VI SA/Wa 1521/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym p o s t a n a w i a: odmówić M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej też jako skarżąca, spółka) – wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że od 20 lat działa na rynku usług marketingowych, na którym coraz bardziej zaostrza się konkurencja. Wydłużanie terminów płatności i nieterminowość spłat zobowiązań klientów powoduje, że Spółka ma problemy z płynnością finansową i zmuszona jest zaciągać kredyty obrotowe w celu zmniejszenia własnych zobowiązań. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych to 879.775,93 zł, a strata za okres styczeń - grudzień 2014 r. według bilansu wyniosła 259.000 zł. Ponadto skarżąca wskazała na stan 11 posiadanych przez nią kont bankowych, na których były zgromadzone środki pieniężne w kwocie 69.871,22 zł. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, wskazując, że spółka nie posiada już środków finansowych na rachunkach, zobowiązania wobec podwykonawców wynoszą 1.779.398,44 zł, a należności ściągalne oscylują w granicach 1.329.335,82 zł, lecz nie ma żadnych wpływów z czynności egzekucyjnych. Ponadto powiększyła się strata z działalności spółki i wynosi 200.155,18 zł. Strona podkreśliła, że przychody spółki są wprost związane z jej kosztami bowiem spółka otrzymuje pieniądze na wynagrodzenia uczestników badań i nie stanowią one zarobku spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) - zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i oceny jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z dokumentów nadesłanych przez stronę wynika, że skarżąca spółka w latach 2012-2013, przy bardzo dużych przychodach netto ze sprzedaży (odpowiednio 24.356.718,17 zł i 15.409.486,26 zł), uzyskała znaczny dochód (odpowiednio 386.895,97 zł oraz zł 388.524,43 zł. Także w roku 2014 skarżąca uzyskała dochód w kwocie 18.191,21 zł. Sąd zauważa znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w roku 2014 w stosunku do roku 2013. W roku 2013 przychód netto wyniósł 15.409.486,26 zł, a w roku 2014 przychód sięgnął kwoty 17.554.864,42 zł. Jednocześnie nastąpił wzrost kosztów wytworzenia produktów: koszty działalności operacyjnej w roku 2013 wyniosły 14.785.589,15 zł, natomiast koszt wytworzenia sprzedanych produktów w roku 2014 wyniósł 15.454.802,40. Ponadto skarżąca w roku 2014 r. poniosła koszty ogólnego zarządu w wysokości 2.078.802,90 zł. Z powyższych okoliczności wynika bezspornie, że skarżąca spółka, pomimo odnotowywanego w 2014 r. mniejszego niż w poprzednim roku dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, ewidentnie zwiększyła jej skalę w stosunku do roku 2013, co miało wpływ na podniesienie poziomu wydatków przeznaczonych na wytworzenie sprzedanych produktów, w tym wynagrodzenia. Wskazać również należy na kwotę wydatków przeznaczanych przez spółkę na koszty ogólnego zarządu - 2.078.802,90 zł, na które to wydatki składają się m.in. wynagrodzenia oraz świadczenia na rzecz kierownictwa i pracowników zarządu, koszty podróży służbowych, koszty biurowe. Koszty te są niezwiązane z bezpośrednimi kosztami wytworzenia sprzedawanych produktów, a ich skala świadczy o bardzo dobrej kondycji finansowej strony skarżącej. Wskazywane przez stronę problemy z płynnością finansową związane są z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej i ich konsekwencje nie stanowią okoliczności uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych i koszty sądowe należy traktować jako wydatki związane z bieżącą działalnością spółki. Tym samym inne zobowiązania, nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonana przez Sąd ocena sytuacji finansowej skarżącej w świetle znajdujących się w aktach sprawy jej dokumentów finansowych, pozwala na przyjęcie, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe, które w niniejszej sprawie sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Należy podkreślić, że uiszczenie wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi, wpis ten - na wniosek skarżącej - zostanie zasądzony przez Sąd od organu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.