VI SA/Wa 1499/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. L. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2011 r. bez numeru w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu adwokackiego oddala skargę Zaskarżoną uchwałą z [...] marca 2011 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej jako Prezydium NRA) utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej jako ORA) z [...] stycznia 2011 r., którą odmówiono dopuszczenia J. L. (dalej jako skarżąca) do egzaminu adwokackiego. Powyższe uchwały organów adwokatury zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wnioskiem ze stycznia 2011 r. skarżąca zwróciła się do ORA o przeprowadzenie i dopuszczenie jej do egzaminu adwokackiego, na zasadach i w formie obowiązującej w dniu 10 grudnia 2005 r. – tj. na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r. nr 37, poz. 286), dalej jako ustawa zmieniająca. W uzasadnieniu swojego żądania wskazała, że 10 grudnia 2005 r. przystąpiła do egzaminu na aplikację adwokacką, który zdała, jednakże na listę aplikantów adwokackich została wpisana dopiero uchwałą ORA z [...] grudnia 2007 r. Skarżąca wyjaśniła, że wskutek błędnej uchwały ORA z [...] marca 2009 r. o odmowie wpisania jej na listę aplikantów ze względu na uzyskaną ilość punktów – 188, z pewnością podjęłaby aplikację 1 października 2006 r. Skarżąca wskazała, iż aplikację kończy [...] sierpnia 2011 r., a egzamin adwokacki został wyznaczony na 14-17 czerwca 2011 r. W uzasadnieniu uchwały ORA dostrzegając negatywne następstwa wynikające dla skarżącej z niesłusznej odmowy dokonania wpisu jej na listę aplikantów adwokackich, stwierdziła, że nie widzi podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku. W ocenie organu wniosek sprowadza się de facto do skrócenia aplikacji skarżącej, względnie do dopuszczenia jej do egzaminu adwokackiego przed ukończeniem aplikacji adwokackiej. ORA podała, że skarżąca na listę aplikantów adwokackich została wpisana uchwałą z [...] grudnia 2007 r., zaś ślubowanie złożyła [...] lutego 2008 r., wobec tego swoją aplikację ukończy [...] sierpnia 2011 r. Odwołując się do art. 77b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188), dalej jako p.a. wskazano, że do egzaminu adwokackiego mogą przystąpić jedynie osoby, które odbyły aplikację adwokacką i otrzymały zaświadczenie o jej odbyciu. Nadto stosownie do art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - obowiązującej do 25 marca 2009 r., aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy, przy czym co najmniej przez okres sześciu miesięcy odbywa się w sądzie, prokuraturze, kancelarii notarialnej lub innej instytucji publicznej na podstawie skierowania okręgowej rady adwokackiej. Mając na uwadze powyższe ustalenie ORA uznała, że dopiero po zakończeniu przez skarżącą aplikacji otrzyma ona stosowne zaświadczenie, umożliwiające przystąpienie do egzaminu adwokackiego. W tej sytuacji, zdaniem ORA nie ma podstaw do przeprowadzenia dla skarżącej egzaminu na zasadach określonych w art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej, tj. zasadach innych niż obowiązujące w dacie ukończenia przez nią aplikacji adwokackiej. ORA wyjaśniła, że warunkiem przeprowadzenia egzaminu na zasadach wskazanych w ustawie zmieniającej było rozpoczęcie aplikacji przed 1 października 2006 r., co w przypadku skarżącej nie miało miejsca. W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie uchwały ORA podnosząc, że aplikację faktycznie rozpoczęła nie po dniu ślubowania ([...] luty 2008 r.), ale w grudniu 2007 r., gdyż zaliczyła wszystkie przedmioty od początku roku szkoleniowego. Nadto wyjaśniła, że nie ubiega się o skrócenie aplikacji i chce przystąpić do egzaminu adwokackiego po upływie 3,5 roku aplikacji, tj. po [...] sierpnia 2011 r. Utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę Prezydium NRA stwierdziło, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma treść art. 15 ustawy zmieniającej, który jako warunek dopuszczenia aplikanta do egzaminu adwokackiego formułuje dwie przesłanki kumulatywne: zdanie egzaminu konkursowego na aplikacje adwokacką w dniu 10 grudnia 2005 r. i rozpoczęcie aplikacji przed dniem 1 października 2006 r. Wskazano, że wprawdzie skarżąca ostatecznie egzamin konkursowy zdała 10 grudnia 2005 r., jednakże aplikację rozpoczęła po upływie roku od dnia 1 października 2006 r. Wobec tego w ocenie organu, bez względu na to jakie były przyczyny tego stanu rzeczy, skarżąca nie spełniła drugiej z przesłanek wskazanych w tym przepisie - nie rozpoczęła aplikacji przed dniem 1 października 2006 r., zatem egzamin adwokacki skarżącej musi być egzaminem państwowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie uchwały Prezydium NRA, zarzucając nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób dostateczny – naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. W jej ocenie organ dokonał błędnej interpretacji art. 15 ustawy zmieniającej, czym naruszył konstytucyjną zasadę równości (art. 32 i 65 Konstytucji RP). Wskazała, że uchwała ORA odmawiająca jej pierwotnie wpisu na listę aplikantów adwokackich była nieważna ex tunc, ale organy nie uwzględniły tego faktu. Nie zgodziła się więc ze stanowiskiem, że bez wpływu na wynik sprawy pozostają przyczyny formalnego wpisu jej na aplikację adwokacką po październiku 2006 r. Podniosła, że wykazała w sprawie, że spełnia kumulatywne przesłanki zawarte w art. 15 ustawy zmieniającej. W odpowiedzi na skargę Prezydium NRA wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej bowiem skarżąca nie spełniła drugiej z kumulatywnych przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej, tj. nie rozpoczęła aplikacji przed dniem 1 października 2006 r., ale ponad rok po tej dacie – w lutym 2008 r. Organ wskazał, że sporny przepis jest przepisem przejściowym i jako taki stanowił wyjątek od zasady zdawania egzaminów zawodowych przed komisją ministerialną. Odnosząc się do zarzutu błędnej interpretacji art. 15 ustawy zmieniającej Prezydium NRA stwierdziło, że w procesie wykładni prawa zastosowanie ma zasada, zgodnie z którą do określonych zdarzeń, z którymi prawodawca wiąże określone skutki prawne, należy stosować przepisy obowiązujące w chwili powstania tych zdarzeń. Wprowadzenie przepisów przejściowych stanowi wyjątek i nie może być interpretowane rozszerzająco, jak chce tego skarżąca. W piśmie z 23 listopada 2011 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały z dnia [...] stycznia 2011 r. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są uchwały organów samorządu adwokackiego - Prezydium NRA i ORA, w sprawie odmowy dopuszczenia skarżącej do egzaminu adwokackiego na warunkach i zasadach określonych w przepisach przejściowych tj. w ustawie z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej okręgowe rady adwokackie w 2009 r. przeprowadzają egzamin adwokacki dla aplikantów adwokackich, którzy zdali egzamin konkursowy w dniu 10 grudnia 2005 r. i rozpoczęli aplikację przed dniem 1 października 2006 r. Zasady zdawania egzaminu adwokackiego dla aplikantów, o których mowa w ust. 1, w szczególności zakres egzaminu przy uwzględnieniu ust. 2, sposób jego przeprowadzenia, sposób oceny oraz sposób przygotowania pytań i zadań na egzamin, ustali Naczelna Rada Adwokacka w drodze uchwały (ust. 3 cyt. przepisu). Z przepisu tego jednoznacznie więc wynika, że ustawowa delegacja dla Naczelnej Rady Adwokackiej do uchwalenia zasad zdawania egzaminów dla aplikantów adwokackich dotyczyła przeprowadzenia tego egzaminu tylko w 2009 r. (warunek pierwszy) dla aplikantów, którzy zdali egzamin konkursowy w dniu 10 grudnia 2005 r. (warunek drugi) i rozpoczęli aplikację przed dniem 1 października 2006 r. (warunek trzeci). Wszyscy inni aplikanci, którzy nie spełniają chociażby jednego z tych warunków objęci są już inną regulacją – ich dotyczy egzamin prowadzony przez komisję egzaminacyjną Ministra Sprawiedliwości . Jak wynika z akt sprawy skarżąca przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 10 grudniu 2005 r. Pierwotnie ustalono, że uzyskała ona z tego egzaminu 188 punktów, przy czym dla jego zaliczenia wymagane było 190 punktów. Uchwałą z [...] marca 2006 r. ORA odmówiła skarżącej wpisu na listę aplikantów. Ostatecznie jednak – po orzeczeniu Sądu w sprawie VISA/Wa 940/07, uchwałą z [...] grudnia 2007 r. ORA wpisała skarżącą na listę aplikantów adwokackich, gdyż uzyskała ona w rzeczywistości wymagane 190 punktów. Wobec powyższego nawet uznanie że skarżąca spełniła pierwszy i drugi z trzech kumulatywnych warunków zapisanych w art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej – zdała egzamin konkursowy 10 grudnia 2005 r. i rozpoczęła przed 1 października 2006 r. nie zmienia faktu, że powołany wyżej przepis art. 15 ustawy zmieniającej dotyczył tylko i wyłącznie możliwości zorganizowania egzaminu samorządowego w 2009 r. zatem było to termin ograniczony czasowo do wskazanego w przepisie roku 2009. Wbrew stanowisku skarżącej, mimo faktycznego rozpoczęcia aplikacji adwokackiej po dniu 1 października 2006 r. wskutek błędnego zliczenia punktacji, nie można przyjąć założenia, że w sytuacji gdyby punktacja została prawidłowo obliczona to ORA wpisałaby skarżącą na listę, a zatem podjęłaby ona aplikację przez dniem 1 października 2006 r. Jak wskazują akta skarżąca złożyła ślubowanie [...] lutego 2008 r., zatem to z tym dniem rozpoczęła swoją aplikację. Na oznaczenie początku aplikacji nie ma wpływu również fakt, że skarżąca zaliczyła wszystkie przedmioty od początku roku szkoleniowego 2007/2008. Zatem skoro skarżąca rozpoczęła aplikację w 2008 r., to w żadnym razie nie można mówić o spełnieniu przez nią drugiej z kumulatywnych przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej, tj. rozpoczęcia aplikacje przed dniem 1 października 2006 r. W konsekwencji Sąd uznał, że organy samorządu adwokackiego obu instancji w sposób prawidłowy zbadały stan faktyczny sprawy. W sprawie skarżąca spełniła tylko pierwszy warunek z dwóch kumulatywnych, tj. zdała egzamin konkursowy w dniu 10 grudnia 2005 r. Zatem słusznie odmówiono jej prawa do zdawania egzaminu adwokackiego na zasadach określonych w przepisach przejściowych. Sąd podziela stanowisko Prezydium NRA, że art. 15 ustawy zmieniającej stanowił wyjątek od ogólnej zasadny i nie mógł być stosowany rozszerzająco. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 3