VI SA/Wa 1512/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2007 r. sprawy ze skargi Komendanta Straży Miejskiej w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2007 roku Nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze skargi – skarżącego – Komendanta Straży Miejskiej K. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia z dnia [...] marca 2007 r. odmawiającą wydania zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów. Wskazano, że decyzja wydana została na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do treści tego przepisu pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy jednostki niewymienionej w pkt 1-11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego - na podstawie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Zdaniem organu każde uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym ma charakter wyjątkowy, a uprzywilejowanie na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 jest o tyle szczególne, że przepis ten określa wprost warunki tego uprzywilejowania. Podniesiono, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 1999 r., sygn. akt II SA 547/99, treść przepisu art. 53 ust 1 pkt 9 (obecnie 12) - Prawa o ruchu drogowym wskazuje, że zezwolenia są wydawane w ramach uznania administracyjnego przy spełnieniu przesłanek zawartych w tym przepisie, a więc jeżeli pojazd jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływałoby na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak również ograniczałoby możliwość właściwego korzystania z uprzywilejowania pojazdom, które obligatoryjnie są do tego uprawnione. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - w zakresie spraw rozpatrywanych na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym - jest jednolite i uznaje odmowę uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów, jako zgodną z prawem i intencją ustawodawcy, zmierzającą do ścisłego zawężenia kategorii pojazdów uprzywilejowanych w ruchu drogowym z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Między innymi z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, w innych orzeczeniach, sprecyzował kryteria uprzywilejowania pojazdów w ruchu drogowym na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym stwierdzając, że "możliwość uprzywilejowania pojazdów (wydanie stosownego zezwolenia) dotyczy jedynie przypadków bezpośrednich, faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie działań hipotetycznych, które mogą wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości..." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1999 r., sygn. Akt II SA 1750/98 oraz wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 9 października 1998 r., sygn. Akt II SA 1081/98). Zaznaczyć należy również, iż powołany wyżej przepis stanowi o wyjątkach od ogólnych zasad poruszania się po drogach publicznych i wyraża intencję ustawodawcy do ograniczenia ilości pojazdów uprzywilejowanych poruszających się po drogach. Ponadto uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów straży miejskich było też przedmiotem spraw rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który podtrzymał dotychczasowe orzecznictwo. Orzeczenia te nie zostały opublikowane. Skargę na powyższe wniósł skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Wskazał, że odmawiając wydania zezwolenia organ administracyjny dokonał wykładni art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, podnosząc, że zgodnie z treścią tego przepisu pojazdem uprzywilejowanym w ruchu może być pojazd samochodowy jednostki nie wymienionej w pkt 1-11 art. 53 cytowanej ustawy, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nadto, że każde uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym ma charakter wyjątkowy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono również, że każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływałoby na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak również ograniczałoby możliwość właściwego korzystania z uprzywilejowania pojazdom, które obligatoryjnie są do tego uprawnione. Podniósł, że Straż Miejska K. już dysponuje dwoma pojazdami uprzywilejowanymi w ruchu drogowym, a jej interwencje w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego podejmowane są nie w ramach samodzielnych zadań Straży Miejskiej, ale w porozumieniu z innymi jednostkami. Podniósł, że powołanie się na orzecznictwo w zakresie spraw rozpatrywanych na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym wydaje się w tym przypadku nietrafne. Orzeczenia te zostały wydane w 1999 r. i dotyczyły podmiotów świadczących usługi w zakresie ochrony osób i mienia i usługi detektywistyczne. Wskazał, że argument, nie wydania zezwolenia dla Straży Miejskiej na uprzywilejowanie pojazdów w ruchu drogowym spowoduje zagrożenie dla innych pojazdów korzystających z tego uprzywilejowana jest mało przekonujący. K. jest miastem liczącym ponad 100 tys. mieszkańców. Jednostki, które mogą skorzystać z uprzywilejowania w ruchu drogowym to: Policja, Straży Pożarna, Pogotowie Ratunkowe i Służba Więzienna. Jego zdaniem trudno wymyślić hipotetyczną sytuację, kiedy wszystkie pojazdy tych jednostek jednocześnie, w tym samym miejscu będą korzystać z tego uprzywilejowania - przy uwzględnieniu treści art. 53 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jego zdaniem argument, że Straż Miejska K. posiada już dwa pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym, a interwencje podejmowane przez straż miejską w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego podejmowane są nie w ramach samodzielnych zadań straży miejskiej, ale w porozumieniu z innymi jednostkami nie jest argumentem wystarczającym do wydania decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna. Wbrew zarzutom skarżącego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiając uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów samochodowych wskazanych przez Biuro Ochrony Mienia nie naruszył prawa, a w szczególności przepisu art. 53 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.). Tylko bowiem w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego - Prawo o ruchu drogowym, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny byłby władny uchylić zaskarżoną decyzję w oparciu o przepisy art. 21, art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 53 ust. 1 pkt.12 Prawa o ruchu drogowym pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy: jednostki niewymienionej w pkt 1-11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego - na podstawie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Treść powołanego wyżej przepisu art. 53 ust. 1 pkt 12 wskazuje, że zezwolenia są wydawane w ramach uznania administracyjnego przy spełnieniu przesłanek zawartych w tym przepisie, a więc jeżeli pojazd jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Zatem należy przyjąć, że omawiany przepis będący podstawą rozstrzygnięcia uzasadnia wydanie zezwolenia na używanie pojazdów jako uprzywilejowanych w przypadkach bezpośrednich faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego a nie w przypadkach działań mogących hipotetycznie wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości. W myśl art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 1997, nr 123, poz.779, z póź. zm.) o strażach gminnych do zadań straży należy w szczególności: 1) ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych, 2) czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu drogowego - w zakresie określonym w przepisach o ruchu drogowym, 3) współdziałanie z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli, pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń, 4) zabezpieczenie miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia albo miejsc zagrożonych takim zdarzeniem przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem śladów i dowodów, do momentu przybycia właściwych służb, a także ustalenie, w miarę możliwości, świadków zdarzenia, 5) ochrona obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej, 6) współdziałanie z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń i imprez publicznych, 7) doprowadzanie osób nietrzeźwych do izby wytrzeźwień lub miejsca ich zamieszkania, jeżeli osoby te zachowaniem swoim dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym, znajdują się w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagrażają życiu i zdrowiu innych osób, 8) informowanie społeczności lokalnej o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjowanie i uczestnictwo w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi, 9) konwojowanie dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych dla potrzeb gminy. Zgodnie z art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Strażnik wykonując zadania, o których mowa w art. 10 i 11, ma prawo do: 1) udzielania pouczeń, 2) legitymowania osób w uzasadnionych przypadkach w celu ustalenia ich tożsamości, 3) ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia i niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej jednostki Policji, 4) nakładania grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia określone w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia, 5) dokonywania czynności wyjaśniających, kierowania wniosków o ukaranie do sądu, oskarżania przed sądem i wnoszenia środków odwoławczych - w trybie i zakresie określonych w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, 6) usuwania pojazdów i ich unieruchamiania przez blokowanie kół w przypadkach, zakresie i trybie określonych w przepisach o ruchu drogowym, 7) wydawania poleceń, 8) żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych i samorządowych, 9) zwracania się, w nagłych przypadkach, o pomoc do jednostek gospodarczych, prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej oraz organizacji społecznych, jak również do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy na zasadach określonych w ustawie o Policji, 10) obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych. Z powyższego wynika, że zakres działania straży jest ograniczony. W zaskarżonej decyzji trafnie podkreślono, że każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływałoby na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym (nawet jak twierdzi Komendant Staży w takim mieście jak K.), jak również ograniczałoby możliwości właściwego korzystania z uprzywilejowania pojazdom, które obligatoryjnie korzystają z uprzywilejowania w ruchu drogowym. Oznacza to działania nie mające bezpośrednio na celu zapewnienie bezpieczeństwa życia i zdrowia a przynajmniej takie działania nie zostały przez skarżącego wykazane w postaci odpowiednich statystyk, bądź innych dowodów uzasadniających jego twierdzenia. Przypadki, z których jeden musi być spełniony, aby korzystanie z uprzywilejowania było zasadne muszą być powodów podanych wyżej interpretowane restrykcyjnie. Pojazd musi uczestniczyć w akcji związanej z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Skarżący nie wykazał aby to miało miejsce. Sens uprzywilejowania w ruchu niektórych pojazdów polega na ułatwieniu możliwie szybkiego dotarcia do określonego miejsca pojazdom bezpośrednio biorącym udział w akcjach ratowniczych, z ratowaniem życia lub mienia albo w celu zmniejszenia skutków katastrofy. Skuteczność tego rozwiązania jest zachowana dopóty, dopóki liczba pojazdów uprzywilejowanych jest ograniczona do niezbędnego minimum; im bowiem więcej jest takich pojazdów, tym mniejsze są faktyczne ułatwienia jazdy. Możliwość prawna uznania pojazdu za uprzywilejowany w ruchu drogowym istnieje tylko w sytuacji, gdy jest on używany w związku z ratowaniem życia lub mienia albo zmniejszeniem skutków katastrofy (wyr. NSA z 10 II 1998 r., II SA 1566/97, GS 1998, nr 5, s. 38). Zdaniem Sądu, granice uznania administracyjnego jakie zostały wyznaczone w tego rodzaju sprawach przepisem art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym oraz przepisem ogólnym art. 7 k.p.a., to znaczy interesem wnioskodawcy i interesem społecznym nie zostały przez organ przekroczone, a kwestionowana decyzja nie nosi cech dowolności. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zgodnie z wymogiem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. wskazał bowiem na przesłanki, którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję i swoje stanowisko przekonywająco uzasadnił. Należy zauważyć, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie spraw rozpatrywanych na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym jest jednolite i uznawanie odmowy uprzywilejowania w ruchu drogowym w/w pojazdów jako zgodnej z prawem i intencją ustawodawcy zmierzającą do ścisłego zawężenia kategorii pojazdów uprzywilejowanych w ruchu drogowym z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.