VI SA/Wa 1512/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu T. L. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący T. L. L. zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi małą firmę na Ukrainie, a pieniądze są mu potrzebne na prowadzenie działalności i życie. Ponadto posiada kredyt, który musi spłacać, zaś kara w wysokości 8.000 zł została, zdaniem skarżącego, nałożona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego niesłusznie. Z informacji podanych we wniosku, a także z akt administracyjnych oraz dokumentów nadesłanych przez skarżącego (w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego) wynika, że skarżący jest zagranicznym - ukraińskim przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie międzynarodowych przewozów drogowych. Z tego tytułu skarżący osiągnął w 2014 roku dochód w kwocie 445.756,93 hrywien, tj. 74.397 zł (przy przeliczaniu waluty ukraińskiej na polską zastosowano tabelę kursów średnich walut obcych NBP z 26 stycznia 2016 r.), a w ciągu pierwszych trzech kwartałów zeszłego roku jego dochód zamknął się w kwocie 297.437 hrywien, tj. 49.642 zł. Natomiast swój miesięczny dochód netto skarżący oszacował na 3.200 hrywien, tj. 534,08 zł. Skarżący podał również, że ma na utrzymaniu rodzinę, a w oświadczeniu o stanie rodzinnym wymienił 7-letniego syna. Nie wypowiedział się też – pomimo wezwania Sądu – odnośnie kwestii pokrywania kosztów utrzymania małoletniego syna przez drugiego z rodziców (tj. przez matkę dziecka). Jako jedyny składnik majątku skarżący wskazał oszczędności w wysokości 9.000 hrywien, tj. 1.502,10 zł. Natomiast do swoich miesięcznych zobowiązań zaliczył opłaty za mieszkanie w wysokości 1.200 hrywien, tj. 200,28 zł oraz spłaty rat kredytów w kwocie 600 hrywien, tj. 100,14 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść bowiem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, do osób ubogich, które mają problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (takich jak np. wyżywienie czy zakup leków niezbędnych w procesie leczenia) i nie są w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania. Tymczasem skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód. Jak wynika z przedłożonych przez skarżącego deklaracji podatkowych, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2014 jego średni miesięczny dochód oscylował wokół kwoty 6.200 zł, a w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. średni miesięczny dochód wyniósł ok. 5.500 zł. Nadto sam fakt udzielenia skarżącemu dwóch kredytów (obejmujących łącznie 47.300 hrywien, tj. 7.894,37 zł) świadczy o możliwościach płatniczych strony i nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Kwestia dysponowania posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, z dnia 16 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1247/04, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05 oraz z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 105/05). Mając na uwadze z jednej strony średni miesięczny dochód skarżącego z tytułu działalności gospodarczej na poziomie 5.500 zł oraz zgromadzone oszczędności w wysokości ok. 1.500 zł, a z drugiej strony jego wydatki wynoszące łącznie ok. 300 zł miesięcznie, stwierdzić należy, iż skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postepowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 320 zł. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.