedstawiciela władzy sądowniczej nie można porównywać z zawodem komornika. Komornik bowiem jest stosownie do art. 1 ustawy o komornikach funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym jako organ wykonawczy natomiast sędzia sprawuje wymiar sprawiedliwości w ramach podziału władz i konstytucja zapewnia mu nieusuwalność. Ponadto w wypadku sędziego mamy do czynienia z przejściem w stan spoczynku uregulowanym w art. 69 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070). Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie przypominał, iż zasada równości - mimo, że jest jedną z przewodnich zasad kształtujących status jednostki w Rzeczypospolitej - nie ma charakteru bezwzględnego i w pewnych sytuacjach może podlegać ograniczeniu ( por. wyrok z dnia 16 listopada 2010 r. , sygn. akt K 2/10). Według Sądu Najwyższego nie zawsze odmienne potraktowanie stanowi o braku równości i o dyskryminacji. Ocena owego zróżnicowania sytuacji podmiotów zawsze wynika z ustalenia, czy zróżnicowaniu temu można przypisać uzasadniony charakter. Zróżnicowanie jest uzasadnione, jeśli pozostaje w związku bezpośrednim z celem przepisów, waga interesu, dla którego zróżnicowanie jest wprowadzone pozostaje w proporcji do interesów naruszanych, zróżnicowanie nie uwłacza w sposób zasadniczy innym wartościom (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2010 r. sygn. akt I PK 201/09). W konsekwencji zarzuty skargi dotyczące dyskryminacji ze względu na wiek nie zasługują na uwzględnienie. Należy zauważyć, że ani przepisy ustawy o komornikach, ani żadne inne przepisy nie przewidują rozwiązań prawnych, które upoważniałyby Ministrowi odstąpienia od nałożonego na niego w art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach obowiązku odwołania komornika. Skarżący w toku postępowania domagał się bowiem pozostawienia go na stanowisku komornika sądowego z uwagi na dobry stan zdrowia - tym samym domagał się przedłużenia okresu wykonywania funkcji komornika. Takiego żądania skarżącego Minister Sprawiedliwości nie mógł uwzględnić. Spełnienie bowiem przesłanki ukończenia określonego wieku (65 lat) nakłada na organ obowiązek odwołania komornika z tym dniem, niezależnie od kondycji zdrowotnej osoby odwoływanej. Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 636/98. Zatem fakt, że skarżący pozostaje w dobrym zdrowiu nie ma i nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż w innym przypadku – niedowołania skarżącego ze stanowiska komornika, Minister Sprawiedliwości dopuściłby się naruszenia przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Za nieusprawiedliwione Sąd uznał także zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Jednocześnie w ocenie Sądu stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji zostało uzasadniono w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Także doręczenie decyzji na adres kancelarii – adres wskazany przez skarżącego, nastąpiło prawidłowo i pozwoliło na skuteczne złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Osoba, która odebrała korespondencję – w tym zaskarżoną decyzję, była pracownikiem kancelarii skarżącego i jako taka była uprawniona do kwitowania odbioru poczty. Sąd zauważa, że adres kancelarii został także wskazany przez skarżącego, jako adres korespondencyjny w rozpoznawanej skardze. Wobec powyższego brak było uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwrócenie się do ETS z pytaniem prejudycjalnym. Z tych względów Sąd stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. ----------------------- 7